آبتین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آبتین
اطلاعات کلی
نام آبتین
نام‌های دیگر آثویه، آپتیه
منصب پدر فریدون
لقب پرگاو
آئین مزدیسنا
ملیت ایران
سایر اطلاعات
شناخته شده گفتارنیک، پندارنیک، کردارنیک
دوره پیشدادیان
دوران ضحاک
خانواده
نام پدر همایون
همسر فرانک
فرزندان فریدون، برمایه، کیانوش

آبتین (آتبین) نام پدر فریدون، پادشاه پیشدادی است. او دومین کسی است که گیاه مقدس هوم را می‌فشرد و به پاس آن فرزندی شایسته‌ای چون فریدون به او عطا می‌شود.[۱] آبتین توسط سربازان ضحاک گرفتار و کشته شده مغز سرش را خوراک ماران ضحاک می‌کنند.[۲]

نام[ویرایش]

نام او در اوستا به صورت آثویه و در سانسکریت آپتیه آمده‌است. در برخی از کتب اوستایی و پهلوی و عربی و فارسی نیز به شکل اثوی، اسپیان یا اثفیان آمده‌است که هم نام او و هم لقب خاندانش است. برخی نیز نام او را «پرگاو» نوشته‌اند.[۳]
در لغتنامهٔ دهخدا این نام به معنای روح کامل و انسان نیکوکار آمده‌است. همچنین آبتین به معنای کسی است که به تعالیم زردشت عمل می‌کند و خوش‌کردار، خوش‌گفتار و خوش‌پندار است. [۴]صاحب برهان قاطع، معنی آن را نفس کامل و نیکوکار و صاحب گفتار و کردار نیک و اسعدالسُّعَداء آورده‌است.
نام همسر آبتین، فَرانَک بود. آبتین نام یکی از فرماندهان و پهلوانان ایرانی نیز بوده‌است. .

نسب آبتین در منابع[ویرایش]

در کتاب مجمل‌التواریخ و القصص، نام پدر آبتین، همایون ذکر شده‌است که همایون نَسَبش به طهمورث می‌رسد.[۵] در آثار الباقیه، در خصوص نسب فریدون (و به‌تَبَعِ آن آبتین) چنین آمده: «افریدون بن اثفیان بن گاو بن اثفیان نیکاو بن اثفیان بن شهرکاو بن اثفیان».[۶]

فرانک بدو گفت ای نامجوی بگویم ترا هر چه گفتی بگوی
تو بشناس کز مرز ایران‌زمین یکی مرد بد نام آبتین
ز تخم کیان بود و بیدار بود خردمند و گرد و بی‌آزار بود
ز طهمورث گرد بودش نژاد پدر بر پدر بر همی داشت یاد[۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مهین میرزابیانی، «اسطورهٔ هوم در شاهنامه»، مجلهٔ حافظ، فروردین ۱۳۸۵، شماره ۲۷
  2. متینی، جلال: «روایات مختلف دربارهٔ دوران کودکی و نوجوانی فریدون»؛ مجلهٔ ایران‌نامه، پاییز ۱۳۶۴، شماره ۱۳
  3. منصور رستگار، مجلهٔ خرد و کوشش، تابستان ۱۳۵۴، شماره ۱۷، صص ۳۷–۵۲
  4. لغتنامهٔ دهخدا
  5. مجمل‌التواریخ و القصص، با تصحیح محمدتقی بهار، ج ۱، ص۲۵
  6. آثار الباقیه عنِ القرون الخالیه، اثر ابوریحان بیرونی، ص۱۰۴
  7. شاهنامه. جلد اول. ضحاک، ص ۱۳

منابع[ویرایش]

  • حسین، الهی قمشه‌ای. شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد، ۱۳۸۶. شابک ‎۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵. 
  • تفضلی, احمد. «ĀBTĪN». در دانشنامهٔ ایرانیکا. ج. 3. 248. بازبینی‌شده در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۱۴. 
  • تفضلی, احمد. «آبتین». در دانشنامهٔ ایران. ج. 1. 51. 
  • لغتنامهٔ دهخدا

پیوند به بیرون[ویرایش]