پیشدادیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پیشدادیان
اطلاعات کلی
نام قوم پیشدادیان
نام‌های دیگر پَرَداتَ
مؤسس سلاله کیومرث
پیشوایان دیگر جمشید
برزگان سلاله سیامک
هوشنگ
تهمورث

پیشدادیان نخستین سلسلۀ پادشاهان در شاهنامه و اساطیر ایرانیان می‌باشد. معادل اوستاییِ پیشداد (Pēš-dād)، پَرَداتَ (Para-dāta)، به معنای مقدم است. این نام طبعاً نام یک خاندان نبود، بلکه نامی است که بعدها بر این گروه نهاده‌اند. زیرا این گروه را مقدم بر دیگران شمرده‌اند [۱]

در اساطیر ایران از کیومرث (گئومرتن، به معنای نخستین انسان) به عنوان نخستین انسان یاد شده، و کمتر بر پادشاهی او تکیه می‌شود. اما در شاهنامه او نیز جزو دودمان پیشدادی به حساب می‌آید.[۲] در متون پهلوی، هوشنگ کسی است که دارای لقب پیشداد می‌باشد. و چنین گمان می‌رود که او را نخستین پادشاهی می‌دانسته‌اند که بر جهان فرمان رانده‌است.[۳]

خلاصهٔ تاریخ پیشدادیان[ویرایش]

در ابتدای این دوره، پادشاهان با فرّه سلطنت می‌کنند. در این مرحله به مرور شاهد پیشرفت‌های مردم در جهات مختلف زندگی، از جمله کشف آتش، چگونگی یادگیری ساختمان سازی و... هستیم. مهم‌ترین شخصیت این دوره، جمشید است که در نهایت، ضحاکِ بی‌فرّه و فریب‌خوردهٔ اهریمن پادشاهی را از او می‌ستاند. در تمام مدت هزارسالهٔ پادشاهی ضحاک، بدی جهان را فرا می‌گیرد. فریدون بر او چیره می‌شود و دوباره پادشاهانِ با فرّه به سلطنت می‌رسند، و نبردهای ایران و توران آغاز می‌شود.[۴]

در شاهنامه، پادشاهی این دودمان با درگذشت گرشاسپ و بر تخت نشستن کی‌قباد به پایان می‌رسد.

تبارنامه پیشدادیان[ویرایش]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
گیومرت
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
سیامک
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هوشنگ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
تهمورس
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
جمشید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مرداس
 
 
 
 
 
 
 
 
 
گرشاسپ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
آبتین
 
 
 
فرانک
 
 
 
 
 
 
ضحاک
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نریمان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شهرناز
 
 
 
فریدون
 
 
 
 
 
ارنواز
 
 
مهراب کابلی
 
 
 
سین‌دخت
 
 
سام
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
برادر فریدون
 
 
 
 
 
ایرج
 
 
سلم
 
 
 
تور
 
 
 
 
 
رودابه
 
 
 
 
زال
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پشنگ
 
 
 
 
 
دختر بدون نام
 
 
 
 
 
 
 
 
پشنگ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
رستم
 
 
 
تهمینه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
منوچهر
 
 
 
 
 
 
 
 
گرسیوز
 
افراسیاب
 
اغریرث
 
 
 
 
 
 
 
 
سهراب
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نوذر
 
 
 
 
تهماسپ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
توس
 
گستهم
 
 
زو
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
گرشاسپ

پایتخت پیشدادیان[ویرایش]

فردوسی در شاهنامه مقر و مسکن پادشاهان پیشدادی را تا زمان فریدون مشخص نمی‌کند امّا فریدون را از البرزکوه می‌شناسد و تلویحا زادگاهش را تمیشه یا آمل و مقر حکومت فریدون را شهر بابل که نخست از آن ضحاک بود معرفی می‌کند. شهر آمل نخستین پایتخت ایرانیان (آریاییان) بعد یا موازی تمدن عیلامیان در فلات ایران است، از شهر آمل بمنزله دژی مستحکم یک بار در الواح میخی آشوریان قرن هفتم پیش از میلاد ذکر می‌شود ولی متأسفانه موقعیت این شهر کهن و استراتژیک روشن نیست. آمل تلویحا پایتخت نوذر، کیقباد، کیخسرو نام برده می‌شود ولی در کنار آن از شهرهای دهستان، پَهلِو و ایرانشهر نیز به عنوان مکان و مقر حکومتی یاد می‌شود.

شاهان پیشدادی در شاهنامه[ویرایش]

  1. کیومرث
  2. سیامک
  3. هوشنگ
  4. تهمورث
  5. جمشید
  6. ضحاک
  7. فریدون
  8. ایرج
  9. منوچهر
  10. نوذر
  11. زو
  12. گرشاسپ

پانویس[ویرایش]

  1. جستاری چند در فرهنگ ایران، ۸۵
  2. پژوهشی در اساطیر ایران، ۱۸۹
  3. تاریخ ایران کمبریج، ۵۳۰
  4. جستاری چند در فرهنگ ایران، ۸۳

منابع[ویرایش]



شخصیت شاهنامه
{{{نام}}}
شاهنامه سروده فردوسی

اساطیر - ایرانیان - تورانیان - زنان - شاهان - مکان‌ها

پیوند به بیرون[ویرایش]