پیشدادیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پیشدادیان نخستین سلسله‌ی پادشاهان در شاهنامه و اساطیر ایرانیان می‌باشد. معادل اوستاییِ پیشداد (Pēš-dād)، پَرَداتَ (Para-dāta)، به معنای مقدم است. این نام طبعاً نام یک خاندان نبود، بلکه نامی است که بعدها بر این گروه نهاده‌اند. زیرا این گروه را مقدم بر دیگران شمرده‌اند [۱]

در اساطیر ایران از کیومرث (گئومرتن، به معنای نخستین انسان) به عنوان نخستین انسان یاد شده، و کمتر بر پادشاهی او تکیه می‌شود. اما در شاهنامه او نیز جزو دودمان پیشدادی به حساب می‌آید.[۲] در متون پهلوی، هوشنگ کسی است که دارای لقب پیشداد می‌باشد. و چنین گمان می‌رود که او را نخستین پادشاهی می‌دانسته‌اند که بر جهان فرمان رانده‌است.[۳]

خلاصهٔ تاریخ پیشدادیان[ویرایش]

در ابتدای این دوره، پادشاهان با فرّه سلطنت می‌کنند. در این مرحله به مرور شاهد پیشرفت‌های مردم در جهات مختلف زندگی، از جمله کشف آتش، چگونگی یادگیری ساختمان سازی و... هستیم. مهم‌ترین شخصیت این دوره، جمشید است که در نهایت، ضحاکِ بی‌فرّه و فریب‌خوردهٔ اهریمن پادشاهی را از او می‌ستاند. در تمام مدت هزارسالهٔ پادشاهی ضحاک، بدی جهان را فرا می‌گیرد. فریدون بر او چیره می‌شود و دوباره پادشاهانِ با فرّه به سلطنت می‌رسند، و نبردهای ایران و توران آغاز می‌شود.[۴]

در شاهنامه، پادشاهی این دودمان با درگذشت گرشاسپ و بر تخت نشستن کی‌قباد به پایان می‌رسد.

پایتخت پیشدادیان[ویرایش]

فردوسی در شاهنامه تمیشه را که شهری در نزدیکی ساری کنونی بوده است را به عنوان نخستین پایتخت پیشدادیان و کیانیان معرفی کرده است.

شاهان پیشدادی در شاهنامه[ویرایش]

  1. کیومرث
  2. سیامک
  3. هوشنگ
  4. تهمورث
  5. جمشید
  6. ضحاک
  7. فریدون
  8. ایرج
  9. منوچهر
  10. نوذر
  11. زو
  12. گرشاسپ

تبارنامه[ویرایش]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
گیومرت
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
سیامک
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هوشنگ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
تهمورس
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
جمشید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مرداس
 
 
 
 
 
 
 
 
 
گرشاسپ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
آبتین
 
 
 
فرانک
 
 
 
 
 
 
ضحاک
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نریمان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شهرناز
 
 
 
فریدون
 
 
 
 
 
ارنواز
 
 
مهراب کابلی
 
 
 
سین‌دخت
 
 
سام
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
برادر فریدون
 
 
 
 
 
ایرج
 
 
سلم
 
 
 
تور
 
 
 
 
 
رودابه
 
 
 
 
زال
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پشنگ
 
 
 
 
 
دختر بدون نام
 
 
 
 
 
 
 
 
پشنگ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
رستم
 
 
 
تهمینه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
منوچهر
 
 
 
 
 
 
 
 
گرسیوز
 
افراسیاب
 
اغریرث
 
 
 
 
 
 
 
 
سهراب
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نوذر
 
 
 
 
تهماسپ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
توس
 
گستهم
 
 
زو
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
گرشاسپ

پانویس[ویرایش]

  1. جستاری چند در فرهنگ ایران، ۸۵
  2. پژوهشی در اساطیر ایران، ۱۸۹
  3. تاریخ ایران کمبریج، ۵۳۰
  4. جستاری چند در فرهنگ ایران، ۸۳

منابع[ویرایش]

  • بهار، مهرداد. جستاری چند در فرهنگ ایران. تهران: انتشارات فکر روز، ۱۳۷۶. ISBN 964-5838-74-6
  • یارشاطر، احسان، و دیگران. تاریخ ایران کیمبریج جلد سوم، قسمت اول. مترجم: حسن انوشه. تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۳. ISBN 964-00-0023-X
  • بهار، مهرداد. پژوهشی در اساطیر ایران. ویراستار: کتایون مزداپور. تهران: انتشارات آگاه، ۱۳۸۶. ISBN 964-329-009-3



شخصیت شاهنامه
{{{نام}}}
شاهنامه سروده فردوسی

اساطیر - ایرانیان - تورانیان - زنان - شاهان - مکان‌ها