اشکش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اشکش
از پهلوانان شاهنامه
نام اشکش
شهرت از هفت پهلوانان
جنگ‌ها
نبرد اول رهایی بیژن از توران

اَشکَش در شاهنامه نام یک دلاور ایرانی است که از نژاد قباد و به گفته‌ای از دودمان همای بود. وی با سپاهی از کوچ و بلوچ در لشکرکشی کیخسرو که به کین سیاوش انجام می‌شد، به توران شتافت.

هفت یل شاهنامه[ویرایش]

اشکش یکی از هفت مرد دلاور ایرانی بود که به همراه رستم و برای آزادی بیژن به توران رفت. در بسیاری نبردها حضور داشت. وی در خوارزم، شیده را به گُریز واداشت و به فرمان کیخسرو، به فرمانروایی مکران برگزیده شد. حکیم فردوسی در بیتی شکوهمند از شاهنامه، از اشکش چنین یاد کرده‌است:

چو رهام و چون بیژن تیزچنگچو اشکش همه نامبُردار جنگ [۱]

نجات بیژن از چاه توران[ویرایش]

در اوج اقتدار دولت کیخسرو، بزرگانی از شهر آرمان به دربار ایران آمدند و شکایت از گرازنی تنومند و قوی داشتند که تمام اراضی آرمان را به ویرانه مبدل کرده بودند. کیخسرو از میان نامداران داوطلب خواست تا برای نابودی گرازهای وحشی رهسپار گردد اما از کسی دم بر نیامد جز بیژن. چون بیژن راه آرمان را بلد نبود قرار شد گرگین در این سفر وی را همراهی نماید.

بیژن در دشت آرمان از گرگین خواست در شکار یا کمک نماید یا در گوشه‌ای پناه گیرد، گرگین رُک گفت تو از شاه هدایا گرفتی من چرا شکار گراز نمایم و به استراحت پرداخت. بیژن با تیر و کمان و به شکار پرداخت و گرازان درشت هیکل را از پای در آورد. در آخر گرگین به کار او حسد برد و خواست بیژن فاتحانه به نزد کیخسرو بر نگردد، از این‌رو صحبت از منیژه دختر شاه توران به میان آورد که در چند فرسخی کاخی چون بهشت دارد. بیژن وسوسه شد و عاقبت بدیدار منیژه نایل گشت و گرفتار شاه توران شد و در چاهی افکنده گشت تا جان سپارد.

گرگین به نحوی خبر اسارت بیژن را به دربار ایران آورد و همه را، بویژه گیو پدر بیژن، کیخسرو و رستم را سخت نگران ساخت، کیخسرو فرمان آزادی بیژن را با اختیارات ویژه به رستم داد و رستم در تدارک حمله به توران به سالار دربار ایران چنین دستور می‌دهد:

بفرمود رستم به سالار بارکه بگزین ز گردان لشکر هزار
چو گرگین و چون زنگه شاوراندگر گستهم شیر جنگ آوران
چهارم گرازه که راند سپاهفروهل نگهبان تخت و کلاه
چو فرهاد و رهام گرد دلیرچو اشکش که صید آورد نرّه شیر
چنین هفت یل باید آراستهنگهبان این لشکر و خواسته[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. پارسی نگاشتهٔ شاهنامهٔ فردوسی، صفحه: ۶۲۴
  2. شاهنامه. جلد پنجم. داستان بیژن و منیژه ص ۲۶۱

منابع[ویرایش]

  • شاهنامهٔ فردوسی
  • پارسی نگاشتهٔ شاهنامه، نگارش: فرانک دوانلو، انتشارات آهنگ قلم، چاپ سوم، ۱۳۸۷ (با اندکی تغییر)
  • حسین، الهی قمشه‌ای. شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد، ۱۳۸۶. شابک ‎۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵.