سیبری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۶۰°۰′ شمالی ۱۰۵°۰′ شرقی / ۶۰.۰۰۰° شمالی ۱۰۵.۰۰۰° شرقی / 60.000; 105.000

ناحیهٔ فدرالی سیبری (قرمز پررنگ) و تعریف وسیع‌تر از سیبری (به‌رنگ قرمز)

سیبری یا سیبریه[۱](به روسی: Сиби́рь) نام سرزمینی بسیار گسترده در بخش آسیایی روسیه است. سیبری تقریباً تمامی ناحیهٔ شمال آسیا را دربرمی‌گیرد. این منطقه یک دوازدهم سطح کره زمین و ۶۰ درصد خاک اتحاد جماهیر شوروی را تشکیل می‌دهد.[۲] سیبری از رشته‌کوه اورال به سوی شرق امتداد یافته و تا اقیانوس آرام می‌رسد. از سوی شمال به اقیانوس منجمد شمالی و از جنوب به تپه‌های شمال و مرکز قزاقستان و مرزهای مغولستان و چین محدود می‌شود. مساحت سیبری ۱۲٬۸۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع است و ۴۰ میلیون نفر سکنه دارد.

نام‌شناسی[ویرایش]

نام سیبری از واژه سیبیر در یکی از گویش‌های زبان مغولی گرفته شده[۳] و به معنی «سرزمین خفته» است.[۴]

سیبیر در اصل نام دژی از تاتارها بود که در پیوندگاه رودهای توبول و ایرتیش قرار داشت.[۵]

جغرافیا[ویرایش]

نقشه موضع‌نگاشتی شمال آسیا

سیبری سرزمین جنگل‌های انبوه، رودهای پرآب و دشت‌های یخ زده‌است. زمستان‌های بسیار سرد سیبری و تابستان‌های تقریباً داغ آن باعث شده تا قرن‌ها جمعیت چندانی در آن زندگی نکند.

ناهمواری‌ها[ویرایش]

سیبری یک سرزمین صاف و هموار است و بخش بزرگی از آن را دشت‌ها تشکیل داده‌اند؛ مرتفع‌ترین نقطهٔ آن یک آتشفشان فعّال در شبه جزیره کامچاتکا با ارتفاع حدود ۴۶۴۹ متر از سطح دریا است.

دریاچه‌ها[ویرایش]

دریاچه بایکال[ویرایش]

دریاچهٔ بایکال، دریاچه‌ای است بزرگ با حیات وحشی منحصر به فرد. تنها خوک آبی آب شیرین در این دریاچه می‌زیَد.

آب و هوا[ویرایش]

سیبری زمستان‌هایی بسیار سرد دارد؛ به طوری که گاه در زمستان‌ها دمای هوای این منطقه تا ۶۷− درجهٔ سانتی گراد نیز می‌رسد و این منطقه به سردترین نقطهٔ مسکونی زمین تبدیل می‌شود. تابستان‌های این منطقه هم نسبتاً داغ هستند. در کل سیبری به عنوان منطقه‌ای سردسیر شناخته می‌شود.

مناطق خاصّی در شمال و خاور سیبری بسیار سردسیر هستند.

پوشش گیاهی[ویرایش]

پوشش گیاهی طبیعی[ویرایش]

سیبری سرزمین جنگل‌های انبوه‌است. جنگل‌های تایگا که بیش تر از درختان سرو و مخروطیان دیگر تشکیل شده‌اند، جَنوب سیبری را دربر گرفته‌اند.

کشاورزی[ویرایش]

کشاورزی تنها در بخشی از جنوب سیبری رواج دارد و در جنوب غربی آن دانه‌های خوراکی از جمله گندم در قالب کشتزارهای بزرگ کشت می‌شوند.

معادن[ویرایش]

معادن بسیاری در سیبری وجود دارند و بخش عمدهٔ زغال سنگ و طلای روسیه از معادن این منطقه استخراج می‌شوند. جلگه‌های غربی سیبری دارای معادن نفت و گاز طبیعی هستند.

تاریخ[ویرایش]

در پایان سده ۱۵، قبایل تاتار بر سرزمین‌های شرق کوه‌های اورال یا همین سیبری تسلّط یافتند. در ۱۵۸۲، مردم روس سپاهی تشکیل دادند و همراه با کازاکها، تاتارها را شکست دادند. از زمان امپراتوری پتر یکم (۱۷۲۵-۱۶۷۲) تا زمان فروپاشی شوروی، زندانیان سیاسی و جنایتکاران محکوم به کار اجباری و آنانی که از سوی دولت برای جامعه خطرناک تشخیص داده می‌شدند را به سیبری اعزام می‌کردند.

شهرها[ویرایش]

بزرگ‌ترین و پر جمعیت‌ترین شهر سیبری نووسیبیرسک است. پس از آن امسک و کراسنویارسک به ترتیب پر جمعیت‌ترین شهرهای سیبری هستند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۷ ژوئن ۲۰۰۹.
  • حقایق، بابک و دیگران. «دائرةالمعارف بزرگ زرّین»، سوّم. تهران:نشر آویژه، ۱۳۷۷ ISBN 964-407-238-3.
  1. مدخل سیبریه در لغت‌نامه دهخدا
  2. سرزمین خفتهٔ نفت و گاز. . مشعل (نشریهٔ کارکنان صنعت نفت). ترجمهٔ نام مترجم ۱۲، ش. ۶۳۸ (۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۲): ص ۹. 
  3. Siberian products، بازدید: سپتامبر ۲۰۱۰.
  4. wisegeek، بازدید: سپتامبر ۲۰۱۰.
  5. Online Etymology Dictionary