کیلیکیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جایگاه کیلیکیه

کیلیکیه، کیلیکیا یا قیلیقیا (به ارمنی: Կիլիկիա)،(به یونانی: Κιλικία)،(به ترکی استانبولی: Kilikya) نام منطقه‌ای در جنوب شبه‌جزیرهٔ آناتولی می‌باشد که امروزه چوکوروا خوانده می‌شود. کیلیکیه در جنوب خاوری در آسیای کوچک در ترکیه کنونی، و در شمال و شمال خاوری قبرس واقع شده و نزدیک به یک‌سوم خاک آناتولی را در بر می‌گیرند. این سرزمین را ارمنستان کوچک[۱] نیز خوانده‌اند. در منابع اسلامی از این منطقه با نام قالوقیه یاد شده‌است.[۲]

مردمان کیلیکیه به زبان لووی سخن می‌گفته‌اند.

شناخت[ویرایش]

کیلیکیه (Cilicia) منطقه ای است قدیمی در جنوب شرقی آسیای صغیر که اتا امتداد ساحل مدیترانه، جنوب کوههای توروس، گسترش داشته است. در 1080 پرنس نشین مستقل ارمنی بود. در 1198 پادشاهی ارمنستان را تشکیل داد. در قرن پانزدهم به دست ترکها فتح شد. در 1909 صحنه قتل عام ارامنه بود. به عنوان یک منطقه جدید در ترکیه، ارمنستان کوچک هم خوانده میشود و شامل استانهای ایچل و ماراش است.[۳]

تاریخچه[ویرایش]

نخستین نشانه‌های زیست انسان در کیلیکیه به دورهٔ نوسنگی بازمی‌گردد. نام کیلیکیه‌ای‌ها در نوشته‌های آشوری به گونهٔ خیلیک‌کو آمده و در آغاز هزاره یکم پیش از میلاد یکی از چهار قدرت آسیای باختری بوده‌اند.

در زمان هخامنشیان کیلیکیه به دست کورش بزرگ گشوده‌شد و به گونهٔ یک ساتراپی درآمد. درآینده اسکندر مقدونی برآن سرزمین دست یازید. در دورهٔ سلوکیان اینجا میدان درگیری جانشینان اسکندر بود و سرانجام دولت سلوکی توانست کنترل بخش خاوری کیلیکیه را نگاه‌دارد. سپس روم در راستای پیشروی در آسیا بر آن سامان چیره شد.

در کشاکش جنگ‌های صلیبی کیلیکیه زیر فرمان پادشاهی ارمنی کیلیکیه گردانده می‌شد. عثمانیان در سده ۱۵ (میلادی) بر بخش‌های عمده‌ای از کیلیکیه دست یافتند ولی بخش‌هایی از این سرزمین تا ۱۵۱۵ (میلادی) استقلال خود را نگاه داشتند.

در ۱۹۱۹ فرانسویان کیلیکیه را اشغال کردند ولی با تشکیل جمهوری ترکیه و به موجب پیمان لوزان این سرزمین به ترکیه واگذار شد و سه استان مرسین، آدانا و عثمانیه جایگزین کیلیکیه گردیدند.

پانویس[ویرایش]

  1. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
  2. امام شوشتری
  3. میرحیدر، دره. جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا. تهران: وزارت امور خارجه، 1374. پاورقی ص 85. 

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Cilicia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۹ اوت ۲۰۱۴.
  • امام شوشتری، سید محمدعلی، مجله بررسی‌های تاریخی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۴۸، شمارهٔ ۱۹