تمبر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تمبر منتشرشده به‌مناسبت پنجاهمین سال تأسیس نیروی هوایی شاهنشاهی ایران.

تَمبر یا تمبر پستی مدرکی چاپی است که نشان‌دهندهٔ پیش‌پرداخت مبلغی برای خدمات پستی است. تمبر معمولاً به‌صورت کاغذی کوچک و چهارگوش تهیه می‌شود که در چهار سوی آن، کاغذ حالت دندانه‌دار دارد و در پشت آن چسبی خاص مالیده شده که با برخورد آب، خاصیت چسبندگی پیدا می‌کند.

چسباندن تمبر به یک نامه یا بستهٔ پستی نشان‌دهندهٔ این است که فرستنده، مبلغ لازم برای ارسال محموله را به‌طور کامل، یا بخشی از آن را، پرداخته‌است. درصورتی‌که ارزش تمبر الصاقی کمتر از بهای خدمات پستیِ مربوطه باشد، گفته می‌شود که محموله «کسرِ تمبر» دارد.

تمبرها را از روی افراد مهم مانند ملکه شاه دانشمند و از روی اتفاقات مهم و تاریخی یا مکان‌ها چاپ می‌کنند. افرادی که تمبر جمع‌آوری می‌کنند تمبرها را به ترتیب سال چاپ و ارزش در آلبوم نگهداری می‌کنند.

تمبرها از لحاظ پیام‌های نمادینی که حکومت‌ها می‌کوشند به شهروندان خود و به جهان ارسال کنند، از منابع اصلی و بسیار پرارزش‌اند. امروزه مورخان ازنمادهایی که در تمبرها به کار رفته، بیش از سکه‌ ها بهره می‌برند. مطالعه شمایل ‌نگاری تمبر می‌تواند بسیار روشنگر باشد و از این‌ رو از اهمیتی خاص برخورداراست. موضوعاتی که غالباً در تمبرها به آنها پرداخته می‌شود، به این شیوه دسته بندی مي‌گردد: نمادهای ملی؛ قهرمانان درگذشته محلی؛ میراث فرهنگی؛ رویدادها و یادبودهای تاریخی و سیاسی مهم؛ اصلاحات؛ پیشرفت ملی؛ دستاوردهای اجتماعی، اقتصادی یا فرهنگی؛سیاست خارجی (همبستگی منطقه‌ای، پیوندهای بین‌المللی)؛ ومطالب متنوع (نمایشگاه‌ها، همایش‌های بین‌المللی و... مانند آن. تقریباً همه ی کشورها در استفاده از برخی تصاویر بر تمبرها اشتراک نظر دارند، از جمله لباس‌های سنّتی،صنایع دستی ملی، جشن‌ها و آلات‌موسیقی، حیوانات و گیاهان، مناظر زیبا و اشیای عتیقه، کاوش‌های باستان شناسانه، یادمان‌های تاریخی (مساجد، قلعه‌ها و قصرها) وبناهای جدید. تمبرها از توجه به تأمین خدمات آموزشی و درمانی رایگان خبر می‌دهند. ساختمان دانشگاه‌ها و مدارس جدید با افتخار به نمایش گذاشته می‌شوند. گاهی موضوعات و فنّاوریهای جدید به کمک تمبر آگهی می‌شوند. افزون بر تمبر، انتشار پاكت مهرروز و برگه معرفی تمبر نیز در برخی كشورهاي دنيا مرسوم است. علاقمندان به جمع‌آوري تمبر پاكت هايي را كه در روز انتشار از طرف وزارت پست و يا از طرف اشخاصي ديگر به همين مناسبت چاپ شده خريده و تمبر انتشار شده را در همان روز روي پاكت مخصوص منتشرشده مي‌چسباندند و با مهر همان روز باطل مي‌كردند. در ايران نيز انتشار پاكت مهرروز از شهريور 1320 با انتشار تمبرهاي يادگاري مرسوم شده است. برگه های معرفی تمبردر ایران شامل: نقش تمبر، عنوان و مناسبت انتشار تمبر به سه زبان (فارسی، انگلیسی وفرانسه)، تاریخ طرح، نام طراح، اندازه، بها و تیراژ است. انواع تمبر تمبر های پستی دارای انواع مختلفی هستند که مهمترین آنها عبارتند از:

- تمبر های جاری

- تمبر های یادگاری

- تمبر های تبلیغاتی

- تمبر های اختصاصی


پیرامون واژه[ویرایش]

واژهٔ «تمبر» برای پست در فارسی از زبان فرانسوی (timbre) وام گرفته شده‌است. در پارسی سره از واژهٔ «پـِیکه» بدین‌منظور استفاده می‌شود.[۱]

تمبر در ایران[ویرایش]

قدیمی‌ترین تمبر رسمیِ ایران معروف به تمبر باقری در روزگار پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار، در سال ۱۲۹۲ ه‍. ق برابر با ۱۸۶۸ م منتشر شده‌است. نقش این تمبر، نشان رسمی دولت وقت ایران، شیر و خورشید، است که درون دایره‌ای قرار گرفته و در چهارگوشهٔ آن بهای هر تمبر به فارسی درج شده‌است.[۲]

محمد مهروان و ناصر گرجی از طراحان تمبر در ایران هستند.[۳]

نخستین بار در سال ۱۲۷۹ با تأسیس دفتر پستی انگلستان در بوشهر و استفاده از تمبر هندوستان در محمولات پستی، تمبر در ایران رواج یافت.

تاریخچه[ویرایش]

در سال ۱۶۳۵ م، یکی از کارمندان پُست فرانسه به نام مسیو ولایه پاکتی با علامت ویژه ابداع کرد و به‌جریان انداخت. پس از وی یک نفر سوئیسی به نام جیمس چالمره تمبرهایی در چاپخانهٔ خود چاپ کرد و آنها را در سال ۱۸۳۴ به دولت بریتانیا عرضه نمود.[نیازمند منبع] در سال ۱۸۷۳ م، رونالد هیل، کارمند ارشد ادارهٔ پست بریتانیا اهمیت کار را در مجلس عوام به تأیید رساند.[نیازمند منبع]

دولت بریتانیا در ماه مهٔ سال ۱۸۴۰ نخستین تمبر دنیا را به ارزش یک و نیم پنی، با تصویر ملکهٔ انگلیس (معروف به پنی سیاه) چاپ و منتشر کرد. به‌این‌ترتیب رونالد هیل پدر و ابداع‌کنندهٔ تمبر پستی در جهان است.[نیازمند منبع]اولین تمبر ایران در طبرستان رونمایی شد.[نیازمند منبع]

نخستین کشورهای آسیای و اسلامی که به انتشار تمبر روی آوردند هند در سال ۱۸۵۴ و عثمانی در سال ۱۸۶۳ و مصر در سال ۱۸۶۶ بودند.[نیازمند منبع]

امروزه اين امكان از طريق پست در اختيار مردم قرار داده شده تا بتوانند از يك عكس دلخواه بطور اختصاصي بر روی تمبر استفاده كنند . اين كارباعث مي‌شود تا همگان بتوانند عكس خود را در تمبر اختصاصی در اختيار داشته باشند و براي ارسال نامه‌هاي خود از اين گونه تمبرها استفاده نمايند. شركت پست جمهوري اسلامي ايران نيز در راستاي جلب رضايت مشتريان و مردم دست به چنين اقدامي زده واين امكان را به عموم مردم عرضه كرده است . شما مي‌ توانيد با مراجعه به ما عكس دلخواه خود را بعنوان تمبر اختصاصی تهیه و از آن بر روي نامه هاي ارسالي خود به دوستان و آشنايان استفاده نماييد. تمبراختصاصی یک محصول جدید هیجان انگیز است که به شما امکان می دهد تصاویر و یا عکس های خود را تبدیل به تمبر پستی واقعی نمایید . برای تهیه تمبر اختصاصی کافی است تصویر و یا عکس مورد نظر خود را برای چاپ تمبر به ما بسپارید. این تمبر ها دارای ارزش پستی بوده و می توانید برای مصارف پستی با الصاق آن به پاکت نامه و یا دیگر مرسولات پستی از آنها استفاده نمایید و یا با قرار دادن آنها در آلبومهای تمبر برای مجموعه کلکسیونری استفاده نمایید. فراموش نکنید که به علت محدود بودن چاپ آن (به تعداد مورد درخواست شما) در طولانی مدت دارای ارزش افزوده شده و در دنیای مجموعه داری به چند برابر قیمت درج شده بر روی آن قابل خرید و فروش است .


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]