چای ترش

چای ترش
	دمنوش چای ترش
نام‌های جایگزین	سوبولو, زوبو, کرکده, agua de jamaica, زورل
دمای سرو	داغ و سرد
مواد معمول	شکر و ترکیبات دیگر
	رسانه: چای ترش;

چای ترش یا چای مالمیر یا تمر مکه، تمر گجرات، چای تمر، چای سرخ (نام علمی: Hibiscus sabdariffa) یا آب روزل یا چای قرمز از کاسبرگ گیاه چای ترش تهیه می‌شود و در بسیاری از مناطق دنیا به صورت نوشیدنی گرم یا سرد مصرف دارد. در آمریکای لاتین و به ویژه در جامائیکا مصرف آن متداول است و بنام گل جامائیکا^[۱] یا Sorrel، و شمال آفریقا به نام چای سودانی، در نیجریه به زوبو یا سوبولو در فناو در مصر و ایتالیا به نام کرکده (از عربی: کَرکَدیه) مشهور است. مزه آن ترش است و معمولاً با شکر نوشیده می‌شود. در طب سنتی ادعا می‌شود خواص درمانی برای بیماری‌های گوناگون دارد.

مشخصات گیاه

گل جامائیکا (Roselle) گیاهی است یک ساله بوته‌هایی به ارتفاع ۲–۳ متر برگ‌های ۳–۵ وجهی سبز مایل به زرد گل‌های زرد با کاسبرگ‌های سبز که بعد از رسیدن میوه، کاسبرگ‌ها برنگ قرمز در می‌آید. در بعضی کشورها از الیاف ساقه‌های آن در تهیه وسائل استفاده می‌شود.^[۲] این گیاه به صورت گونه مهاجر وارد ایران و در منطقه گلمورتی (دلگان) استان سیستان و بلوچستان برای اولین بار کشت شد.در استان خوزستان هم این محصول کشت میشود و اهواز قطب کشت این محصول در کشور است . نام دیگر آن؛ چای مکی است زیرا به صورت گسترده‌ای در شبه جزیره عربستان کشت و مورد استفاده است.

مواد مؤثر

اسیدهای اگزالیک، مالیک، سیتریک، استئاریک، تارتاریک، آسکوربیک، آراشیدیک، پروتوکاتچوئیک و اسید هیبیسکوس، آنیس آلدهید، دِلفینیدین، سیانیدین، بتاکاروتن، بتاسیتوسترول، گالاکتوز، گاسیپتین، پکتین و کوئرستین.

حد مجاز مصرف

در صورت مصرف گل خشک، ۱۰ گرم دم کرده در روز و در صورت مصرف عصاره، ۱۰۰ میلی‌گرم عصارهٔ جوانه در روز.

کاربرد در طب قدیم

در طب سنتی از چای ترش برای (درمان فشارخون بالا، بیماری‌های کبد و تب و..) استفاده می‌شد. در طب سنتیِ آفریقا این گیاه برای درمان سرفه و گلودرد و همچنین به عنوان آنتی باکتری، مدرّ، ضد اسپاسم و از بین برندهٔ زرداب و صفرا مصرف می‌شود. در طب سنتی تایلند چای ترش را برای درمان سنگ کلیه به کار می‌برند.

مصرف جهانی

در اکثر نقاط آفریقا وئی مثل چین تایلند هند مالزی و خاورمیانه چای ترش مصرف دارد.

خواص داروئی

ترشی آن به خاطر وجود اسید سیتریک و ویتامین ث می‌باشد ونیز دارای آنتی اکسیدان‌های ضد چربی خون است. عقیده بر اینست که وجود مقادیر زیاد آنتوسیانین Anthocyanins در کاسبرگ‌های گیاه نقش مهمی در کاهش فشارخون و خواص ضد سرطانی آن دارد. تحقیقات زیادی در ارتباط با مؤثر بودن آن در کاهش فشارخون محیطی و ادرار آوری آن انجام شده‌است^[۳]^[۴]^[۵]

بعضی از بررسی‌های علمی نیز در ایران انجام شده و مؤثر بودن آن در کاهش فشارخون بیماران دیابتی را نشان داده ‌است.^[۶] از طرف دیگر در بعضی از مقاله‌های علمی این خاصیت چای زیر سؤال می‌باشد.^[۷]

نگارخانه

چای ترش
بوته چای ترش
چای ترش خشک

منابع

↑ Swanson, Heidi (2005-06-06). "The Jamaica Flower Iced Tea Recipe". 101 Cookbooks. بازبینی ۲۴–۲–۲۰۱۲.
↑ Duke, James (1983). "Hibiscus sabdariffa L.". Purdue University Center for New Crops and Plants Products. بازبینی ۲۴–۲–۲۰۱۲.
↑ Wada L, Ou B (June 2002). "Antioxidant activity and phenolic content of Oregon caneberries". Journal of Agricultural and Food Chemistry 50 (12): 3495–500. doi:10.1021/jf011405l. PMID 12033817.
↑ American Heart Association (AHA) 2008 Scientific Sessions
↑ Herrera-Arellano A, Flores-Romero S, Chávez-Soto MA, Tortoriello J (July 2004). "Effectiveness and tolerability of a standardized extract from Hibiscus sabdariffa in patients with mild to moderate hypertension: a controlled and randomized clinical trial". Phytomedicine 11 (5): 375–82. doi:10.1016/j.phymed.2004.04.001. PMID 15330492.
↑ Effects of sour tea (Hibiscus sabdariffa) on lipid profile and lipoproteins in patients with type II diabetes. Mozaffari-Khosravi H, Jalali-Khanabadi BA, Afkhami-Ardekani M, Fatehi F. J Altern Complement Med. 2009 Aug;15(8):899-903. [PMID - indexed for MEDLINE]
↑ An evaluation of the hypolipidemic effect of an extract of Hibiscus Sabdariffa leaves in hyperlipidemic Indians: a double blind, placebo controlled trial Rebecca Kuriyan,1 Divya R Kumar,1 Rajendran R,2 and Anura V Kurpad1 1Division of Nutrition, St. John's Research Institute, St. John's National Academy of Health Sciences, Bangalore 560034, India

Carvajal-Zarrabal, O., Hayward-Jones, P.M., Orta-Flores, Z., Nolasco-Hipólito, C., Barradas-Dermitz, D.M., Aguilar-Uscanga, M.G., & Pedroza-Hernández, M.F. (2009). Effect of Hibiscus sabdariffa L. Dried Calyx Ethanol Extract on Fat Absorption-Excretion, and Body Weight Implication in Rats. Journal of Biomedicine and Biotechnology, Article ID 394592, 5 pages. retrieved from https://www.hindawi.com/journals/bmri/2009/394592/

B. Shewale, P., A. Patil, R., & A. Hiray, Y. (2012). Antidepressant-like Activity of Anthocyanidins from Hibiscus rosa-sinensis Flowers in Tail Suspension Test and Forced Swim Test. Indian Journal of Pharmacology, 44(4), 454–457. retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3469946/

Haji Faraji, M., & Haji Tarkhani, A. (1999). The Effect of Sour Tea (Hibiscus sabdariffa) on Essential Hypertension. Journal of Ethnopharmacology, 65(3), 231-6. retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10404421

[1] Swanson, Heidi (2005-06-06). "The Jamaica Flower Iced Tea Recipe". 101 Cookbooks. بازبینی ۲۴–۲–۲۰۱۲.

[Duke-2] Duke, James (1983). "Hibiscus sabdariffa L.". Purdue University Center for New Crops and Plants Products. بازبینی ۲۴–۲–۲۰۱۲.

[3] Wada L, Ou B (June 2002). "Antioxidant activity and phenolic content of Oregon caneberries". Journal of Agricultural and Food Chemistry 50 (12): 3495–500. doi:10.1021/jf011405l. PMID 12033817.

[4] American Heart Association (AHA) 2008 Scientific Sessions

[5] Herrera-Arellano A, Flores-Romero S, Chávez-Soto MA, Tortoriello J (July 2004). "Effectiveness and tolerability of a standardized extract from Hibiscus sabdariffa in patients with mild to moderate hypertension: a controlled and randomized clinical trial". Phytomedicine 11 (5): 375–82. doi:10.1016/j.phymed.2004.04.001. PMID 15330492.

[6] Effects of sour tea (Hibiscus sabdariffa) on lipid profile and lipoproteins in patients with type II diabetes. Mozaffari-Khosravi H, Jalali-Khanabadi BA, Afkhami-Ardekani M, Fatehi F. J Altern Complement Med. 2009 Aug;15(8):899-903. [PMID - indexed for MEDLINE]

[7] An evaluation of the hypolipidemic effect of an extract of Hibiscus Sabdariffa leaves in hyperlipidemic Indians: a double blind, placebo controlled trial Rebecca Kuriyan,1 Divya R Kumar,1 Rajendran R,2 and Anura V Kurpad1 1Division of Nutrition, St. John's Research Institute, St. John's National Academy of Health Sciences, Bangalore 560034, India

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

ن ب و گیاهان دارویی و ادویه‌جات
گیاهان دارویی	آب‌تره اروانه اسپرزه اسطوخودوس افسنتین آق اوستا آقطی سیاه اکالیپتوس انزروت انیسون انجبار اسفند دانه انجدان رومی آنغوزه آویشن باباآدم بادرشبو بادرنجبویه بارهنگ باریجه بالدیرغان برگ بو برگ سنا برنجاسف بن سرخ بنگرو بنه بولدو بومادران بهار نارنج بهمن‌پیچ بیدمشک پای خر پرسیاوشان پروانش پنج‌انگشت پنیر باد پنیرک پونه‌سا پونه سنبله‌ای پیازچه پیرتر پیرو تاتوره تخم کتان ترشک ترخون ترنجبین تره جاشیر جعفری فرنگی جعفری خارخسک چای کوهی چای ترش چویل خار مریم خار مقدس ختمی دارواش داز درمنه دم شیر رازک رازیانه رومارن روناس ریحان مقدس ریحان ریواس زنجبیل زوفا ژینکو سپستان سُداب سرخ‌ولیک سنا سنبل‌الطیب سنبل خطایی سنجد سورنجان سیاه‌دانه سیر شابیزک شاه‌تره شاهِسپَرَم شبدر قرمز شب‌یار شنبلیله شوید شیرین‌بیان سعتر عاقرقرحا عروسک پشت پرده عطر مازندران علف چشمه علف لیمو علف هفت‌بند غافث فرنجمشک فلفل مجار فلوس فوکا قاصدک کاسنی کافور کاکوتی کرچک کنار کلپوره کوشاد کیسه کشیش گاوزبان گز روغن گز علفی گزنه گشنیز گل بی‌مرگ گل راعی گل ماهور گل همیشه‌بهار گلپر گلرنگ گلنار گون کتیرا لوزارنگ ماریتیغال مامیران کبیر مخلصه وحشی مرّ مکّی مرزنگوش مرزنجوشتر مرزه مریم‌گلی مصطکی مورت موسیر نعناع هلیله سیاه همشکی هویج وحشی
ادویه	اسپرزه آنغوزه بابونه بادیان رومی برگ بو به‌دانه پودر پیاز فلفل دلمه‌ای پودر کاری تخم شاهی تخم تره ترب کوهی تمر هندی جوز هندی چهارتخمه خاکشی خردل سیاه سفید چینی خسرودار خشخاش دارچین زردچوبه زعفران زنجبیل زیره سماق سیاه‌دانه پودر سیر شنبلیله عرق بیدمشک فلفل بهار فلفل برزیلی فلفل سفید فلفل سیاه فلفل قرمز کاسنی دشتی کُبابه کنجد کندر گل رنگ گلاب لیمو عمانی پودر موسیر میخک ناردانه واسابی هل سبز هل سفید هل سیاه
منابع: آفتاب • دائرةالمعارف گیاهان دارویی • زردبن و فرهنگ‌های آریانپور