عروسک پشت پرده (گیاه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
گیاه پشت پرده یا فانوس چینی
PhysalisAlkekengi-balloon.jpg
عروسک پشت پرده
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاه
راسته: بادنجان‌سانان
تیره: بادنجانیان
سرده: فیسالیس
Species: P. alkekengi
نام علمی
Physalis alkekengi

عروسک پشت پرده (Physalis alkekengi گیاهی است بوته‌ای، یک‌ساله تا سه‌ساله، بومی شرق و جنوب آسیا و جنوب اروپا. در ایران، این گیاه در شمال، شمال غربی و مرکز، همچنین در اطراف تهران دیده می شود. عروسک پشت پرده کاربرد دارویی و زینتی دارد.

عروسک پشت پرده را در ایران با نام‌های «کاکُنه»، «گیلاس جهودان» و «کچومن» هم می‌شناسند. کچومن که صورت معرب آن «کاکِنَج» است، به عربی «جوزالمزج» و «حب اللهو» گفته می‌شود و واژه‌ی چینی آن به فارسی «گیاه فانوس» معنا می‌دهد.

عروسک پشت پرده معمولاً به‌شکل علف هرز در زمینهای کشاورزی می‌روید.

ویژگی‌های ظاهری[ویرایش]

این گیاه از تیره بادنجانیان با ریزومی خزنده و ساقه ای گوشه‌دار و راست است. برگ هایی دم‌دار دارد که در گروه‌های دوتائی قرار گرفته‌اند.

بلندی این گیاه بین ۴۰ تا ۶۰ سانتی‌متر است. دو نوع ساقه دارد، یکی زیرزمینی (ریزوم) که منشعب و افقی است و دیگری ساقه‌های هوایی که ایستاده، زاویه‌دار و پوشیده از کرک است. برگهایش تخم مرغی نوک‌تیز یا مثلثی شکل و به رنگ سبز تیره است. گل آن بزرگ، تکی و به‌رنگ سفید یا مایل به زرد است و از خرداد تا شهریور ماه می‌شکفد. کاسه گل به‌تدریج رشد می کند، به‌هم می پیوندد و به‌شکل پرده‌ای نازک و کاغذین دور میوه را می گیرد. رنگ کاسه در آغاز سبز روشن است و کم‌کم نارنجی می شود. با این ویژگی گیاه را به‌آسانی می‌توان شناخت. میوه گیاه کروی‌شکل است به اندازه گیلاس و به رنگ قرمز. درون میوه تعدادی دانه ریز سفیدرنگ دیده می‌شود. عروسک پشت پرده را با کاشت دانه زیاد می کنند.

The orange "lanterns" (fruiting calyces) of Physalis alkekengi, lose their bright colour and papery, appearance during the Winter, and, by the Spring, have become delicately beautiful, skeletal networks of beige veins revealing the orange-red berries within.
نوعی عروسک پشت پرده کوهستان الوند

مراحل رشد و نمو[ویرایش]

گل‌های این گیاه سفید وکوچک هستند. کاسه گل پس از گرده افشانی و لقاح می‌روید، درشت، متورم و رنگین می‌شود و به رنگ نارنجی تند با برگ‌های برجسته در می‌آید. درون آن میوه گیاه به شکل سته نارنجی رنگی تشکیل می‌شود. معمولأ در پاییز پارانشیم کاسه گل تحت تأثیر فعالیت‌های باکتری‌های سلولز خوار تجزیه می‌شود، در نتیجه فقط شبکه رگبرگ‌های کاسه به شکل تور سفید رنگ ظریف و نازکی باقی می‌ماند و میوه گرد درون آن نمایان می‌شود. به همین علت است که این گیاه را عروسک پشت پرده می‌نامند.

در ایران[ویرایش]

این گونه از عروسک پشت پرده در جنگل‌های شمال و ارسباران می‌روید.

کاربرد دارویی[ویرایش]

برگها و میوه‌ی خشک‌شده عروسک پشت پرده کاربرد دارویی دارد و جوشانده‌ آن مُدِر (ادرارآور)، مسکن و ضدعفونی کننده‌است.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. فرهنگ‌نامه‌ی کودکان و نوجوانان. نوزدهم(ف_ق). شورای کتاب کودک. ۱۳۹۹.
  • کتاب معارف گیاهی، جلد پنجم، حسین میر حیدر

پیوند به بیرون[ویرایش]