سنبل خطایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کرفس وحشی
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده): آستریده
راسته: کرفس‌سانان
تیره: چتریان
سرده: کرفس وحشی[۱]
گونه: A. archangelica
نام علمی
Angelica archangelica
L.[۲]

کرفس وحشی (نام علمی: Angelica archangelica) گیاهی دو ساله (به ندرت سه‌ساله) از تیره چتریان است که در بسیاری از کشورهای دنیا به خاطر خاصیت دارویی آن کشت می‌شود.مواد موثره این گیاه به عنوان بادشکن،ضد نفخ،گوارنده غذا و همچنین اشتهاآور کاربرد دارد و در صنایع داروسازی،صنایع غذایی و آرایشی و بهداشتی از آن استفاده می‌شود.کرفس وحشی معمولأ به عنوان باغ سنبل،روح القدس و سنبل نروژی شناخته ‏میشود که یک گیاه دوساله از خانواده چتریان است،یک زیر گونه است که ساقه ها و ریشه ‏ها برای بو و عطر خوش کشت داده میشود.مانند چندین نوع دیگر از چتریان بوده،ظاهری ‏شبیه به چند گونه سمی دارد( شوکران ، گلپر و ....) و نباید قبل از اینکه با اطمینان ‏کامل شناسایی شدند مصرف شوند.هم خوانواده های ‏آن‏ ‏Archangelica officinalis Hoffm و ‏Archangelica officinalis var. himalaica C.B.Clarke‎‏ ‏میباشند.

ویژگی‌ها[ویرایش]

در طول سال اول رشد فقط برگها رشد می‌کنند ولی در طی دومین سال شیار ساقه ‏می‌تواند به دو متر هم برسد.برگها از برگچه‌های کوچک و متعددی تشکیل شدند ‏که به 3 گروه تقسیم شده و هریک از آنها با تقسیمات کوچکتر به 3 گروه ریزتر تقسیم می‌شوند.لبه‌ی برگچه‌ها با دندانه درشت یا دندانه‌دار است.در اوایل تیر تا اوایل مرداد گل می‌دهند ‏که کوچک و متعدد،متمایل به زرد یا سبز هستند،در بوته‌های بزرگ،چتری و کروی گروه‌بندی می‌شوند که میوه‌های زرد کمرنگ و دراز تولید می‌کنند.کرفس وحشی تنها در خاک مرطوب رشد ‏می‌کند،ترجیحأ در کنار رودخانه‌ها و یا بستر آب است.کرفس وحشی در روسیه،‏فنلاند،سوئد،نروژ، دانمارک،گرینلند،جزایر فارو و ایسلند،بیشتر در مناطق شمالی ‏کشور،رشد می کند.این است که در فرانسه بطور عمده در ‏Marais Poitevin‏ یک منطقه مردابی نزدیک بهNiort درDeux-Sèvres ‎ کشت میشود.همچنین در مناطق خاصی در آلمان مانند کوه Harz و در نقاط خاصی از رومانی مثل کوه ‏Ronda‏ و برخی از کشورهای جنوب شرقی آسیا مثل تایلند نیز است. ‏

استفاده و تاریخچه[ویرایش]

از قرن دهم کرفس وحشی به عنوان یک سبزی و گیاه دارویی کشت می شد و در قرن دوازدهم در اسکاندیناوی محبوبیت بدست آورد‏،امروزه هنوز هم درتمدن Samiاستفاده میشود‏.ابزاری‏‎ فلوت مانند با صدای کلارینت مانند را میتوان از این ساقه توخالی ساخت.لینه گزارش داد که مردمSami از آن در شیر گوزن شمالی اغلب به عنوان یک جزء طعم دهنده استفاده می کنند.در سال 1602درNiort به واسطه ی طاعون معرفی شد.برای چاشنی نوشابه الکلی و آکواویت(برای مثال مشروب الکلی زرد یا سفید،Dubonnet‏،کنیاک قوی،نوعی وشراب شیرین افسنطین )‏در املت و ماهی قزل آلا و مربااستفاده میشد.همچنین ساقه بلند،سبز روشن شیرین شده و به عنوان تزیین استفاده میشود.کرفس وحشی به خاطر داشتن عطر و طعم خوش و نافذ،عطر دلپذیر کاملأ متفاوت از رازیانه،جعفری،بادیان رومی،زیره سیاه یا جعفری فرنگی،در میان چتریان متفاوت است،قابل مقایسه با مشک و درخت عرعر است.حتی دارای ریشه معطر است و یکی از گیاهان اصلی معطر از رشد اروپایی میباشد- دیگر قسمتهای گیاهان عطر و طعم مشابه دارند –اما اصول فعال آنها زودگذرتر مطرح شده است.میوه هاmericarp،کوچکند و در تولید افسنطین و دیگر نوشیدنی های الکلی استفاده میشود.بذور گیاه ادویه فارسی به عنوان گلپر‏شناخته میشود(‏‏Heracleum persicum‏‏)اغلب به عنوان دانه های گلپر خوانده میشوند.ریشه های کرفس وحشی در طب سنتی اتریشی به عنوان چای یا شربت در درمان اختلالات دستگاه گوارش و دستگاه تنفسی و سیستم عصبی و همچنین در برابر تب،عفونت و آنفولانزا استفاده میشود.

علم شیمی[ویرایش]

کرفس وحشی از انواع مواد شیمیایی تشکیل شده است.‏اسانس ریشه های کرفس وحشی شامل ‏β-terebangelene،C10H16‎ و دیگر ترپن هاست؛روغن دانه ها همچنین شامل‎ β-terebangelene‎‏همراه با methylethylacetic acid و ‏hydroxymyristic acid‏ میشود.‏چندین کومارین از قبیل archangelicin،،ostruthol ‏ ‏ oxypeucedanin hydrate،‎ bergapten،‏byakangelicin angelate‎ ‏isoimperatorin، isopimpinellin، osthol،‎‏‎imperatorin ‏xanthotoxin،phellopterin، psoralen،oxypeucedanin‎،‎‎‏،‏‎-angeloyl-3′-isovaleryl vaginate‏2′ و 8-[2-(3-methylbutroxy)-3-hydroxy-3-methylbutoxy]psoralen را میتوان‎ ازعصاره کلروفرم از ریشه کرفس وحشی و همچنین چندین ‏مشتق Heraclenol ‏جدا کرد.عصاره آبی ریشه کرفس وحشی subsp.Litoralis‏ شامل آدنوزین،کانیفرین،گلیسرول آپترین،‏‏dihydrofurocoumarin glycosides apterin‏2 ‏میباشد.

ریشه جویی[ویرایش]

Archangelica از کلمه یونانی(‎‏‎"arkhangelos"‎‏=قوس فرشته) می آید با توجه به‏‎ این افسانه که فرشته میکاییل گفته بود از آن به عنوان دارو استفاده شود.در پایان این گیاه در‏ Kalaallisut kuanneq‏ به نامväinönputki،درشمال سامی‎‎‎fádnu و بوسکا و راسی،در انگلیسی:باغ سنبل،در آلمانی:Echte Engelwurz‏ یا ‏Arznei-Engelwurz‏،در گروت هلندی:engelwortel،در فارسی:کرفس وحشی،در سوئدی:‏kvanne،در نروژی‏‏:kvann،در دانمارکی:‎kvan،در ایسلندی:‎hvönn،در لهستانی:arcydziegiel،در آنجلیکا:dzięgiel wielki‏،lekarskiو به فاروئی:‏hvonn‏ نامیده میشود.‏

منابع[ویرایش]

  • میر حیدر، طعام‌اسرار: کرفس وحشی. بازدید: اکتبر ۲۰۱۱. (برداشت آزاد).
  • Gualtiero Simonetti (1990). Stanley Schuler. ed. Simon & Schuster's Guide to Herbs and Spices. Simon & Schuster, Inc. ISBN 0-671-73489-X.
  1. Angelica
  2. "Angelica archangelica information from NPGS/GRIN". www.ars-grin.gov. Retrieved 2008-03-03.