سالاریان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Sallarid dynasty
سالاریان
پادشاهی

919–1062
Map of the Sallarid dynasty at its greatest extent
پایتخت شهرستان طارم
زبان‌(ها) زبان فارسی
دین اسلام
ساختار سیاسی پادشاهی
King
 - 919–941 محمد بن مسافر (last)
 - 1050-1062 Musafir ibn Ibrahim II (last)
دوره تاریخی قرون وسطی
 - تأسیس 919
 - انقراض 1062
امروزه بخشی از  ارمنستان
 جمهوری آذربایجان
 ایران
تاریخ ایران
تاریخ ایران
دوران باستان
نیا-ایلامی ۳۲۰۰–۲۷۰۰ پیش از میلاد
عیلام ۲۷۰۰–۵۳۹ پیش از میلاد
منائیان ۸۵۰–۶۱۶ پیش از میلاد
شاهنشاهی
ماد ۶۷۸–۵۵۰ پیش از میلاد
(سکاها ۶۵۲–۶۲۵ پیش از میلاد)
هخامنشیان ۵۵۰–۳۳۰ پیش از میلاد
سلوکیان ۳۱۲–۶۳ پیش از میلاد
اشکانیان ۲۴۷ پیش از میلاد–۲۲۴ پس از میلاد
ساسانیان ۲۲۴–۶۵۱
سده‌های میانه
خلافت راشدین ۶۵۱–۶۶۱
امویان ۶۶۱–۷۵۰
خلافت عباسیان ۷۵۰–۱۲۵۸
طاهریان ۸۲۱–۸۷۳
زیاریان
۹۲۸–۱۰۴۳
صفاریان
۸۶۷–۱۰۰۲
آل بویه
۹۳۴–۱۰۵۵
سامانیان
۸۷۵–۹۹۹
غزنویان ۹۶۳–۱۱۸۶
سلجوقیان ۱۰۳۷–۱۱۹۴
خوارزمشاهیان ۱۰۷۷–۱۲۳۱
ایلخانان ۱۲۵۶–۱۳۳۵
چوپانیان
۱۳۳۵–۱۳۵۷
مظفریان
۱۳۳۵–۱۳۹۳
جلایریان
۱۳۳۶–۱۴۳۲
سربداران
۱۳۳۷–۱۳۷۶
تیموریان ۱۳۷۰–۱۴۰۵
قراقویونلو
۱۴۰۶–۱۴۶۸
تیموریان
۱۴۰۵–۱۵۰۷
آق‌قویونلو
۱۴۶۸–۱۵۰۸
مرعشیان
۱۳۵۹–۱۵۸۲
معاصر اولیه
صفویان
۱۵۰۱–۱۷۲۱
هوتکیان
۱۷۰۹–۱۷۳۸
افشاریان ۱۷۳۸–۱۷۵۰
زندیان
۱۷۵۰–۱۷۹۴
افشاریان
۱۷۵۰–۱۷۹۶
قاجاریان ۱۷۹۶–۱۹۲۵
معاصر
دودمان پهلوی ۱۹۲۵–۱۹۷۹
دولت موقت ایران ۱۹۷۹–۱۹۸۰
جمهوری اسلامی ۱۹۸۰–امروز

سالاریان (کنگریانسلّاریان، بنی سالار ، بنی سلّار ، آل مسافر یا مسافریان یک خاندان مسلمان ایرانی و شاخه ای فرعی و در عین حال مستقل از جستانیان بودند. که در محدوده بین قزوین و سفید رود حکومت می کردند.[۱] مؤسس این حکومت فردی به نام سالار مرزبان شاه (سالار بک) پسر محمد پسر مسافر سالاری بود که تبار وی به روسای کرد جنوب آذربایجان (حوالی شهر بیجار) برمی گردد ، او قلعه ای در شمیران قزوین ساخت و آن جا را پایتخت خود قرار دارد از او چهار پسر بجا ماند : جستان بک ، ابراهیم بک ، ناصر بک و کیخسرو بک .[۲][۳] سالاریان مذهب اسماعیلی داشتند و بر خلاف جستانیان زیدی نبودند. به همین دلیل در زمان حکومت حسن صباح بر الموت با او هم پیمان شدند و تا حمله مغلان در زمان هلاکو نزدیک به ۲ قرن بر طارم و قلعه شمیران حکومت کردند. این منطقه تا زمان صفویه از مهم ترین مراکز قدرت به شمار می آمد .[۴] این خاندان به مرور توانستند بخش هایی از زنجان و آذربایجان را به تسخیر خود در آورند و بازماندگان این سلسله در همان منطقه و برخی در منطقه پنجوین کردستان و از طایفه جاف می باشند و لقب "بک" داشته اند. این سلسله از خاندان کهن روادی کردی می باشد .

نقشه منطقه حکومت سالاریان در ۹۷۰ میلادی

مسافریان[ویرایش]

نام دودمانی ایرانی‌است که میان سال‌های ۳۳۰ تا ۳۷۰ هجری برابر با ۹۴۱ تا ۹۸۰ میلادی بر آذربایجان و بخش‌هایی از قفقاز فرمان می‌راندند. آنان دیلمی بودند و گرایش دینیشان به اسماعیلیه بود. اینان نام خود را از نیایشان محمد پسر مسافر داشتند که پیرامون ۹۱۹ میلادی در طارم و رودبار به قدرت رسید.

سردودمان سالاری مرزبان پسر محمد پسر مسافری کنگری بود که در ۹۴۱ میلادی بر آذربایجان چیره‌شد. محمد سه پسر داشت وهسودان ،مرزبان و صعلوک که مرزبان پسر دوم محمد بود و نمیدانیم که آیا وهسودان پسر بزرگتر بوده یا صعلوک. سالاریان شاخه ای از کنگریان بودند ولی نام کنگری یا نام های دیگری برای آنها در منابع دیده نشده و آنها همواره سالاری معروف بودند .محمد در آینده بر ارمنستان، دبیل، اران و دربند هم چیره‌گشت.هریک از آذربایگان اران ارمنستان سرزمین پهناور بزرگی است و همواره این ولایتها نشیمن نژادهای گوناگون و کیش های رنگارنگ بوده و از گفتن بی نیاز است که حکمرانی براین سرزمینها کار آسانی نیست به ویژه درآن زمان ها که گذشته از ارمنستان و داستانهای تاریخی این ولایت با تازیان و دیگران در آذربایگان و اران نیز اواخر قرن دوم گردنکشان فراوانی برخاسته و در هر گوشه ای بنیاد حکمرانی گذارده شده بود حتی عشیره های عرب که در صدراسلام به نام ساخلویا از راه خوش نشینی بدین نواحی کوچیده بودند سرکشانی ازایشان برخاسته و برخی خاندانهای حکمرانی از جمله خاندان روادیان بنیان گذارده بودند.درواقع پس از اوایل قرن سوم فرمانروایی آذربایگان و این نواحی بدست این گردنکشان بومی بود و خلفای بغداد را چندان تسلطی براین سرزمین ها نبود. در ۹۴۵ وی به نبرد با روسیان دریانوردی که به کرانه‌های دریای مازندران تاخته‌بودند رفت. وی در پایان دورهٔ فرمانرواییش توانسته بود گرجستان، شروان، شکی، انجاز، و بخش‌های بسیاری از قفقاز را به تبعیت از دولت خود وادارد.[۵] لیکن شکوه و نیرومندی عمده ی سالاریان در زمان خود سالار مرزبان بود با مرگ مرزبان به جهت دشمنی و دو تیرگی میانه ی فرزندان او با برادرش وهسودان فرمانروایی مسافریان رو به سراشیب نهاد. واپسین فرمانروای ایشان ابراهیم پسر مرزبان بود که به دست کردهای روادی کشته‌شد و پسرش ابوالهیجاء ابراهیم هم به ارمنی‌ها پناه برد و چندی پس از آن کشته‌شد. اینگونه چیرگی آنان بر آذربایجان پایان‌یافت ولی تا روزگار سلجوقیان دودمانشان در پیرامون طارم پایدار ماند، اگرچه پیرو دولت‌های نیرومند زمان بودند.[۶]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]