گلاب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گلاب به مایعی گفته می‌شود که از گل محمدی (نام علمی: Rosa × damascena) استخراج کنند و معطر است. گلاب به دستاورد تقطیر گل‌های درختچه گل سرخ تازه چیده شده با آب که اسانس آن از محلول آبکی، جدا شده باشد گفته می‌شود که باید در ظرف‌هایی که دارای مقدار اندکی هوا باشد نگهداری گردد.[۱] از تقطیر مجدد گلاب، فراورده‌ای به دست می‌آید که به آن گلاب دو آتشه می گویند. اگر مجداً گلاب دو آتشه را تقطیر کنند گلاب غلیظی از نظر اسانس به دست می‌آید که فوق العاده معطر بوده و در حقیقت گلاب ناب و خالص است.[۲]

گلاب اصل، شفاف ، روشن ، بدون رسوب است و بوی آن بوی مطبوع گل محمدی و فاقد بوی ترشیدگی است. طعم گلاب نیز سنگین و کمی مایل به تلخی است که از جمله مهمترین نشانه‌های اصل بودن گلاب به شمار می‌رود.[۳]

«اسانس گل سرخ یا رز یا محمدی، چون گرانترین اسانس دنیا است هرگرم آن معادل یک گرم طلا دربازارجهانی است.»[۴]

خاستگاه[ویرایش]

ایرانیان از نخستین کسانی هستند که از گذشته‌های دور به ویژگی‌های خوراکی و درمانی گل سرخ (محمدی) پی برده‌اند. طبق اسناد بین‌المللی، مبداء تولید گلاب،ایران و مبداء تولید اسانس گل سرخ (محمدی) و عصاره گلبرگ‌های تازه، یونان ذکر شده‌است.[۵]

«گل سرخ یا رز یا محمدی، گیاهی است که بومی ایران است و خاستکاه و موطن اصلی آن ایران است که تا حدود 350 سال پیش غیرازایران جایی دیگررویش نداشته است و در زمان سلسله صفویه و زمانی که دولت عثمانی همسایه ایران بوده است، این گل وکلیه دستگاه‌های گلابگیری ازایران به ترکیه وسپس به سوریه و بلغارستان برده شده است.»[۶]

گزارش ابن خلدون حاکی بر این است که در قرن ۸ و ۹ میلادی گلاب یکی از اقلام مهم تجاری ایران بوده‌است که از طریق جاده ابریشم به هند و چین صادر می‌شده‌است. مرکز اصلی تولید آن در ایران سرزمین فارس و بیشترین کارگاههای تولید گلاب در لایزنگان و [[داراب ]] استان فارس بر پا بوده‌است. بطوریکه روزانه ۳۰۰۰۰ بطری از میمند فارس در زمان خلیفه بغداد بین سالهای قبل از ۸۱۰-۸۱۷ به آن شهر صادر می شده‌است.[۷]

براساس مدارک جدید، ایرانیان اولین قومی بودند که از گل سرخ، اسانس و گلاب را به روش تقطیر به دست آوردند و سپس این فن را به سایر نقاط دنیا انتقال دادند.ابن سینا دانشمند بزرگ ایرانی، تحقیقات وسیعی در مورد استخراج اسانس‌ها به روش تقطیر داشته‌است.[۸]

گلاب یک محصول مهم در ایران ومنطقه خاورمیانه میباشد وپایتخت گل وگلاب جهان شهر قمصر کاشان در استان اصفهان ایران میباشد علت آنکه ان منطقه را پایتخت نهاده اند به شرایط خاص آب و هوا و خاک وارتفاع از سطح دریا و آب مخصوص این منطقه میباشد سالانه در ایام بهار درماه های اردیبهشت تا تیر ماه حدود20 میلیون بازدید کننده از این بهشت پنهان بازدید میکنند که برای بازدید مراسم گلابگیری وخرید مصرف سالانه گلاب خود از تولید کنندگان به پایتخت گلاب جهان میایند

سالانه در کاشان، در مراسم جشن گلاب‌گیری 25000 تن گلاب سنگین تولید می شود که گل آن از دیگر مناطق ایران به کاشان و حومه آورده میشود [۱].

همچنین قمصر کاشان زادگاه سلطان گلاب جهان آقای مجید راهب میباشد که به حمت این کارآفرین برگزیده در کشاورزی و شناسایی گلاب به جهان و خاورمیانه تولید گل محمدی و گلاب در 40سال اخیر به تولید این مقدار رسیده است و همچنین با کمک این خیر پژوهشکده تحقیقاتی اسانس های گیاهی با کمک دانشگاه کاشان در قمصر کاشان دائر گردیده است

ترکیبات[ویرایش]

مواد اصلی تشکیل دهنده اسانس گل محمدی عبارتند از:.[۹] سیترنلول ۵۵ ۳۴%، گرانتول ۴۰ ۳۰%، استاروپنین ۲۶ ۲۲%، و فنیل اتانول ۳ ۵/۱%

موارد استفاده[ویرایش]

اسانس آن دارای اثرات ضد ویروسی و باکتری، ضد اسپاسم، آنتی سپتیک و آرام بخش می‌باشد. گلاب حاصل جهت شستشوی اماکن متبرکه، شیرینی سازی، مرباجات و از اسانس آن در صنایع داروسازی و غذایی استفاده می‌شود.[۱۰]

مصرف دارویی

از گلاب برای رفع عوارض حادث از زکام، قطع خونریزی از سینه، خشونت صدا، ضد سرفه، خفقان گرم، درد معده و روده، دل پیچه سرد و گرم، درد کبد و طحال، علاج نزله سرد ،سردردهای گرم، دردچشم تقویت حواس، ایجاد نشاط، تقویت دل، رفع خماری، بی هوشی، خفقان استفاده می‌گردد.[۱۱]به دلیل خاصیت ضد عفونی کنندگی ، یکی از پاک کننده‌های قوی برای پوست‌های خشک و حساس است.[۱۲]

مراسم

از جمله موارد استفاده گلاب در عزاداری است. بوی گلاب میزان ترشح ئیدروفین و اندروفین را در مغز متعادل می‌کند و احساس آرامش و آسودگی به فرد می‌دهد.[۱۳]

آشپزی