رضا سیدحسینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رضا سیدحسینی
Seeid hosseini.jpg
نویسنده ومترجم نامی ایران
زمینهٔ کاری نویسنده و مترجم
زادروز ۲۲ مهر ۱۳۰۵
اردبیل
مرگ ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸
بیمارستان ایران مهر, تهران
ذات الریه
جایگاه خاکسپاری تهران

رضا سیدحسینی متولد اردبیل (۲۲ مهر ۱۳۰۵ - ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸) نویسنده و مترجم ایرانی است. سیدحسینی همچنین سرپرست و عضو اصلی تألیف و ترجمهٔ مجموعهٔ شش جلدی «فرهنگ آثار» بوده است[۱][۲].

کار ترجمه را از سن ۱۶ سالگی با ترجمه از ترکی آذربایجانی و ترکی استانبولی شروع کرد.وی پس از آن نزد کسانی چون دکتر پرویز ناتل خانلری و عبدالله توکل زبان فرانسه را یاد گرفت و اولین ترجمه‌اش از این زبان در سال ۱۳۲۶ منتشر شد.

تحصیلات[ویرایش]

بعد از گذراندن تحصیلات مقدماتی به مدرسه پست و تلگراف تهران رفته ومشغول تحصیل در رشته ارتباطات دور شد. سپس برای تکمیل مطالعات خود به پاریس رفت. مدتی نیز در دانشگاه U.S.C آمریکا به تحصیل فیلم سازی پرداخت. بعد به ایران بازگشته و به فراگیری عمیق تر زبان فرانسه و فارسی نزد اساتیدی همچون عبدالله توکل، پژمان بختیاری، دکتر ناتل خانلری پرداخت. در ضمن مبانی نقد فلسفه هنر و ادبیات نیز در آموزشکدهٔ تئاتر تدریس می‌کرد. طی دوره‌های متمادی سردبیری مجله سخن را به عهده داشته‌است. همچنین در اداره مخابرات و رادیو و تلویزیون هم کار می‌کرد. از همان دوران بود که به صورت جدی به کار ترجمه پرداخت. در دوران جوانی کتابی در زمینه روان‌شناسی ترجمه کرده با عنوان پیروزی فکر که بسیار مورد توجه قرار گرفت به طوری که حدود بیست یا سی بار تجدید چاپ شد و هنوز هم می‌شود. در حالی که دیگر ترجمه‌هایش مثل ترجمه «شاهکارهای دنیا» یا«طاعون» آلبر کامو این قدر علاقه‌مند نداشت. این کتاب (پبروزی فکر) که مربوط به روان‌شناسی قبل از فروید است شامل پندهایی است که انسان را به تعمق و تفکر وا می‌دارد.

آثار[ویرایش]

سیدحسینی علاوه بر تألیف «مکتبهای ادبی» در ۱۳۳۴، نقش بسیار مهمی نیز در انتشار فرهنگ آثار (۱۳۷۸-۱۳۸۳) ایفا‌ کرد و علاوه بر سرپرستی، ترجمۀ بیش از سیصد مقاله کوتاه و بلند آن را برعهده گرفت؛ این اثر سترگ با همکاری اسماعیل سعادت، احمد سمیعی، ابوالحسن نجفی، جواد حدیدی و عده‌ای دیگر از مترجمان برگزیده در شش مجلد به چاپ رسید. [۳]

ترجمه‌های فارسی[ویرایش]

دربارهٔ ترجمه‌های سیدحسینی در کتاب «تاریخ ترجمهٔ ادبی از فرانسه به فارسی»، اثر محمدجواد کمالی، چنین می‌خوانیم: « رضا سیدحسینی با زبان ترکی استانبولی کاملاً آشنا بود و دوستش عبدالله توکل نیز فرانسه می‌دانست. آنها به اتفاق، با توجه به وضعیت حاکم بر بازار کتاب و اقبال ادبیات عامه‌پسند، شش اثر را از طریق این دو زبان به فارسی درآوردند؛ از جمله: بیست و چهار ساعت از زندگانی یک زن و مالک سانفرانسیسکو از اشتفان تسوایگ؛ زن و بازیچۀ او از پی‌یر لوئی، دختر چشم‌طلایی از بالزاک، مکتب زنان و در تنگ از آندره ژید. سیدحسینی در این فاصله به کمک توکل کمی فرانسه یادگرفت. البته خوش‌اقبالي ديگري هم داشت زیرا در مدرسه‌اي كه درس مي‌خواند، پژمان بختياري ناظم و معلم فرانسه بود. با شرکت در کلاسهای او، كم‌كم به مرحله‌اي رسيد كه توانست مستقلاً از فرانسه ترجمه كند. ... اوآثار ادبی زیادی را از زبان فرانسه به فارسی برگرداند، از جمله: معشوقه‌های من از موریس دوکُبرا، غوغای ژوئیه از ارسکین کالدول، لایم لایت از چارلی چاپلین، بهار کشنده از لاژوس ژیلاهی، طاعون اثر آلبر کامو، مدراتو کانتابیله از مارگریت دوراس، ضدخاطرات با همكاري ابوالحسن نجفی و امید از آثار آندره مالرو؛ بهانه‌ها و بهانه‌های تازه از آندره ژید و در دفاع از روشنفکران از ژان پل سارتر. او با همكاري جلال خسروشاهي کتابهای ترجمه شده‌ای از زبان ترکی نیز دارد که مهمترین آنها عبارتند از: آنسوی کوهستان از یاشار کمال، آخرین شعرها از ناظم حکمت و مرگ عزیز بیعار از لطیفه تکین..»[۴]

افتخارات[ویرایش]

رضا سیدحسینی مترجم پیشکسوت در سال ١٣٨٠عنوان چهره ماندگار را به خود اختصاص داد.[۵]

نشان شوالیه پالم آکادمیک فرانسه در سال ۲۰۰۰ نیز از جوایز جهانی این مترجم در حوزه ادبیات می باشد.[۶] از دیگر ایرانیانی که پس از سیدحسینی این نشان را دریافت کرده اند می توان محمدعلی سپانلو و احمد کامیابی مسک را نام برد.

درگدشت رضا سید حسینی[ویرایش]

رضا سیدحسینی، مترجم و پژوهشگر ادبی پس از تحمل یک دوره طولانی بیماری، در سن ۸۳ سالگی و در بیمارستان ایران‌مهر تهران درگذشت. عفونت ریه علت مرگ این مترجم اعلام شده است.وی از ۱۶ فروردین به علت ضعف عمومی و عفونت شدید ریه در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان ایران‌مهر تهران بستری بود و چند بار به حالت اغما فرو رفت.[۷]

پانویس[ویرایش]

  1. جشن هشتاد سالگی «رضا سیدحسینی»
  2. رضا سید حسینی درگذشت
  3. تاریخ ترجمهٔ ادبی از فرانسه به فارسی/ محمدجواد کمالی، انتشارات سخن گستر و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد مشهد، ۱۳۹۲، ص ۴۸۶
  4. تاریخ ترجمهٔ ادبی از فرانسه به فارسی/ محمد جواد کمالی، انتشارات سخن گستر و معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد مشهد، ۱۳۹۲، ص ۴۸۵-۴۹۵
  5. نخبگان ماندگار
  6. رادیو زمانه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸
  7. خبرگزاری کتاب ایران (IBNA) - رضا سید حسینی درگذشت

منابع[ویرایش]