صدرالدین عینی

صَدرالدین عِینی
تصویر صدرالدین عینی بر روی یکی از تمبرهای سال ۱۹۵۸ شوروی
زادروز	۲۶ فروردین/۷ اردیبهشت ۱۲۵۷ ۱۵ آوریل/۲۷ آوریل ۱۸۷۸ روستای ساکتری در تومان غژدوان امارت بخارا
درگذشت	۲۴ تیر ۱۳۳۳ ۱۵ ژوئه ۱۹۵۴ شهر دوشنبه
آرامگاه	لوچاب
محل زندگی	اتحاد شوروی
ملیت	تاجیک
نام‌های دیگر	(به فارسی تاجیکی: Садриддин Айнӣ)‏
پیشه	شاعر، نویسنده و ادیب به فارسی تاجیکی سیاست‌مدار
نهاد	اتحادیه نویسندگان تاجیکستان فرهنگستان علوم تاجیکستان
سبک	واقع‌گرایی سوسیالیستی
لقب	«قهرمان تاجیکستان»
منصب	رئیس فرهنگستان علوم تاجیکستان
فرزندان	کمال الدین عینی
والدین	سید مراد خواجه

صَدرالدین عِینی ‎(به فارسی تاجیکی: Садриддин Айнӣ)‏ (۱۸۷۸-۱۹۵۴) از بزرگ‌ترین نویسندگان و ادیبان زبان فارسی تاجیکی و کشور تاجیکستان در آغاز سده بیستم است.

صدرالدین عینی در روستای ساکتری در امارت بخارا که در آن زمان تحت‌الحمایه روسیه بود بدنیا آمد. پدرش سید مراد خواجه، از پیشه‌وران روستا، تأثیر زیادی در رشد فرهنگی صدرالدین داشت. پدر و مادر صدرالدین در ۱۸۸۹ درگذشتند و او در ۱۸۹۰ به بخارا آمد.

برخی از آثار او:

• قصیده در وصف سمرقند و بخارا (سال ۱۹۱۹)
• تاریخ انقلاب فکری در بخارا
• جلادان بخارا (Ҷаллодони Бухоро) سال ۱۹۲۰
• تاریخ امیران منغطیه
• نمونه ادبیات تاجیک
• واصفی و خلاصه «بدایع الوقایع»
• میرزا عبدالقادر بیدل
• معنای کلمه تاجیک
• لغت نیم تفسیری تاجیک
• قهرمان خلق تاجیک، تیمور ملک
• یادداشت‌ها
• آدینه (Одина) در سال ۱۹۲۴

شعر نو

عینی یکی از نخستین سرایندگان شعر نو فارسی است . پنج سال پیش از آن که نیما افسانه را بسراید عینی در همان وزن شعری سروده به نام مارش حریت .

مارش حریت

ای ستمدیدگان، ای اسیران!

وقت آزادی ما رسید

مژدگانی دهید، ای فقیران!

در جهان صبح شادی دمید...

هر ستمگار دون خرم و شاد

سالها جام عشرت چشید در شب تیره جور و بیداد

هر ستمدیده محنت کشید...

منابع

• بر پایه داده‌های از دانشنامه ایرانیکا، سرواژه صدرالدین عینی.
• مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای تاجیکی؛ Садриддин Айни ویرایش ۴ اوت ۲۰۰۶
• http://tajikam.com/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=595&Itemid=37

پیوند به بیرون

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به صدرالدین عینی در ویکی‌گفتاورد موجود است.