عمان سامانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

عمان سامانی از شاعران معروف شهر سامان استان چهارمحال و بختیاری ایران است. میرزا نور الله «عمان سامانی» ملقب به تاج الشعرا از شاعران صاحب نام و پر آوازه سالهای ۱۲۵۸ تا ۱۳۲۲ قمری است، نیاکان او همه از دری سرایان، پارسی گویان و آذری سرایان اعصار خود بوده‌اند، پدرش مرحوم میرزا عبدلله متخلص به «ذره» مولف کتاب جامع الانساب و جدش میرزا عبدالواهاب سامانی متخلص به«قطره» و عمویش میرزا لطف لله متخلص به «دریا» همگی از شاعران عهد ناصری بوده‌اند که در دانش‌های دیگر نيز دستی داشته‌اند اما آوازه هیچیک از آنان به عمان نمي‌رسد. مرحوم دهخدا در باره عمان سامانی می‌نویسد: «میرزا نوراﷲ بن میرزا عبداﷲ بن عبدالوهاب چهارمحالی اصفهانی. ملقب به تاج الشعراء و مشهور به عمان سامانی. وی از اهالی قریه «سامان» است که آن از قرای چهارمحال خاک بختیاری میباشد. وی در سال ۱۲۶۴ هـ.ق. متولد شد و در شب سه شنبه دوازدهم شوال سال ۱۳۲۲ هـ.ق. درگذشت و در وادی السلام نجف دفن شد. او را دیوانی است به نام «گنجینة الاسرار» که در هند و در ایران به چاپ رسیده‌است».

نقل است که جنازه عمان را در مسجد جامع سامان به خاک سپردند و بعدها به نجف اشرف و غری شریف به دار الاسلام انتقال دادند.

[ویرایش] آثار

۱ ـ گنجینة الاسرار

۲ ـ مخزن الدرّر.

از آثار معروف عمان سامانی می‌توان به گنجینة الاسرار او اشاره کرد. که بااین مطلع آغاز می‌شود:

کیست این پنهان مرا در جان و تن		کز زبان من همی گوید سخن
این که گوید از لب من راز کیست؟		بنگرید این صاحب آواز کیست؟

گنجینة الاسرار شاهکار عمان است. مرحوم استاد حبیب الله فضائلی «رحمت الله علیه» در وصف گنجینه الاسرار آورده‌است این کتاب بحق کنز الاسرار یا چنانچه خود سراینده نامیده گنجینه الاسرار است، اسراری از ظهور عشق و جمال، اسراری از راز و نیاز عاشق و جذبه‌های معشوق، اسراری از سیر و سلوک و حالات وجد و شوق، اسراری از سوز وگداز و هجران و وصل.

[ویرایش] مقایسه آثار عمان با مرثیه سرایان دیگر

در میان شاعران پیشین، آنهایی که به واقعه ی عاشورا پرداخته اند بیشتر سوگواره و مرثیه سروده اند. به عنوان مثال قوامی رازی شاعر قرن ششم که یکی از نخستین سروده های عاشورایی متعلق به اوست می گوید:

زهرا و مصطفی و علی سوخته ز درد

ماتم سرای ساخته بر سدره منتها

در پیش مصطفی شده زهرای تنگدل

گریان که چیست درد حسین مرا دوا ...

و یا سیف فرغانی که در قرن هفتم می زیسته گوید:

اى قوم درين عزا بگرييد

بر کشته ى کربلا بگرييد

با اين دل مرده خنده تا چند

امروز درين عزا بگرييد

اما عمان سامانی که در دوره ی قاجار می زیسته (سالهای 1258 تا 1322 قمری) نگاه متفاوتی به واقعه ی عاشورا دارد. می توانیم بگوییم نگاه عرفانی دارد. یعنی وقایع عاشورا را پله های نردبان کمال می داند که حضرت اباعبدالله برای رسیدن به مقام قرب الهی آنها را یکی یکی طی کرد.