عرفی شیرازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مولانا محمد بن خواجه زین‌الدین علی بن جمال‌الدین شیرازی ملقب به جمال‌الدین و متخلص به عرفی از مشاهیر و شعرای قرن دهم هجری قمری در شیراز است. البته میان تذکره‌نویسان و تاریخ‌نویسان درباره نام دقیق او اختلاف نظر زیادی وجود دارد.

به کمال فضل و دانش و لطیفه‌گویی و حاضر جوابی معروف است و طرزی مخالف مسلک قدما در شعر در پیش گرفته و غالباً در اثر کثرت تشبیهات و استعارات او، اصل مقصود در شعرش مبهم می‌ماند. چند بار به هندوستان رفته و در دربار اکبر شاه هندی تقرب یافته‌است.

به علت این که چند بار ابوالفیض و برادرش علامی را که هر دو از اکابر هند بودند در مقام مناظره محکوم ساخته بود آن دو کینه و عداوت او را سخت به دل گرفتند.

عرفی قصیده رائیه‌ای پرداخته که مطلع آن این است:

نیافتم که فروشند بخت در بازار جهان بگشتم و دردا که هیچ شهر و دیار

این قصیده شامل یکصد و هشتاد بیت است که برخی نیز به جوابگویی او برخاسته‌اند.

از رباعیات او یکی این است:

زاهد به فریب مرد و زن مشغول است صوفی به عمارت بدن مشغول است
عاشق به هلاک خویشتن مشغول است دانا به کرشمه سخن مشغول است

عرفی در سال ۹۹۹ در سن سی و شش سالگی درگذشت و جنازه او را از لاهور به نجف اشرف انتقال دادند. در قصیده زیر عرفی آرزوی خود را اینگونه بیان می‌کند :

به کاوش مژه از گور تا نجف بروم اگر بهند هلاکم کنی و گربه نثار

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

۱.مقاله "عرفی شیرازی" نوشته دکتر عابد علی خان ، برگرفته از نشریه ادبیات و زبانها، هلال، فروردین ۱۳۴۵ ، شماره ۵۴. [۱]

۲.مقاله "عرفی شیرازی" نوشته عابد علی خان رئیس دانشکده دیال لاهور ، نشریه ادبیات و زبانها ، هلال ، اردیبهشت ۱۳۳۲ ، شماره۳.[۲]

۳.مقاله "تاریخ و سبب مرگ عرفی شیرازی" نوشته دکتر عابد علی خان استاد دانشگاه کراچی ، نشریه ادبیات و زبانها ، وحید ، خرداد ۱۳۴۶ ، شماره ۴۲.[۳]