پریرخ دادستان

پریرخ دادستان
زادروز	۱ فروردین ۱۳۱۲ تهران
درگذشت	۲۲ آبان ۱۳۸۹ (۷۷ سالگی) تهران بیماری سرطان
ملیت	ایرانی
نقش‌های برجسته	استاد روانشناسی دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و شهید بهشتی.
وبگاه
http://www.drdadsetan.ir/

پریرخ دادستان (۱۳۱۲-۱۳۸۹) استاد روانشناسی دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و شهید بهشتی.

پروفسور پریرخ دادستان یکی از بنیانگذاران روانشناسی نوین ایران است و بسیاری او را مادر روانشناسی ایران می نامند. وی دارای تالیفات منحصر بفرد در روانشناسی رشد(روانشناسی تحولی) و بالینی است و تاثیر زیادی بر زبان روانشناسی نوین ایران داشته است و دارد و یکی از اولین و معدود مولفانی در سطح بین المللی است که به دنبال تبیین روانشناسی مرضی از دیدگاه تحولی بوده‌است. او سال ها تدریس روانشناسی رشد(تحولی)، بالینی کودک، مرضی، ارزشیابی شخصیت، تشخیص و جنایی را در سطوح مقدماتی و پیشرفته به عهده داشته است.

زندگینامه

دکتر دادستان اول فروردین ماه ۱۳۱۲ در تهران متولد شد و تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان خورشید در سال ۱۳۱۷ آغاز کرد و دیپلم علمی خود را از دبیرستان ناموس در سال ۱۳۲۸ در ۱۵ سالگی و دیپلم ادبی را از دبیرستان شاهدخت تهران در سال ۱۳۲۹ دریافت کرد. دکتر دادستان در حالیکه ۱۶ سال بیش نداشت در دومین آزمون اعزام به خارج از کشور در دوران پهلوی شرکت کرد و به عنوان تنها زن در آن پذیرفته و یک سال بعد عازم ژنو پایتخت سوئیس شد. درخشش پریرخ جوان در طول تحصیل قبل از دکترا در دانشگاه ژنو با عث شد ژان پیاژه غول روانشناسی شناختی و تحولی راهنمایی پزوهش و پایان نامه دکترای او را بپذیرد. باور پیاژه به دکتر دادستان به حدی بود که مسئولیت مرکز شناختی نیویورک را به او پیشنهاد کرد. اما دادستان که عاشق وطن بود پیشنهاد را نپذیرفت ودر سال ۱۳۳۹ بعد از اخذ مدرک دکترا در ۲۶ سالگی به کشور بازگشت. ;  ;

بعد از ورود به ایران، دادستان مسئولیت نخستین مرکز هدایت حرفه‌ای و هدایت تحصیلی را بر عهده‌ گرفت. او دو سال مسئولیت دفتر روان‌شناسی دانشگاه پلی‌تکنیک را با نظارت دانشگاه فرانسه و برای هدایت دانشجویان عهده‌دار شد. وی در سال ۱۳۵۴ به اصرار دکتر علی اکبر سیاسی به گروه روانشناسی دانشگاه تهران پیوست. ;

دکتر دادستان در سال ۱۳۵۹ به عنوان دانشیار و مدیر گروه روانشناسی دانشگاه تهران انتخاب گردید . با تلاش بی وقفه در پژوهش وتالیف، دکتر دادستان توانست به درجه استاد تمامی در گروه روانشناسی دانشگاه تهران در مدت کوتاهی(در سال ۱۳۶۵)برسد. از استاد دادستان بیش از ۱۵ کتاب و ۵۰ مقاله باقی است. او عهده دار چنین طرح پژوهشی در سطح ملی بوده است. در سال ۱۳۸۱ در حالیکه به تازگی به عنوان یکی از پرکارترین استاتید دانشگاه تهران شناخته شده بود و تدریس بیش از ۱۷ واحد درسی را به عهده داشت به اجبار بازنشسته گردید. دکتر دادستان جزو محدود استادانی در دانشکده روانشناسی بود که از امضای حکم بازنشستگی امتناع ورزید وبه این حرکت مدیریت دانشکده و دانشگاه تهران شدیدا اعتراض کرد. همگام با استاد دادستان، دانشجویان گروه روانشناسی به این حرکت دانشگاه تهران اعتراض کرده، خواستار لغو حکم بازنشستگی وی شدند.

دکتر دادستان از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۹ مدیر دفتر مطالعات و تحقیقات علوم انسانی معاونت پژوهشی و برنامه‌ریزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و از ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۹ مدیر گروه روانشناسی سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت)بود. او در سال ۱۳۸۲ فصلنامه روانشناسان ایرانی را با همکاری دانشگاه آزاد تاسیس نمود.  ;

درگذشت

پروفسور دادستان صبح شنبه ۲۲ آبان ماه ۱۳۸۹ به‌ علت بیماری سرطان در سن ۷۷ سالگی در تهران درگذشت.

جوایز و افتخارات

• کتاب «روانشناسی مرضی تحول از کودکی تا نوجوانی» تالیف: استاد دادستان، برگزیده دوره دهم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران.

• چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۱.

• برنده جایزه بخش تحقیقات بنیادی علوم انسانی در پانزدهمین جشنواره بین المللی خوارزمی (۱۳۸۳)

کتابها

1382 روانشناسي جنايي: تهران، انتشارات سمت.

1379 اختلالهاي زبان، روشهاي تشخيص و بازپروري (روانشناسي مرضي تحولي 3). تهران: انتشارات سمت. كتاب برگزيدة دانشگاه تهران (1380).

1378 روانشناسي مرضي تحولي، از كودكي تا بزرگسالي. جلد دوم، تهران: انتشارات سمت. كتاب تشويقي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (1379).

1377 تنيدگي يا استرس، بيماري جديد تمدن. تهران: انتشارات رشد.

1376 روانشناسي مرضي تحولي، از كودكي تا بزرگسالي، جلد اول. تهران: انتشارات سمت. كتاب برگزيده دانشگاه آزاد اسلامي.

1375 گفتگوهاي آزاد با ژان پياژه. با همكاري دكتر محمود منصور، تهران: مؤسسه پژوهشي ابن‌سينا.

1375 ديدگاه پياژه، در گسترة تحول رواني. با همكاري دكتر محمود منصور، تهران: انتشارات بعثت.

1374 ارزشيابي شخصيت كودكان براساس آزمونهاي ترسيمي. تهران: انتشارات رشد.

1372 روانشناسي ژنتيك2. از روان تحليل‌گري تا رفتارشناسي. باهمكاري دكترمحمود منصور، تهران: انتشارات ژرف.

1371 نقاشي كودكان، كاربرد تست ترسيم خانواده در كلينيك.باهمكاري دكتر محمود منصور، تهران: انتشارات ژرف.

1371 روانشناسي باليني. با همكاري دكتر محمود منصور، تهران: انتشارات ژرف.

1370 روانشناسي مرضي تحولي، از كودكي تا نوجواني. تهران: انتشارات ژرف. برندة كتاب سال (1371).

1369 تربيت به كجاره مي‌سپرد؟ با همكاري دكتر محمود منصور، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

1368 بيماريهاي رواني. با همكاري دكتر محمود منصور، تهران: انتشارات ژرف.

1365 لغت‌نامة روانشناسي. با همكاري دكتر محمود منصور، دكتر ميناراد. تهران: انتشارات ژرف.

مقاله‌ها

1385 بررسي تحولي مفهوم طبقه بندی. با همکاری جميله کلانتری خانداني، فصلنامه روانشناسان ايراني،10،

1384 اثربخشی روان¬درمانگری پویشی کوتاه¬مدت و دارو درمانگری در بيماران افسرده. با همکاری دکتر فاتح رحمانی، دکتر محمدکاظم عاطف وحيد و دکتر ايرج اميدی، مجلة رواشناسی (دورة جديد)، 34، 138-114.

1383 تحول مفاهيم اخلاقي و ديگردوستي در دانش‌آموزان دورة راهنمايي شهر تهران، با همكاري معصومه پور محمدرضا تجريشي، فصلنامة روانشناسان ايراني، 2، 103-91.

1383 جدايي روانشناختي از والدين و پيشرفت تحصيلي: يك پژوهش دربارة تفاوتهاي جنسي وفرهنگي. با همكاري محسن حق‌بين، سعيده بزازيان و محمدرضاحسن‌زاده توكلي، فصلنامة روانشناسان ايراني، 1، 20-3.

1382 بررسی رابطه نشانه¬های مرضی مادر با شکل¬گیری دلبستگی و مشکلات رفتاری/ اجتماعی کودکان پیش¬دبستانی. با همکاری دکتر زینب خانجانی، مجلة روانشناسی، (دورة جدید)، 27، 252-233.

1381 بررسي تحول بازخورد كودكان نسبت به بيماري‌هاي رواني برحسب فاصلة اجتماعي. با همكاري سعيده بزازيان، مجلة علوم روانشناختي، 3، 313-286.

1381 دين و تحول شناخت، مجلة علوم روانشناختي، 2، 149-122.

1381 بررسی تحولی خودپنداشت در کودکان 6 تا 12 ساله و رابطه آن با طبقه اجتماعی و جنس. با همکاری دکتر رضا پورحسين، دکتر جواد اژه¬ای و دکتر علیرضا کيامنش. مجلة روانشناسی (دورة جديد)، 23، 226-211.

1380 تأثير تنش‌زدايي بر اضطراب، پيشرفت تحصيلي و حافظة كودكان دبستاني. با همكاري دكتر مسعود جان‌بزرگي و ناهيد نوري، مجلة روانشناسي (دورة جديد)، 17، 30-4.

1379 بررسي تواناييهاي كودكان غيرفارسي زبان در زبان فارسي در بدو ورود به نظام آموزشي. با همكاري زهره مجدآبادي فراهاني، مجموعه مقالات علوم‌انساني دانشگاه آزاد اسلامي- تهران جنوب، معاونت پژوهشي و برنامه‌ريزي، دفتر دوم، 30-7.

1379 تحول شناختي و آموزش ديني، رشد آموزش ابتدايي، 23، 25-20.

1379 نقش عوامل شخصيتی بر راهبردهای مقابله¬ای و تاثير روش مقابله درمانگری بر عوامل شخصيتی و افسردگی. با همکاري دکتر علیرضا آقايوسفی، دکتر جواد اژه¬ای، دکتر محمود منصور، مجلة روانشناسی (دورة جديد)، 16، 370-347.

1379 وارسی مقايسه¬ای نمره Z آزمون "رورشاخ" در آزمودنيهای سطوح عينی و انتزاعی. با همکاری دکتر محمدرضا شعيری، دکتر محمود منصور و دکتر جواد اژه¬ای. مجلة روانشناسی (دورة جديد)، 14، 130-115.

1378 بررسي توانمنديهاي ذهني دانش‌آموزان دورة ابتدايي. رشد آموزش ابتدايي، 3 (2)، 31-26.

1378 بيش از اين فرصتهاي بهينة آموزشي را از دست ندهيم. رشد آموزش ابتدايي، ويژه‌نامة همايش نقد و بررسي كتابهاي دورة ابتدايي، 216-210.

1378 پیامدهای شکست مقاومت و افشای هيجانی در سطح سلولهای تسهيل کننده و مهاری لمفوسيتهای T و آسيبهای روانشناختی. با همکاری دکتر نيما قرباني، دکتر جواد اژه ای و دکتر حسين مطيعيان، مجله روانشناسي (دورة جديد)، 12، 389-368.

1378 بررسی مولفه¬های بنيادين سازش¬يافتگی در آزادگان ايرانی (قسمت اول). دکتر هادی بهرامی احسان، دکتر پريرخ دادستان، دکتر جواد اژه¬ای، دکتر عليرضا کيامنش. مجلة روانشناسی (دورة جديد)، 12، 319-299.

1378 بررسی مولفه¬های بنيادين سازش¬يافتگی در آزادگان ايرانی (قسمت اول). با همکاری دکتر هادی بهرامی احسان، دکتر جواد اژه¬ای و دکتر عليرضا کيامنش. مجلة روانشناسی (دورة جديد)، 11، 268-249.

1378 تنيدگی (استرس)، فعاليت مغزی/ رفتاری و تغييرات ايمونوگلوبولين ترشحی A. با همکاری دکتر پرويز آزادفلاح، دکتر جواد اژه¬ای و دکتر سيدمحمد موذنی، مجلة روانشناسی (دورة جديد)، 9، 268-249.

1378 پيشگيري از عقب‌ماندگي كاذب، نخستين گام در راه تأمين بهداشت رواني. فصلنامة حوزه و دانشگاه، 18، 56-37.

1378 نقش تعامل اجتماعي در تحقق آرمانهاي گروهي. مقالة ارائه شده در همايش بررسي علل و عوامل تقدم مصالح جمعي بر منافع فردي، ادارة كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان تهران، مقالة برتر.

1377 نقش تلويزيون در شكل‌گيري و تقويت مفاهيم مذهبي و اخلاقي كودكان دورة ابتدايي. مجلة پژوهش و سنجش، مركز پژوهش و سنجش صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، 5 (16 و 15)، سال پنجم، 29-22.

1377 بررسی ويژگيهای شخصيتی مبتلايان به ميگرن و مقايسه تاثير دارو درمانگری با روش آموزش تنش¬زدايی همراه با پسخوراند زيستی حرارتی در اين بيماران. با همکاری دکتر کاظم رسول زاده طباطبايی، مجلة روانشناسی (دورة جديد)، 7، 230- 211 1377 بررسي توان ذهني و درك مفاهيم دانش‌آموزان دورة ابتدايي به منظور تعيين استانداردهاي آموزشي. مجلة روانشناسي (دورة جديد)، 5، 39-5.

1376 آدلرو آدلري‌نگري. مجلة روانشناسي (دورة جديد)، 4، 329-303.

1376 پياژه در جدال با روان تحليل‌گري. مجلة روانشناسي (دورة جديد)، 2. 144-122.

1376 سنجش و درمان اضطراب امتحان. مجلة روانشناسی (دورة جدید)، 1، 60-31.

1374 سنجش و درمان اضطراب امتحان. مقالة ارائه شده در همايش علمي-كاربردي بهبود كيفيت آموزش عمومي، ادارة كل آموزش و پرورش شهر تهران، آذرماه.

1372 استقلال‌طلبي و تعارض نسلها. دنياي سخن، 54، 45-44.

1372 هوش و خلاقيت. مجلة استعدادهاي درخشان، 2(1)، 18-6.

1371 بررسي تحول عقلي دختران بر اساس يافته‌هاي ترسيمي. مجلة دانشكدة ادبيات و علوم‌انساني دانشگاه تهران، 30، (4-1)، 64-33.

1370 شكل‌گيري اضطراب در جريان تحول و بررسي تجربي آن در دورة نوجواني. مجلة دانشكدة ادبيات و علوم‌انساني دانشگاه تهران، 29(2-1)، 164- 125.

1370 بررسي تجربي حافظه و موقعيت آن در گسترة كنشهاي شناختي: ديدگاه عملياتي. مجلة دانشكدة ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران، 28( 4 و 3)،320-295.

1367 نارساخواني. مجلة دانشكدة ادبيات و علوم‌انساني دانشگاه تهران25، (4-1) ، 422- 405.

1367 گسترة رواني پرخاشگري. مجلـة دانشكدة ادبيات و علوم انساني دانشگـاه تهران، 26 (4-1) ، 245-235.

1358 بررسي نظريه‌هاي هوش از ديدگاه نظرية عملياتي. مجلة دانشكدة ادبيات و علوم‌انساني دانشگاه تهران، 24 (4 و 3)، 292-274.

1358 نقاشي به منزلة گواه تحول ذهني و ويژگيهاي انفعالي. مجلة روانشناسي، 7 (20)، 115-98.

1357 زبان و فكر در نظريه پياژه. مجلة روانشناسي، 7 (21)، 115-97.

1356 امكان ارزشيابي هوش در كودكان. مجلة دانشكدة علوم تربيتي دانشگاه تهران ،7 (1)، 40-26.

1356 مسألة سرآمدان و بررسي انتقادي روشهاي مشخص كردن آنان. مجلة روانشناسي6 (18)، 294-273.

1355 روانشناسي پياژه و كاربرد آموزشي آن. مجلة روانشناسي ، 5 (15و 14) ، 225-207.

1343 علل عقب¬افتادگی تحصيلی. ماهنامه آموزش و پرورش، 34(7)، 46-42.

پژوهشها

1385 نظر جوانان ایرانی پیرامون پیامدهای فرهنگی- اجتماعی تسهیل انتقال اطلاعات در سطح بین¬المللی. طرح ملی سازمان ملی جوانان.

1381 بررسي جدايي روانشناختي از والدين و تأثير آن بر پيشرفت تحصيلي دانشجويان دانشگاه آزاد- معاونت پژوهشي و برنامه‌ريزي واحد تهران جنوب.

1380 بررسي تحول توان ذهني، اخلاقي و اجتماعي دانش‌آموزان دورة راهنمايي به منظور تعيين استانداردهاي آموزشي. سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي وزارت آموزش و پرورش.

1380 تأثير روش تنش‌زدايي بر اضطراب، پيشرفت تحصيلي و حافظه كودكان دبستاني. دانشكده روانشناسي و علوم تربيتي دانشگاه تهران.

1377 نقش تلويزيون در شكل‌گيري و تقويت مفاهيم مذهبي و اخلاقي كودكان دورة ابتدايي. مركز تحقيقات و مطالعات و سنجش برنامه‌هاي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران.

1376 بررسي توان ذهني دانش‌آموزان دورة ابتدايي به منظور تعيين استانداردهاي آموزشي. (در سه جلد) سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي وزارت آموزش و پرورش (برندة پانزدهمين جشنوارة بين‌المللي خوارزمي).

1376 روشهاي تشويق و تنبيه در مدارس راهنمايي از ديدگاه معلمان و دانش‌آموزان. با همكاري زهرا دانش‌پژوه، وزارت آموزش و پرورش (برندة طرح برگزيدة سال 1377).

1375 بررسي تواناييهاي كودكان غيرفارسي زبان در زبان فارسي در بدو ورود به نظام آموزشي. با همكاري زهره مجدآبادي فراهاني، وزارت آموزش و پرورش. (برندة طرح برگزيدة سال 1379).

1374 ميزان اضطراب دانش‌آموزان در جلسات امتحاني و راههاي كاهش آن. با همكاري زهرا دانش‌پژوه، شـوراي تحقيقات استان تهران، وزارت آموزش و پرورش (برندة طرح برگزيدة سال 1375).

1373 هنجارگزيني تست آدمك رنگي به منظور ارزشيابي شخصيت كودكان دبستاني. با همكاري سوسن رحيم‌زاده، دانشگاه تهران.

1371 بررسي تحول كودكان ايراني براساس تحليل نتايج باليني و آماري يك تست فرافكن توليدي. با همكاري دكتر محمود منصور، دانشگاه تهران.

1371 هنجارگزيني تست «حرمت خود» كوپر اسميت. دانشگاه تهران.

1368 هنجارگزيني مقياس اضطراب كتل. دانشگاه تهران.

1367 هنجارگزيني تست افسردگي بك. دانشگاه تهران.

1365 هنجارگزيني تست 16 عاملي شخصيت كتل. دانشگاه تهران.

1365 هنجارگزيني مقياس هوش حسي-حركتي پياژه. با همكاري سوسن رحيم‌زاده، دانشگاه تهران.

1363 طرح آماده‌سازي تست هوش گروهي «ويل». دانشگاه تهران. اين طرح در حد تحليل مواد تست و تعيين درجة دشواري آنها در مورد يك نمونة 600 نفري از دانش‌آموزان مناطق بيست‌گانة تهران انجام شده است.