شعر دهه هفتاد

شعری که از آن به عنوان شعر دهه هفتاد نامبرده می‌شود، شامل طیفی از آثار شاعرانی است که نه لزوما از اواخر دهه ۶۰ و یا اوایل دهه هفتاد نوشتن و انتشار اشعارشان را آغار کردند، بلکه نمود پختگی کارشان در این دهه مطرح شده‌است. تعدادی از تاثیرگذاران و بنیان گذاران اصلی دهه هفتاد که از نیمه دوم دهه شصت شعرشان پخته و مطرح شدند:

• رضا براهنی
• شمس لنگرودی
• علی باباچاهی
• علیرضا پنجه‌ای
• شاپور بنیاد
• مسعود احمدی
• سید علی صالحی
• بهزاد خواجات
• فرشته ساری
• شهرام شیدایی
• نصرت الله مسعودی
• نسرین جافری
• بیژن کلکی
• بیژن نجدی
• منیره پرورش
• آذر کیانی
• شیوا ارسطویی
• ندا ابکاری
• یدالله رویایی
• غلامحسین نصیری پور
• مفتون امینی
• احمد رضا احمدی
• هرمز علی پور
• اورنگ خضرایی

تعدادی از رهروان اصلی دهه هفتاد که از ابتدای این دهه آهسته آهسته بدان پیوستند:

• مهرداد فلاح
• رسول یونان
• علی رضا کرمی
• بهزاد زرین پور
• مسعود جوزی
• علی عبدالرضایی
• شهرام رفیع زاده
• حافظ موسوی
• مهرنوش قربانعلی
• هیوا مسیح
• رزا جمالی
• ابوالفضل پاشازاده (پاشا)

بنیان‌گذاران اصلی شعر هفتاد به واسطهٔ میانسالی‌شان غالباً از هیاهو دوری جستند اما اگر بخواهیم سبقه‌ای برای منشأ شکل‌گیری دههٔ هفتاد دست و پا کنیم می‌توان به جرأت بر اسامی بنیان‌گذاران آن و سپس رهروان آن پای فشرد. دههٔ هفتاد با تلاش شاعران جوان از سویی مطرح و از سویی دچار هرج و مرج شد، شاعران دهه‌های ۴۰، ۵۰ و ۶۰ با گذار از مرحلهٔ انقلاب و جنگ ناگزیر به سوررئالیسم با بکار گیری خر ق عادت و حس آمیزی پناه برد، این شاعران رفته رفته آرایه‌های ویژه‌ای با شعرشان رصد کردند که شعرهای «چند صدایی»، با تم گریز از مرکز و اسکیزوفرنیکال و «شعر نگاره‌ای»(موسوم به «شعرتوگراف»، «وسط چین»، «مربع»، احیای معما و چیستان‌های منظوم قدیمی در شکل شعری نو با عنوان «لغز»، احیای گونهٔ جدید شعر «کانکریت» با عنوان «خواندیدنی»)، شعر «گفتار»، «شعرحرکت» و همچنین «کاریکلماتورهای اپیزودی» با عنوان «شعرهای چند صدایی» و شعرهایی که از حس آمیزی و خرق عادت و استعاره با مضون اصلی طنز با عنوان «فرانو» درپی چنین وضعیتی شکل گرفتند، این جریان‌های شعری متعاقب تغییرات بنیادین در حوزهٔ مسائل سیاسی و اجتماعی و تغییر در مناسبات اطلاع رسانی جهان با ظهور ابر رایانه‌ها نیز مهندسی ژنتیک، تسخیر کرات، پایان یافتن دنیای دو قطبی، و شکست تلخ اردوگاه کمونیسم و جای گزینی خرده تفکرات ملل و به نوعی ورود پر چالش علوم نظری همچون:"فلسفه و زیبایی شناسی سایر هنرها و مبتلا به آن اینترنت، راه افتادن سایت‌ها و وبلاگ نویسی خبری و ادبی و هنری، ماهواره، بلوتوس‌های تلفن‌های همراه و مخلص کلام دگردیسی اساسی در وظایف رسانه‌ای در اواخر دههٔ شصت و تکثر گرایی مطرح در اندیشه‌های فلسفی بدان انگیزه می‌دهد. شعر مضمون گرای دهه‌های چهل و پنجاه در دههٔ هفتاد به نوعی تعدیل می‌شود و زبان و بازی‌های زبانی در این شعرها نقش پر رنگ تری به خود می‌گیرد. به طور کلی در این نوع شعری کلان نگری در ابعاد معرفتی و فلسفی جای خود را به تفرد، جزئیات، پرهیز از ادبیت و توجه به منسبات زبان کوجه و بازار می‌بخشد و فضای شعر به خواننده اجازه می‌دهد که به تاویل و تفسیرهایی شخصی دست پیدا کند. صور خیال و به ویژه در برخی استعاره از شعرهای شاعران این جریان حذف و به جای آن عناصر عینی پیرامون شاعر به عنوان دال و نه مدلول در اختیار خواننده قرار می‌گیرد تا ناگفته‌ها ی دیگر شاعر در ذهن او ساخته شود

176.12.72.14 ‏۳ نوامبر ۲۰۱۱، ساعت ۱۴:۲۷ (UTC)== منبع: ==

۱. گزاره‌های منفرد(نقد شعر امروز ایران): علی باباچاهی (انتشارات سپنتا:۱۳۸۰)http://74.125.113.132/search?q=cache:bk1rBOXdwnYJ:www.persianbook.net/index.php%3FModule%3DSMMPBBooks%26SMMOp%3DBookDB%26SMM_CMD%3D%26BookId%3D52227%26+%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D9%87+%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%85%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%AF&hl=fa&ct=clnk&cd=4

2. سه دهه شاعران حرفه‌ای:علی باباچاهی(انتشارات ویستار:۱۳۸۱)[۱]

۳. *۱۳۸۵ - «حملهٔ انتحاری به شعر امروزبه روایت کورشِ ولدزن!(نیم نگاهی به شعر صادره از آبادان)»، مجموعه شعر کورش کرم پور، *روزنامه نیم نگاه(ناما جعفری)

۴. *۱۳۸۵ - «برخورد زیر رادیکال یا چگونه از شعر دهه شصت / دهه هفتاد بیرون می‌پرد!!!!»، *ویژه شعرهای جریانی درادبیات ایران

۵. (گیله وا شماره ۹۰ مصاحبه‌ای از: هوشنگ عباسی سردبیر گیله وا با علیرضا پنجه‌ای شاعر و روزنامه نگار تحت عنوان پرواز ققنوس از خاکستر زبان)[۲]

۶. (روزنامهٔ ایران، ۱۳ آبان ۱۳۸۰، مصاحبهٔ یزدان سلحشور با علیرضا پنجه‌ای)[۳]

۷. گونه‌های نوآوری در شعر معاصر ایران (نقد و بررسی)، دکتر کاووس حسن لی، نشر ثالث، ۱۳۸۳‏[۴]

۸. من شاعر شعرتوگراف هستم، علیرضا پنجه‌ای، ویژه هنر و اندیشه گیله وا، به کوشش محمد تقی صالح پور، تابستان۱۳۸۲ [۵] پیوند

۹. روزنامه اعتماد، ضمیمه، ۶ دی۱۳۸۷، به نسل شما دروغ گفته‌اند، مصاحبه با علیرضا پنجه ای[۶]10. 10.پایان نامه کارشناسی ادبیات/مریم محمدی/ دانشگاه شیراز1386/آغازگران راستین شعر دهه ی 70 ایران/نسخه موجود در قسمت پایان نامه های ادبیات شعری- کتابخانه دانشگاه