حافظ ابرو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
حافظ ابرو
شهاب‌الدین عبدالله بن الطف الله بن عبدالرشید خوافی
زادروز حدود ۷۶۰ هجری قمری
روستای خواف از شهر تربت حیدریه
درگذشت ۳ شوال ۸۳۴ هجری قمری
سرچم, زنجان
ملیت ایرانی
دوره عصر تیموری
آثار زبدة التواریخ (ظفرنامه شاهی)

شهاب‌الدین عبدالله بن الطف الله بن عبدالرشید خوافی معروف به حافظ اَبرو (درگذشتهٔ ۸۳۳ هـ. ق) تاریخنگار و جغرافیدان مشهور ایرانی در عصر تیموری صاحب آثاری در تاریخ اسلام و ایران؛ به ویژه مربوط به دوره تیمور و شاهرخ است.

کتاب جغرافیای او که به ویژه در فصول مربوط به ایران و فرارود (ماوراءالنهر) آکنده از اطلاعات مهم تاریخی است، از مهم‌ترین آثار او به شمار می‌رود. بخشی از اطلاعاتی که حافظ ابرو از خصوصیات جغرافیایی سرزمینهای اسلامی به دست داده چنانکه خود اشاره کرده، محصول مشاهدات خود اوست. چه، در سفرهای جنگی تیمور از فرارود و ایران تا شام همه جا حضور داشته و از این جهت آگاهی‌های بی همتایی گردآورده که امروز برای بررسی جغرافیای طبیعی و انسانی شهرهای کهن سرزمینهای اسلامی بسیار مهم می‌نماید.

این کتاب همچنین برای اطلاع از نام و نشان و مضمون بعضی آثاری که از منابع حافظ ابرو بوده و اینک در دست نیست، بسیار مهم است.

مینیاتوری از کتاب مجمع التواریخ حافظ ابرو که درباره کشتی نوح و نجات جانوران است (هرات ۱۴۲۵ میلادی). ابعاد این صفحه ۳۲٫۶ در ۴۲٫۳ می‌باشد. شاهرخ فرزند تیمور به حافظ ابرو سفارش کرد تا ادامه جامع التواریخ نوشته رشیدالدین فضل‌الله همدانی (کتاب مشهوری در خصوص تاریخ جهان) را بنگارد. تیموریان به پیرو ایلخانیان، علاقه و توجه زیادی به مشروع کردن قوانین سلطنتی خود داشتند. مجمع التواریخ حافظ ابرو شامل دوره‌ای است که حکمرانی شاهرخ را نیز شامل می‌گردد.

آثار[ویرایش]

برگی از کتاب مجمع التوارخ حافظ ابرو ذکر عزیمت کردن اغوز به جانب آران و موغان سده نهم هجری قمری مکتب هرات موزه رضا عباسی.
  • ذیل جامع التواریخ
  • ذیل ظفرنامه سامی
  • تاریخ شاهرخی
  • تاریخ حافظ ابرو
  • مجموعه حافظ ابرو
  • مجمع التواریخ

در کتاب جغرافیای حافظ ابرو، او توصیف دریاها و خلیج هارا در چند فصل شرح داده‌است. فصل اول:

  1. خلیج چین
  2. گفتار دوم: " بحر الاخضر و هو بحرالهند". از نظر او بحر اخضر و بحر هند و بحر فارس یک دریا حساب می‌شوند. (او این دریا را شرح داده‌است همان محلی که امروزه دریای عرب نام دارد)
  3. بحر فارس و کرمان... که شامل خلیج عمان و خلیج فارس امروزی می‌شود.
  4. بحر قلزم(دریای سرخ)
  5. بحر بربر(مدیترانه)
  6. بحر اوقیانوس(اقیانوس اطلس یا بحر ظلمات)

ادامه فهرست کامل کتاب جغرافیای حافط ابرو[۱]

آثار حمدالله مستوفی[ویرایش]

اگر حافظ ابرو را دزد آثار دیگران، بویژه آثار حمدالله مستوفی، بنامیم به هیچ وجه سخنی به گزافه و یا نامنصفانه بیان نشده چرا که او از آثار حمدالله مستوفی مشخصا و بلاتردید استفاده مستقیم کرده بدون اینکه کوچکترین اعتباری به مستوفی بدهد و یا حتی نامی از او بیاورد. همه را به نام خودش و با وانمود اینکه همه کار نتیجه‌ی پژوهش و اهتمام خود او بوده تدوین و به دیوان ممدوح و ولی نعمتش تقدیم کرده است.[۱]

منابع[ویرایش]