شعر سپید

شعر سپید یا شعر آزاد گونه‌ای از شعر نو فارسی است که در دهه سی شمسی و با مجموعهٔ هوای تازه از احمد شاملو ظهور پیدا کرد. تفاوت عمده این آثار با نمونه‌های قبلی شعر نو در فرم شعر بود. در این سبک عموماً وزن عروضی رعایت نشده ولی آهنگ و موسیقی نمود دارد.

در دسته بندی شعر نو فارسی، گاهی به هر شعر که در قالب شعر نیمایی نگنجد شعر سپید می‌گویند.

نمونه اشعار

سلاخی می‌گریست/ به قناری کوچکی/ دل باخته بود!

(احمد شاملو)

دلم گرفته است/ دلم گرفته است /به ایوان می روم و انگشتانم را بر پوست کشیدهٔ شب می کشم/ چراغ‌های رابطه تاریکند/ چراغ‌های رابطه تاریکند/ کسی مرا به آفتاب معرفی نخواهد کرد/ کسی مرا به مهمانی گنجشک‌ها نخواهد برد/ پرواز را به خاطر بسپار/ پرنده مردنی ست. (فروغ فرخزاد)

تو اگر می پنداری عمر ما رو به پایان است/ این بطری های آب را برای که در یخچال می گذاری/ تو اگر می پنداری عمر ما رو به پایان است/ این تحمل درد دندان را رها کن. (احمد رضا احمدی)

تاریخچه و شاعران معروف

۱ در مسیر شعر نو نیمایی در سال ۱۳۲۶ نخستین مجموعه شعر احمد شاملو به نام آهنگ‌های فراموش شده به چاپ رسید. به جهت آن که این مجموعه حاوی نخستین نمونه‌های « شعر سپید » در زبان فارسی است نشر آن در این سال سزاوار توجه‌است ( برای دیدن نقد و نظرهای چند در مورد این کتاب، رک :شمس لنگرودی، تاریخ تحلیلی شعر نو ، ۱/۳۵۴ به بعد) قطعنامه نام مجموعهٔ دیگر شعر احمد شاملو بود که نخستین بار در سال ۱۳۳۰ منتشر شد. این مجموعه حاوی چهار شعر بلند بود که نشان می‌داد شاملو با عبور از شیوهٔ نیمایی برای خود راه تازه‌ای می‌جوید( جعفر یاحقی، جویبار لحظه‌ها:۶۱)

اسامی برخی از شاعران نامی این سبک در زیر آمده‌است:

• هوشنگ ایرانی
• تندرکیا
• بیژن جلالی
• احمد شاملو
• یدالله رویایی
• سید علی صالحی
• منوچهر آتشی
• احمدرضا احمدی
• رضا براهنی

منابع

• طلا در مس، رضا براهنی، انتشارات زریاب، ۱۳۸۰، تهران.