ابن حسام
مولانا محمد پسر حسام الدین خوسفی شناخته شده به اِبنِ حِسام شاعر ایرانی در گذشته به سال ۸۷۵ هجری است. آرامگاه وی در شهر خوسف از توابع بیرجند واقع است. دیوان او شامل اشعاری در قالبهای قصیده، ترجیعبند، مسمط و ترکیببند است. او در قصیده از انوری، ظهیر فاریابی، خاقانی شروانی و سلمان ساوجی تأثیر گرفتهاست. از مهمترین آثار او خاوراننامه است که به تقلید از شاهنامه فردوسی سروده شدهاست. این حسام حلقه ای حلقات ادبیات شیعی خراسان است و برخی دیگر از حلقه ها سلیمی تونی (م 854) و آذری اسفراینی و لطف الله نیشابوری (م 812)هستند. دیوان ابن حسام خوسفی توسط احمد احمدی بیرجندی تصحیح و منتشر شده است.
[ویرایش] بخشی از یک قصیده ی ابن حسام
| باز چو مستان، از سر دستان، رفته به بستان، بلبل محرم | نغمهسرایان، رقصنمایان، خرم و خندان، خوشدل و بیغم | |
| بر ورق گل، بهر توسل، کرده منقش، خامه ی سرکش | ز آب زرتر، تحفه ی دیگر، مدحت حیدر، ساخت مرقم | |
| او بهتضرع، او بهتشرع، او بهتفضل، او بهتأمل | بنده ی مولا، والی والا، بر همه اعلا، وز همه اقدم | |
| هم بهتصوف، هم بهتکلف، هم بهنظافت، هم بهلطافت | جوهر ازهر، جان منور، جسم مطهر، روح مجسم |
در منابع آمده است نامبرده اسماعیلی مذهب بوده است.1-1 1-1: مريم معزي / فصلنامه مطالعات تاريخي/ ش 11و12 / س۱۳۷۰. نخستین داعیان اسماعیلی در شمال غربی ایران و خراسان و ماوراءالنهر»ترجمه ی فریدون بدرهای،مجله دانشکده ی ادبیات،دانشگاه تهران،شماره 53(مهرماه 1345)،صفحه 23-70.
با توجه به مناجات دیل نامبرده اسماعیلی مذهب بوده است.
موسم مناجات
برادران به حقّ موسم مناجاتست/ مراد خويش طلب كن كه وقت حاجاتست/
قيامت است كه هر شش هزار سال ظهور/ كنون چه هفت شود ، قائم القياماتست/
اگر امام زمان را به حقّ به نشناسي/ روي به دوزخ اگر صد هزار طاعاتست/
هر آن كسي كه خداوند خويش را نشناخت/ محقق است كه در كفر و در ظلاماتست/
ميان بنده و حقّ راز كي نهان ماند/ خداي عالم اسرار و ذوالخفياتست /
به ترك نفس ، هوا و مراد خويش بگير/ كه هر چه در دل توغير اوست ، طاماتست/
به هر چه پيش خيال و قياس خود گفتم/ به نزد او همه افسانه و خيالاتست/
بگوي از سر اخلاص نام مولانا/ كه آشكار شد و دعوتش مقالاتست/
عيان شد است رفيقان ز مشرق و مغرب/ وليك اين همه در بند يك اشاراتست/
به فضل خود نظري كن به بندگان ضعيف/ كه در ميان خلايق بسي مقالاتست/
شراب شوق لبالب ز جام مولانا/ بده كه اين هم از رحمت جماعاتست /
ببخش بنده ی مسكين خويش ابن حسام/ بدان سبب كه گرفتار چاه ظلماتست /1-2: مريم معزي / فصلنامه مطالعات تاريخي/ ش 11و12 / س۱۳۷۰ و نسخ خطی بیاض های اسماعیلیه-نخستین داعیان اسماعیلی در شمال غربی ایران و خراسان و ماوراءالنهر»ترجمه ی فریدون بدرهای،مجله دانشکده ی ادبیات،دانشگاه تهران،شماره 53(مهرماه 1345)،صفحه 23-70
[ویرایش] منبع
- صفا، ذبیحاللّه، تاریخ ادبیات در ایران (جلد ۴)، انتشارات فردوس، ۱۳۶۸.
- مجتبایی، فتحالله. دائرهالمعارف بزرگ اسلامی
- ذبیحالله صفا. تاریخ ادبیات در ایران. چاپ سوم. تهران: ابنسینا، ۱۳۴۲. ۴۴۸.
- ↑ تاریخ ادبیات در ایران، صفا، جلد ۴، صص ۵-۱۷۴
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون ادبیات است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
