قاآنی شیرازی
 |
در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشدهاست. شما میتوانید با افزودن منابع برطبق اصول اثباتپذیری و شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیپدیا کمک کنید. مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد. |
| قاآنی شیرازی | |
|---|---|
| زادروز | ۲۹ شعبان، ۱۲۲۳ ه. ق. ۲۰ اکتبر، ۱۸۰۸ شیراز، ایران |
| درگذشت | ۵ شعبان ۱۲۷۰ ه. ق. ۴ مه، ۱۸۵۴ تهران، ایران بیماری مالیخولیا |
| آرامگاه | جوتر حضرت عبدالعظیم شهر ری، ایران |
| نامهای دیگر | میرزا حبیب |
| لقب | «مجتهدالشعراء» «حسانالعجم» |
| دوره | قرن سیزدهم هجری |
| آثار | پریشان |
| والدین | محمدعلی گلشن |
میرزا حبیب متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی گلشن از شاعران بزرگ دربار فتحعلیشاه و محمدشاه و اوایل سلطنت ناصرالدینشاه بود. او به حکمت نیز علاقه سرشاری داشت.
قاآنی اصالتاً از ایل زنگنه کرمانشاه است ولی در شیراز متولد شد و چون از هفت سالگی یتیم گردید تحصیلات مقدماتی را در همان شیراز فرا گرفت و در اوان جوانی عازم مشهد شد تا در آنجا به ادامه تحصیل بپردازد و ضمناً میدان تازهای برای کسب معاش پیدا کند. پدر قاانی گلشن کرمانشاهی است و برادر زادهٔ قاانی هم آیتالله میرزا محمد تقی شیرازی مشهور به میرزای دوم شیرازی است. پسر قاانی هم شاعری بوده به نام سامانی که در ۱۲۸۵ ق وفات میکند.
قاآنی در ادبیات عرب و فارسی مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاقه سرشاری داشت و میتوان گفت شهرت شاعری او لطمه به شهرت او به عنوان یک حکیم دانشمند زدهاست در حکمت او را همپایه ملاصدرا و حاج ملاهادی سبزواری و در شرعیات مرتضی انصاری شمردهاند. از این رو فتحعلیشاه او را «مجتهدالشعراء» لقب داد و محمدشاه نیز قاآنی را «حسانالعجم» میخواند زیرا در شعر مخصوصاً قیصدهسرایی چنان برکلام تسلط داشت که مایه اعجاب هر خواننده آثار اوست.
| بنفشه رسته از زمین بطرف جویبارها | و یا گسسته حورعین ز زلف خویش تارها | |
| ز سنگ اگر ندیدهای چه سان جهد شرارها | به برگهای لاله بین میان لالهزارها |
که چون شراره میجهد ز سنگ کوهسارها
قاآنی شاید اولین شاعر ایرانی است که به زبان فرانسه تسلط داشت. همچنین در ریاضیات کلام و منطق نیز استادی مسلم به شمار میرفت ولی افسوس که برای مضامین اشعارش از آن همه علم و اطلاعات وسیع استفاده کافی ننمود و شعر را وسیلهای برای ارتزاق و تفنن میدانست نه هنر.
هنر از لحاظ لفاظی و به کار بردن صنایع شعری و ابتکار در قوافی بینظیر است. قاآنی علاوه بر دیوان اشعارش که در حدود هفده هزار بیت است کتابی بنام پریشان به سبک گلستان در نثر نگاشته که مضامین آنهم مملو از داستانهای متهجن و توام با الفاظ رکیک است. وفات قاآنی در سال ۱۲۷۰ اتفاق افتاد و در تهران مدفون شد
شعر زير از تفنن هاي بسيار زيباي قااني كه مكالمه يك پيرمرد و يك كودك كه هر دو لكنت زبان دارند است براي خواندن اين قطعه بايد ظرافتي خاص بكاربرد
پیرکی لال سحرگاه به طفلی الکن
میشنیدم که بدین نوع همیراند سخن
کای ز زلفت صصصبحم شا شا شام تاریک
وی ز چهرت شا شا شا مم صصصبح روشن
تتتریاکیم و بی شششهد للبت
صصبر و تا تا تابم رررفت از تتتن
طفل گفتا: مممن را تتو تقلید مکن
گگگم شو ز برم ای کککمتر از زن
مممی خواهی ممشتی به کککلت بزنم
که بیفتد مممغزت ممیان ددهن؟
پیر گفتا وووالله که معلومست این
که که زادم من بیچاره ز مادر الکن
هههفتاد و ههشتاد و سه سالست فزون
گگگنگ و لا لا لا لم به خخلاق زمن
طفل گفتا خخدا را صصصد بار شششکر
که برستم به جهان از مملال و ممهن
مممن هم گگنگم مممثل تتتو
تتتو هم گگگنگی مممثل مممن
جستارهای وابسته [ویرایش]
منابع [ویرایش]
 |
مجموعهای از گفتاوردهای مربوط به قاآنی شیرازی در ویکیگفتاورد موجود است. |
