قاآنی شیرازی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| تولد | ۲۹ شعبان ، ۱۲۲٣ ه. ق. ۲۰ اکتبر ، ۱٨۰٨ شیراز، ایران |
| مرگ | ۵ شعبان ۱۲۷۰ ه. ق. ۴ مه ، ۱٨۵۴ تهران، ایران بیماری مالیخولیا |
| آرامگاه | جوتر حضرت عبدالعظيم شهر ری، ایران |
| نام دیگر | میرزا حبیب |
| لقبها | «مجتهدالشعراء» «حسانالعجم» |
| زمینه فعالیت | شاعر |
| دوره | قرن سیزدهم هجری |
| والدین | محمدعلی گلشن |
| آثار | پریشان |
میرزا حبیب متخلص به قاآنی فرزند محمدعلی گلشن از شاعران بزرگ دربار فتحعلیشاه و محمدشاه و اوایل سلطنت ناصرالدینشاه بود. او به حکمت نیز علاقه سرشاری داشت.
وی در شیراز متولد شد و چون از هفت سالگی یتیم گردید تحصیلات مقدماتی را در همان شیراز فرا گرفت و در اوان جوانی عازم مشهد شد تا در آنجا به ادامه تحصیل بپردازد و ضمناً میدان تازهای برای کسب معاش پیدا کند.
قاآنی در ادبیات عرب و فارسی مهارت کافی یافت و به حکمت نیز علاقه سرشاری داشت و میتوان گفت شهرت شاعری او لطمه به شهرت او به عنوان یک حکیم دانشمند زدهاست در حکمت او را همپایه ملاصدرا و حاج ملاهادی سبزواری و در شرعیات مرتضی انصاری شمردهاند. از این رو فتحعلیشاه او را «مجتهدالشعراء» لقب داد و محمدشاه نیز قاآنی را «حسانالعجم» میخواند زیرا در شعر مخصوصاً قیصدهسرایی چنان برکلام تسلط داشت که مایه اعجاب هر خواننده آثار اوست.
| بنفشه رسته از زمین بطرف جویبارها | و یا گسسته حورعین ز زلف خویش تارها | |
| ز سنگ اگر ندیدهای چه سان جهد شرارها | به برگهای لاله بین میان لالهزارها |
که چون شراره میجهد ز سنگ کوهسارها
قاآنی شاید اولین شاعر ایرانی است که به زبان فرانسه تسلط داشت. همچنین در ریاضیات کلام و منطق نیز استادی مسلم به شمار میرفت ولی افسوس که برای مضامین اشعارش از آن همه علم و اطلاعات وسیع استفاده کافی ننمود و شعر را وسیلهای برای ارتزاق و تفنن میدانست نه هنر.
هنر از لحاظ لفاظی و به کار بردن صنایع شعری و ابتکار در قوافی بینظیر است. قاآنی علاوه بر دیوان اشعارش که در حدود هفده هزار بیت است کتابی بنام پریشان به سبک گلستان در نثر نگاشته که مضامین آنهم مملو از داستانهای متهجن و توام با الفاظ رکیک است. وفات قاآنی در سال ۱۲۷۰ اتفاق افتاد و در تهران مدفون شد
