غالب دهلوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
غالب دهلوی
زادروز ۱۲۱۲ ق (۱۷۹۷)
آگره، Flag of India.svg هند
درگذشت ۱۲۸۵ق. (۱۸۶۹) (۷۲سالگی)
آرامگاه نزدیک آرامگاه خواجه نظام‌الدین اولیاء
ملیت هندی
نام‌های دیگر اسدالله خان
پیشه ادبیات فارسی و اردو
لقب نجم‌الدوله دبیرالملک، نظام جنگ، میرزا، اسد
مذهب شیعه
همسر امرءبیگم
فرزندان ۷ نوزاد مُرده
والدین عبدالله بیک، عزت‌النساء بیگم

میرزا اسدالله بیگ خان، مشهور به میرزا غالب یا غالِب دِهلَوی از شاعران و نویسندگان پارسی‌گوی و اردونویس سدهٔ سیزدهم هجری در شبه‌قاره هند بود.[۱]

نیاکان غالب از مرزبان‌زادگان و کشاورزان سمرقند و ترک‌زبان بوده‌اند که بعداً به هندوستان آمدند.

غالب در چامه سرودن پیرو سبک هندی و مکتب وقوع بود. او در نوشته‌های خود از واژه‌های فارسی سره و همچنین واژه‌های دساتیری نیز استفاده می‌نمود.

ادب و فلسفه و عرفان موضوعات بیشتر نوشته‌های غالب را تشکیل می‌دهند.

آثار[ویرایش]

فارسی:

  • کلیات غالب فارسی
  • پنج‌آهنگ
  • مهر نیمروز
  • دستنبو
  • قاطع برهان یا درفش کاویانی
  • تاریخ شهریاران تیموری
  • سبدچین
  • مأثر غالب
  • متفرقات غالب
  • رسالهٔ فن بانگ

اردو:

  • دیوان اردو
  • گل رعنا (آمیخته با نظم فارسی)
  • منظومه قادرنامه
  • بیاض غالب
  • مکاتیب غالب (شامل ۵ نامه فارسی و ۱۱۲ نامه اردو نوشته غالب)
  • نادرات غالب
  • نادر خطوط غالب
  • انتخاب غالب

نمونه نثر[ویرایش]

از آغاز کتاب مهر نیمروز:

خودستایی فروهلم و بند پندار بگسلم.
آوخ از آن روزگار که از خوی، به ناسازی و از کار، به بازی سپری شد، و داد از آن بیداد که در ورزش، افزونی خشم و کام، بر روان و هوش رفت.
از کارفرمایی این نگارش سپاس پذیرم که به پرداختن این نمط، - که خود را چون سایه با زمین هموار ساخته‌ام تا پرداخته‌ام - و به انگیختن این نقش - که چشم و دل و نگاه و نفس با هم آمیخته‌ام تا انگیخته‌ام، - دست از کارهای دگر کوتاه است و دل از اندیشه‌های دگر برکنار.
نامه‌نگار که از کردارگذاری به گفتن درد دل روی آورده‌بود، باز به پای سخنی می‌آید، جاده‌ای که نشان داده‌اند می‌پیماید: نگرندگان، همه‌تن چشم باشند و شنوندگان، سراپا گوش.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. ویژگی‌های ادب فارسی در عصر غالب(شریف حسین قاسمی، سایت خاوران، بازدید: ۷ خرداد ۱۳۸۷)
  2. غالب، میرزا اسدالله خان، مهر نیمروز، به اهتمام عبدالشکور احسن. لاهور: پنجاب یونیورسیتی، ۱۹۶۹. ص۳۰.
  • دیوان غالب دهلوی، به اهتمام محسن کیانی، تهران: انتشارات روزنه، ۱۳۷۶، پیشگفتار.

پیوند به بیرون[ویرایش]

الگو:ادبیات-خرد