تبار محمد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

در تاریخ‌نویسی سنتی سامی/عرب در بین مورخان معمول براین است که سلسله‌نسب شخصیت‌ها را بعضاً تا آدم ذکر می‌کنند. از این روی تاریخ‌نگاران مسلمان سلسله نسب محمد را هم ذکر کرده‌اند. هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که محمد خود شجره‌نامه کتبی داشته است. بلکه شجره‌شناسان مسلمان چندین قرن پس از زندگی محمد آن را راسا خلق کرده‌اند.[۱] انساب محمد، در منابع مختلف، به گونه‌های مختلف آمده است، ولی مشهور در بین سیره‌نویسان و مورخان از نسب محمد، تا آدم چنین است:

محمّد پسر عبدالله پسر عبدالمطلّب پسر هاشم پسر عبدمناف پسر قصی پسر کلاب پسر مرّة پسر کعب پسر لوی پسر غالب پسر فهر پسر مالک پسر نضر پسر کنانة پسر خزیمة پسر مدرکة پسر الیاس پسر مضر پسر نزار پسر معد پسر عدنان پسر اذر پسر الهمیس پسر سلامن پسر الپسرت پسر حمل پسر قیدار پسر اسماعیل پسر ابراهیم پسر تارخ پسر ناخور پسر شروغ پسر ارغو پسر فالغ پسر عابر پسر شالح پسر ارفخشد پسر سام پسر نوح پسر مالک پسر متوشلخ پسر اخنوخ پسر البارض پسر مهلائیل پسر قینان پسر انوش پسر شیث پسر آدم.

در این سلسله نسب‌ها بعد از عدنان هماهنگی اندک است، واز عایشه نقل است که محمد خود گفته‌است: «چون نسب من به عدنان رسید خودداری کنید (و از آن بالاتر نروید).»[۲][۳]

با فرض ۳۰ سال برای هر نسل، عدنان می‌بایستی حدود ۶۳۰ سال پیش از محمد زیسته باشد. اما در سنت عربی عدنان معاصر بخت‌النصر متصور می‌شود. این مهم نشان می‌دهد که شجره‌نامه شخصیت‌های برجسته، از جمله محمد، وابسته به شرایط اجتماعی و سیاسی روز ترسیم می‌شدند. پس اهل تتبع صدر اسلام به وقت تلاش برای همگون‌سازی شجره‌نامه محمد ناچار از این شرایط پیروی می‌کردند.[۴]

آدم تا ابراهیم[ویرایش]

اسماعیل تا عدنان[ویرایش]

عدنان تا عبدمناف[ویرایش]

  • لؤیّ: پدرش غالب و مادرش ام لؤی سلمی دختر عمرو پسر خزاعی بود.
  • کعب: پدرش لؤیّ و نام مادرش ام کعب بود. کعب دارای سه پسر بود: مره، عدی، هصیصغ و مادر این هر سه زنی است بنام: وحشیه دختر شیبان پسر محارب پسر فهر پسر مالک[۵].
  • مره: نام پدرشان کعب و نام مادرش وحشیه بنت شیباناز بنی فهر پسرمالک است.
  • کلاب: نام پدرش مرّه و مادرش هند دختر سریر از بنی فهر پسر مالک است.

هاشم[ویرایش]

نوشتار اصلی: هاشم


عبدمطلب[ویرایش]

نوشتار اصلی: عبدمطلب


عبدالله[ویرایش]

نوشتار اصلی: عبدالله


آمنه[ویرایش]

نوشتار اصلی: آمنه

آمِنه، بنت وَهْب (درگذشته ۴۶/۵۷۶)، مادر محمد و محترم‌ترین بانوی قریش بود. پدر آمنه، وهب، پسر عبدمناف پسر زهره پسر کلاب پسر مره پسر کعب پسر لوی بود. و مادر آمنه، بره دختر عبد العزی پسر عثمان پسر عبد الدار پسر قصی پسر کلاب پسر مره بود. آمنه در ۵۴ یا ۵۳ سال قبل از هجرت همسر عبدالله پسر عبدالمطلب شد و ۵۲ سال قبل از هجرت محمد را به دنیا آورد. او هنگامی که محمد ۶ یا ۴ ساله بود در ۳۰ سالگی درگذشت.

دیگر نظرات[ویرایش]

فردی به نام «واریسکو» در مقاله‌ای پس از نسبت دادن مواردی به تواریخ مسلمانان اینطور نتیجه گرفته که این نسب با برخی حساب و کتاب‌ها سازگاری ندارد[۶].

شجره‌نامه[ویرایش]

در تاریخ‌نویسی سنتی اسلامی، سامی، و عرب عادت مورخان این است که سلسله‌نسب شخصیت‌ها را بعضاً تا آدم - که در اعتقادات سامی و روایات و باورهای اسلامی نخستینِ مردمان است - ذکر می‌کنند[۷]. از این روی برخی تاریخ‌نگاران مسلمان مانند طبری و ابن هشام هم سعی در ذکر سلسله نسب محمد کرده‌اند. این سلسله نسب‌ها تا حدی باهم اختلاف دارند، و تا جد ۲۱ که در نظر ایشان عدنان است میان ایشان اتفاق نظر هست.[۸][۹] مطابق تاریخ طبری و سیره ابن هشام، نسب محمد تا جد ۲۱ (عدنان) چنین است:

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عَدْنان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عَکّ
 
مَعَدّ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
اِیاد
 
قُنُص
 
قُضاعه
 
نِزار
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
اَنمار
 
رَبیعه
 
مُضر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عَیلان
 
الیاس
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
قَمَعَه
 
طابِخَه
 
مُدْرِِکَه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هُذَیل
 
خُذَیْمه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هُون
 
اسدَه
 
واسَد
 
کِنانه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مِلکان
 
عبد منات
 
مالک
 
نَظْر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
یَخلُد
 
مالک
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
فِهر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
غالِب
 
حارث
 
اسد
 
مُحارب
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
تَیم
 
لُؤَیّ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عَوف
 
عامر
 
سامَه
 
کَعب
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هُصَیص
 
عَدیّ
 
مُرةَّ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
یَقَظَه
 
تَیْم
 
کِلاب
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
زُهْرَه
 
قُصَیّ
۴۰۰
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عبدالعزی
 
 
 
 
 
 
 
 
عبد مناف
۴۳۰
 
 
 
 
 
 
 
عبدالدار
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
أسد
 
 
 
مطلب
 
 
هاشم
۴۶۴
 
 
 
نوفل
 
 
 
عبد شمس
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خویلد
 
 
 
 
 
 
 
 
عبدالمطلب
۴۹۷
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عوام
 
خدیجه
 
حمزه
 
 
عبدالله
۵۴۵
 
 
 
ابوطالب
 
 
عباس
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
زبیر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محمد
۵۷۱
 
علی
۵۹۹
 
عقیل
 
جعفر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
فاطمه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مسلم
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
حسن
۶۲۵
 
 
 
 
 
 
حسین
۶۲۶
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

چنان که پیشتر اشاره شد، پس از عدنان، تا اسماعیل و ابراهیم، و پس از آن تا آدم در تعداد و نام‌ها اختلاف وجود دارد.

برادران عبدالله، پدر محمد، را چنین نام برده‌اند: عبّاس، حمزه، حارث، ابوطالب، زبیر، حجل، مقوّم، ضرار، ابولهب.

اطرافیان سرشناس محمد[ویرایش]

کلاب بن مره
 
 
 
 
 
 
فاطمه بنت سعد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
زهره بن کلاب
(جد بنی زهره)
پدر پدر پدربزرگ مادری
 
 
 
 
 
 
قصی بن کلاب
پدر پدر پدر پدربزرگ پدری
 
 
حبی بنت حلیل
مادر پدر پدر پدربزرگ پدری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عبدمناف بن زهره
پدر پدربزرگ مادری
 
 
 
 
 
 
عبدمناف
پدر پدر پدربزرگ پدری
 
 
عاتکه بنت مرة
مادر پدر پدربزرگ پدری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
وهاب بن عبد مناف
پدربزرگ مادری
 
 
 
 
 
 
هاشم
(جد بنی هاشم)
پدر پدربزرگ پدری
 
 
سلمی بنت عمر
مادر پدربزرگ پدری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
فاطمه بنت عمرو
مادربزرگ پدری
 
 
 
عبدالمطلب
پدربزرگ پدری
 
 
 
 
 
 
 
هاله دختر وهب
نامادربزرگی پدری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
آمنه بنت وهب
مادر
 
عبدالله بن عبدالمطلب
پدر
 
ابوطالب
عمو
 
 
زبیر
عمو
 
حارث
عمو
 
حمزه بن عبدالمطلب
عمو خوانده
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ثویبه
اولین پرستار
 
 
حلیمه دختر عبدالله
دومین پرستار
 
 
 
 
عباس بن عبدالمطلب
عمو خوانده
شجره‌نامه
 
ابولهب
عمو خوانده
 
۶پسر و
۶ دختر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محمد
 
خدیجه
اولین زن
 
 
عبدالله بن عباس
پسر عمو
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
فاطمه زهرا
دختر
 
 
 
علی بن ابی‌طالب
پسر عمو
شجره‌نامه, descendants
 
 
 
 
 
قاسم
پسر
 
عبدالله
پسر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
زینب
دختر
 
رقیه دختر محمد
دختر
 
عثمان بن عفان
داماد
شجره‌نامه
 
ام‌کلثوم بنت محمد
دختر
 
زید بن حارثه
پسر خوانده
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
علی بن زینب
نوه پسر
 
امامه بنت زینب
دختر
 
عثمان بن عفان
نوه پسر
 
 
 
ریحانه دختر زید قرظی
(اختلاف نظر بر سر ازدواج)
 
 
اسامه بن زید
نوه خوانده پسر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محسن پسر علی
نوه پسر
 
حسن مجتبی
نوه پسر
 
حسین بن علی
نوه پسر
شجره‌نامه حسین بن علی
 
ام‌کلثوم دختر علی
دختر
 
زینب
دختر
 
 
صفیه دختر حیی بن اخطب
دهمین / یازدهمین زن*
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ابوبکر
پدر زن
شجره‌نامه
 
 
سوده
دومین / سومین زن*
 
 
عمر بن خطاب
پدر زن
شجره‌نامه
 
 
ام‌سلمه
ششمین زن
 
 
جویریه
هشتمین زن
 
 
میمونه
یازدهمین / دوازدهمین زن*
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عایشه
دومین / سومین زن*
شجره‌نامه
 
 
زینب دختر خزیمه
پنجمین زن
 
 
حفصه
چهارمین زن
 
 
زینب بنت جحش
هفتمین زن
 
 
ام‌حبیبه
نهمین زن
 
 
ماریه
سیزدهمین زن
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ابراهیم
پسر
ارتباط مستقیم با پررنگ نمایش داده‌شده‌است.
* ترتیب ازدواج محل اختلاف است


پانویس[ویرایش]

  1. Varisco, 145
  2. إذا بلغ نسبی إلی عدنان فامسکوا
  3. Varisco, 147
  4. Varisco, 146
  5. زندگانی محمد، ۱/۶۸
  6. Varisco, ۱۴۶
  7. Varisco, 139
  8. تاریخ طبری، ۸۲۵
  9. سیره ابن هشام،۴

منابع[ویرایش]

  • Metaphors and Sacred History: The Genealogy of Muhammad and the Arab "Tribe". Daniel Martin Varisco. Anthropological Quarterly, Vol. 68, No. 3, Anthropological Analysis and Islamic Texts. (Jul., 1995), pp. 139-156.
  • شرف‌الدین محمد بن عبدالله بی عمر، خلاصه سیرت رسول الله/ با مقدمه و تصحیح: اصغر مهدوی و مهدی قمی نژاد، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی، چاپ دوم: ۱۳۸۲، شابک:۳-۴۳۸-۴۴۵-۹۶۴
  • محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: اساطیر، چ پنجم، ۱۳۷۵ش، شابک:۸-۳۱۵-۳۳۱-۹۶۴
  • ابن‌هشام، السیرة النبویة، ترجمه سیدهاشم رسولی، تهران: انتشارات کتابچی، چ پنجم، ۱۳۷۵ش.