سیل
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
این مقاله به تمیزکاری نیاز دارد. لطفاً آن را تا جایی که ممکن است از نظر املا، انشا، چیدمان و درستی بهتر کنید. سپس این الگو را از بالای مقاله حذف کنید. محتویات این مقاله ممکن است غیرقابل اعتماد و نادرست یا جانبدارانه باشد یا قوانین حقوق پدیدآورندگان را نقض کرده باشد. |
- برای معانی دیگر به سیل (ابهامزدایی) مراجعه شود
کلمه «سیل» بمعانی طغیان کردن آب، زیر آب رفتن گسترهای از زمین و طوفانی شدن میباشد. در معنای «آب جاری شده»، کاربرد این کلمه بر ریزش جریان دلالت داشته و مخالف معنای عدم ریزش یا «فرونشینی» است. «سیل»، طوفان جهانی افسانه و احتمالا تاریخ، بعنوان طوفان در اساطیر بکار رفتهاست.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] عوامل اصلی ایجاد سیل
از زمانهای ماقبل تاریخ، مردم بجهت دسترسی به سیستم حمل ونقل ارزان و راحت و همچنین داشتن دسترسی به منابع غذائی و تجارت، در کنار دریاها و رودخانهها مسکن میگزیدند؛ چنانچه جمعیت انسانی در کنار منابع طبیعی آبی متمرکز نبودند، هیچ نگرانی از بروز سیل وجود نداشت. ولی بهر حال وجود خاک حاصلخیز کنار رودخانهها منوط به جاری شدن سیلابهای متعدد و وجود انواع رسوب گذاریهای عادی همراه با آن میباشد.
سیلابهای برخاسته از دریا قدرت ایجاد طغیانها و یا در هم نوردیدن استحکامات ضد سیل مانند سیل شکنها و همچنین صاف کردن تپههای شنی یا پر کردننواحی گود زمین را دارا است. بنابر این در زمینهای ماورای این استحکامات ساحلی امکان سیل گرفتگی و آسیب دیدگی متصور است. عواملی مانند طوفانهای سهمگین طوفانهای برق آسا، جذر و مد بلند، پدیده تسونامی و یا ترکیب اینها، باعث ایجاد سیلابهای دریایی میگردند. از آنجائیکه اکثر مناطق شهری در کنار ساحل بنا شدهاند، این تهدید جدی در تمام نقاط جهان وجود دارد.
پرونده:سیل رودخانه راک فورت اتکینسون. جی پی جی بسیاری از رودخانهها که در مرزهای زمینهای نسبتا مسطح جاری هستند، دشتهای سیلابی را تشکیل میدهند. در هنگام شدید بودن سیل، جمع شدن گل ولای بروی زمینهای زراعی باعث کاهش حاصل خیزی آنها خواهد گردید. در فرهنگهای کشاورزی اولیه، ارتباط چرخه سالیانه سیل و سال زراعی از اهمیت بالائی برخوردار بوده بخصوص در مورد مصریان باستان ساکن در مجاورت رود نیل و ساکنان بین النهرین در کنار رود خانههای دجله و فرات.
سیل معمولا زمانی بوقوع میپیوندد که یک سطح پست زمین از آب پر شده باشد. بدترین حالتهای سیل رودخانهای معمولا در زمینهای حاشیهای یک رود جاری میشود. بعنوان نمونه میتوان از سیلهای کوئینزلند در ژانویه سال ۱۹۹۹ نام برد که در آن بخش جنوب شرق کوئینزلند بزیر آب فرو رفت. سیل زمانی رخ میدهد که خاک و پوشش گیاهی یک منطقه توانائی جذب کامل آب را نداشته باشد. در این زمان حجم آب بصورت غیر قابل کنترل از طریق کانالهای رودخانهای یا حفرههای طبیعی و یا مخازن آب دست ساز بشر، ریزش مینماید.
سیلهای دورهای بصورت طبیعی در بسیاری از رودخانهها رخ داده و باعث بوجود آمدن مناطقی بنام دشتهای سیلابی میگردد. علت وقوع این سیلابها بارش بارانهای شدید و گاهی نیز توام با ذوب برف است که باعث طغیان رود خانه و جاری شدن آب در زمینهای حاشیهای رود میشود. نام سیلابی که به یکباره و بدون هیچ فرصت قبلی ایجاد و جاری میشود، سیل آنی است. سیلابهای آنی معمولا در اثر بارش بیش از حد در یک منطقه نسبتا کوچک ایجاد میگردند. از سوی دیگر سیل نواحی ساحلی نیز بر اثر بادهای شدید سطح اقیانوس و یا بواسطه امواج حاصله از زمین لرزههای کف دریا بوجود میآید. البته شمار عوامل ایجاد سیل زیاد است.
بارانهای موسمی در کشورهای استوائی مانند بنگلادش، توانائی ایجاد سیلهایی خانمان برانداز را دارند. طوفانهای دریایی موسوم به هاریکان نیز دارای خصوصیاتی هستند که در کل توان ایجاد سیلهای مخرب را دارند. نام یکی از این خصوصیات طوفانهای برق آسا (سیل دریایی که ارتفاع آن به ۸ متر میرسد) است که در اثر حرکت هاریکان دریایی به سمت ساحل بوجود میآید. از انواع دیگر این علل
ترکیب حجم بالای نزولات آسمانی با هاریکان است. مرکز هاریکان از فشاری بسیار پائین برخورد بوده و بنابر این در موقع طوفان، سطح دریا چندین متر به بالا کشیده میشود. این نوع از سیلهای ساحلی بطور مکرر در بنگلادش رخ میدهند.
سر منشاء سیلهای ساحلی در اروپا طوفانهای سهمگین اطلس هستند که باعث وارد شدن فشار به آب و راندن آن بسمت ساحل میگردند. خصوصا اگر این فرآیند با جذر و مد شدید همراه شود، تخریب گر خواهد بود.
سیلهای آنی ناشی از ذوب برف کوهها، تحت شرایطی نادر و با امتزاج با امواج گرم، به عاملی مخرب تبدیل میشوند که باعث ازبین رفتن جان ومال مردم میشوند.
زمین لرزههای کف دریا، فعالیت جزایر آتشفشانی که بشکل گیری مواد مذاب (مانند ترا یا کراکاتتاو) میانجامند و ریزش خاک کف دریا بر طبقات قارهای تماما آبستن موجهای جذر و مدی بنام تسونامی هستند که باعث تخریب مناطق ساحلی خواهند شد. گزینه «تسونامی» را جهت آشنائی با جزئیات کامل این نوع سیل دریایی، ببینید.
سیلها از متداول ترین فجایع طبیعی در سراسر جهان بحساب میآیند. از اینرو، بیمه کردن اموال در مقابل نابودی ناشی از وقوع سیل امری بسیار دشوار یا غیر ممکن است، زیرا بروز سیل امری نسبتا قابل پیش بینی محسوب میگردد.
[ویرایش] جستارهای وابسته
- مسیل
- سد
- آبراه
- کانال آب
- طوفان (اسطوره شناسی)
- قحطی
- سیل آنی
- نقشه برداری از آبهای سطحی
- سیلاب دشت
- خاکریز
- هواشناسی
- طوفان عظیم اثر داگلاس برینکلی
- سیل در بنگلادش
- سیل در هلند
- سیل در ایالات متحده
- ترانس واسمنت
