حلف‌الفضول

حلف‌الفضول نام پیمانی‌است در تاریخ اعراب، که در سال‌های پیش از اسلام گروهی از جوانان مکه با یک‌دیگر بستند. آن‌ها اجتماع کردند، و سوگند یاد کردند تا به ستم‌دیده‌گان و غریب‌افتاده‌گانی که به شهر آمده، و مورد ظلم زورمندان مکه واقع شده‌اند یاری برسانند.

تاریخچه

قبل از اسلام در میان اعراب و سران برخی از قبیله‌های عرب پیمان‌هائی بسته می‌شد که به «احلاف» مشهوراند، و هدف از این پیمان‌ها، بیشتر پیش‌گیری از بی‌نظمی‌ها و آشوب، و پایداری دربرابر دشمنان قریش و حمایت از کعبه و اهداف دیگر بود. از جمله این پیمان‌ها همچنین می‌توان به «حلف‌المطیبین‏» و «حلف‌اللعقه‏» نیز اشاره کرد.

هدف

حلف‌الفضول یکی دیگر از این پیمان‌ها است که هدف آن را بر طبق تاریخ‌ها، جلوگیری از ستم و تعدی زورگویان، و به‌منظور دفاع از ستم‌دیده‌گان یاد کرده‌اند. و هر چند که این پیمان مربوط به پیش از اسلام است، و عهدی در میان مشرکان و کفار بوده، اما اسلام بر این پیمان صحه گذاشت، مقدس دانست و آن را ستود. محمد آورنده اسلام که در جوانی‌اش خود عضو یکی از این پیمان‌ها بوده می‌گوید؛ عوض کردن آن را با هیچ چیز دیگر خوش ندارد و حتی در دوره اسلام هم حاضر به پذیرفتن دعوت به آن‌گونه عهدی‌است. این پیمان هم‌نام و در هدفی مشابه با پیمان‏ دیگری بوده که سال‌ها پیش از آن میان «جرهمیان‏» بسته شده بود، و وجه تسمیه نامش، مشترک بودن کلمه «فضل» در میان نام متعهدان به آن بوده‌است. پس از جنگ‏های فجار در خانه «عبد الله بن جدعان» حلف‌الفضول دیگری منعقد شد و محمد نیز در حالی که بیست ساله بود در آن عضویت یافت.

منابع

• حلف‌الفضول، پایگاه اطلاع رسانی حوزه

• Pellat, Ch.. “Ḥilf al-Fuḍūl”. P. Bearman; Th. Bianquis; C.E. Bosworth; E. van Donzel; and W.P. Heinrichs. In Encyclopaedia of Islam. Second ed. Brill Online, 2012.