نماز (زرتشت)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نماز زرتشتی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

نماز یکی از عبادت‌های مزدیسنا است که برای داشتن توجه همیشگی به دستورهای دینی و سپاسگزاری خدا گزارده می‌شود.[۱][۲] این دستورات عمدتاً ماهیتی اخلاقی دارند.[۳]

هنگامی که کودکی در یک خانواده زرتشتی به سن «رشد فکری» می‌رسد و دین زرتشت را می‌پذیرد، پس از سدره‌پوشی به تکلیف می‌رسد. سن رشد فکری معمولاً میان ۸ تا ۱۵ سالگی (بیشتر ۹ تا ۱۱ سالگی)[۴] است.[۵]

امروزه نماز پنجگانه را معمولاً موبدان می‌گزارند و بیشتر زرتشتیان به خواندن دعاهای صبحگاه و شامگاه اکتفا می‌کنند.[۶][۷]

آمادگی[ویرایش]

پیش از نماز گزاردن، باید کارهای زیر را انجام داد:[۸]

  • پاکی تن در هنگام آغاز نماز
  • پوشیدن سِدره و کُشتی
  • پاک بودن لباس از آلایش
  • شستن دست و رو
  • رو نمودن به قبله

گاه‌ها و هنگام نماز[ویرایش]

زرتشتیان هر روز در ۵ گاه اهورامزدا را نماز می‌گزارند و هنگام این نمازها دارای محدودیت زمانی است.[۱][۹][۱۰]

گاه مدت زمانی
از تا
هاوَن طلوع خورشید نیمروز
رَیپتوَن نیمروز ساعت ۳ بعد از ظهر
اُوزیرَن ساعت ۳ بعد از ظهر غروب خورشید
اَئیوی‌سَروترم (سروثَرم) غروب خورشید نیمه شب
اُشَهِن (اوشَهی ناای-اشمن) نیمه شب طلوع خورشید

معمولاً در فصل تابستان، گاهِ رپیتون که هنگام گرما است؛ خوانده نمی‌شود.[۱]

قبله[ویرایش]

قبله زرتشتیان نور و روشنایی است. آنان می‌توانند در روزها به سوی خورشید و شب‌ها در برابر نور ماه، آتش، شمع یا چراغ روشن نماز بخوانند.[۹][۱۱] زرتشتیان تنها در آتشکده رو به آتش نماز می‌گزارند و حتی کسانی که در همسایگی یک آتشکده هستند نیز رو به آن نیایش نمی‌کنند.[۱۲] آتش در مزدیسنا نماد «اشه» است. آتش موجود در آتشکده به عنوان درفش مزدیسنا و نماد هویت دینی–فرهنگی زرتشتیان به شمار می‌رود.[۱۳] زرتشتیان معتقدند نمی‌توان برای خدا حدود و جهاتی قایل شد، و به دستور زرتشت نور را به عنوان نمادی از فروغمندی اهورامزدا نماز می‌گزارند.[۶][۱۱]

آتش‌پرستی[ویرایش]

در میان برخی از عامه مردم، پنداشته‌می‌شود که نمازگزاری زرتشتیان به سوی آتش، آتش‌پرستی است.[۱۴] اما در واقع نمازگزاردن رو به آتش، به عنوان پرستش آتش به جای خدا نیست.[۱۲][۱۵] همانند استفاده از مهر توسط شیعیان.[۱۲]

چگونگی[ویرایش]

نماز زرتشتی به زبان اوستایی است[۷] و با چنین جملاتی آغاز می‌شود:[۲]

به نام خداوند بخشنده مهربان

خشنود گردانم، اهورامزدا! باور دارم دین مزداپرستی را که آوردهٔ زرتشت است. پیرو آموزشهای اهورایی هستم که از دیو (دروغ) و دوگانه‌پرستی به دور است.

خدا لقد کند کسانی که با اهریمن هستند. راست گفت (اهورا مزدا) پس از این زمزمه‌ها، نماز ویژه هز گاه خوانده می‌شود که دوبخشی است. در بخش نخست فرشته مربوط به آن گاه، و در بخش دوم همتای دنیایی او ستایش می‌شود. این دو بخش بر اساس داشتن دو جنبه «مُلکی» و «ملکوتی» هر چیزی است که هردو باید پاک و منطبق برهم باشند.[۱۶]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ منوچهرپور ۴۸
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ مهر ۱۹۵ [ارجاع دست دوم از ماهنامه معارف]
  3. تیواری ۱۱۹–۱۲۰ [ارجاع دست دوم از ماهنامه معارف]
  4. Muier 37
  5. خورشیدیان ۱۰۹–۱۱۰
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ غمخوار یزدی ۱۲–۱۷ [ارجاع دست دوم از ماهنامه معارف]
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ رضایی ۲۹۸–۲۷۹ [ارجاع دست دوم از ماهنامه معارف]
  8. منوچهرپور ۴۸–۴۹
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ خورشیدیان ۱۱۸
  10. مهر ۱۹۶–۱۹۷ [ارجاع دست دوم از ماهنامه معارف]
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ منوچهرپور ۵۰
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ خورشیدیان ۱۲۰
  13. خورشیدیان ۱۱۹
  14. خورشیدیان ۱۲۱
  15. منوچهرپور ۴۹
  16. مهر ۱۹۸ [ارجاع دست دوم از ماهنامه معارف]

منابع[ویرایش]

  • خورشیدیان، اردشیر. پاسخ به پرسش‌های دینی زرتشتیان. چاپ دوم. تهران: فروهر، ۱۳۸۷. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۳۲۰-۴۶-۸. 
  • منوچهرپور، منوچهر. بدانیم و سربلند باشیم؛ فشرده‌ای از آموزش‌های دین زرتشت. چاپ سوم. تهران: فروهر، ۱۳۸۷. ISBN 964-6320-00-7. 
  • سیمای نماز در آئین زرتشتی و صابئی. . مجله معارف، ش. شماره ۵۹ (مهر ۱۳۸۷). 
  • تیواری، کدارنات. دین‌شناسی تطبیقی. ترجمهٔ مرضیه (لوئیز) شنکایی. چاپ اول. تهران: سمت، ۱۳۸۱. 
  • مهر، فرهنگ. دیدی نو از دینی کهن (فلسفه زرتشت). چاپ اول. تهران: جامی، ۱۳۷۴. 
  • رضایی، عبدالعظیم. تاریخ ادیان جهان، جلد سوم. تهران: علمی، بی‌تا. 
  • غمخوار یزدی، محمّدجواد. جایگاه نماز در ادیان الهی. چاپ چهارم. مشهد: الف، ۱۳۷۹.