جلال‌الدین تهرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جلال الدین تهرانی
ریاست شورای سلطنت
حکمران محمدرضا شاه پهلوی
سناتور انتصابی از تهران
مشغول به کار
۱۴ مهر ۱۳۴۲ – ۱۲ مهر ۱۳۴۶
سناتور انتصابی از آذربایجان
مشغول به کار
۳ فروردین ۱۳۳۹ – ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰
مشغول به کار
مهر ۱۳۳۷ – ۲۷ اسفند ۱۳۳۸
وزیر مختار ایران در بلژیک
مشغول به کار
بهمن ۱۳۳۲ – ۱۳۳۶
فرد پیشین شمس‌الدین امیرعلایی
فرد پسین حسین زمان‌زادهٔ شهریار
نایب تولیت آستان قدس رضوی
استاندارخراسان
شروع به کار
خرداد ۱۳۳۰
فرد پیشین مصطفی قلی رام
فرد پسین علی معتمدی
وزیر پست و تلگراف و تلفن
شروع به کار
فروردین ۱۳۲۹
نخست وزیر علی منصور
شروع به کار
۱۳۲۸
نخست وزیر محمد ساعد
وزیر مشاور
شروع به کار
۱۳۲۸
نخست وزیر محمد ساعد
شروع به کار
۱۳۲۶
نخست وزیر احمد قوام
اطلاعات شخصی
تولد سید جلال‌الدین تهرانی
۱۲۷۵ خورشیدی
تهران،
مرگ ۱۳۶۶ خورشیدی
منزل مسکونی‌اش، شانزه لیزه اقامتگاه وارن،[۱] جنوب فرانسه
ملیت  ایران
پیشه سیاستمدار
دین اسلام

سید جلال‌الدین تهرانی (زاده ۱۲۷۵ تهران - درگذشت ۱۳۶۶ پاریس) ستاره‌شناس، ریاضی‌دان، دولت مرد، دانشمند و فقیه ایرانی دوران پهلوی بود. او چند بار وزیر و سناتور شد و در آستانه انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ به ریاست شورای سلطنت منصوب شد. استعفای او پس از ملاقات با خمینی در نوفل لوشاتو ضربه مهمی به نظام پادشاهی در ایران بود.

پدرش سید علی شیخ‌الاسلام مرندی از علما و رجال دینی بود. سید جلال مدتی در مدرسه تربیت درس خواند سپس در مدرسه سپهسالار به تحصیل علوم دینی مشغول شد. سید جلال تهرانی پس از تحصیلات مقدماتی دینی به نجوم روی آورد. انتشار چند شماره گاهنامه او از نخستین گام‌های عرضه علم ستاره‌شناسی به عموم در ایران است.

عرصه سیاست[ویرایش]

او در سال ۱۳۰۷ در جریان دستگیری سید حسن مدرس همراه او بود و مدتی زندانی شد. در ۱۳۲۶ در کابینه احمد قوام وزیر مشاور شد. در ۱۳۲۸ در کابینه محمد ساعد وزیر مشاور و سپس وزیر پست و تلگراف و تلفن شد. در فروردین ۱۳۲۹ در کابینه علی منصور وزیر پست و تلگراف و تلفن بود. در خرداد ۱۳۳۰ نایب التولیه آستان قدس رضوی شد. در بهمن ۱۳۳۲ وزیرمختار ایران در بلژیک و در مهر ۱۳۳۷ سناتور انتصابی از آذربایجان شد.

وی از مخالفان اصلاحات ارضی و به همین جهت با ایراد سخن رانی علیه این قانون در سالن کشاورزی خراسان از استانداری خراسان و نیابت تولیت آستان قدس رضوی استعفا کرد. در وقایع خرداد ۱۳۴۲ هم به لحاظ دوستی که با روح‌الله خمینی داشت اقدامات مؤثری در نجات وی به عمل آورد. وی در سنا با نخست‌وزیران انتخابی شاه، یعنی حسنعلی منصور و امیرعباس هویدا به مخالفت برخاست و غالباً به لوایح دولت رأی کبود می‌داد. سید جلال تهرانی تنها سناتوری بود که به لایحه مصونیت مستشاران آمریکایی (کاپیتولاسیون) که بعداً به صورت قانون درآمد رأی مخالف داد.

پست‌های دولتی[ویرایش]

در آستانه انقلاب ایران (۱۳۵۷)[ویرایش]

در ۲۶ دی ۱۳۵۷ در جلسه شورای سلطنت که در حضور محمدرضا پهلوی تشکیل شد به ریاست این شورا انتخاب شد. دو روز پس از خروج محمدرضا از ایران در ۲۶ دی، سید جلال‌الدین تهرانی به پاریس رفت تا با خمینی ملاقات کند. خمینی او را به شرط استعفا از شورای سلطنت پذیرفت. در دوم بهمن پس از انتشار استعفانامه با خمینی ملاقات کرد.

متن استعفای سید جلال‌الدین تهرانی:

یک شنبه ۱ بهمن ماه ۱۳۵۷ هجری شمسی مطابق با ۲۲ شهر صفرالمظفر ۱۳۹۹ هجری قمری. قبول ریاست شورای سلطنت از طرف اینجانب فقط برای حفظ مصالح مملکت و امکان تأمین آرامش اجتماعی آن بود ولی شورای سلطنت به سبب مسافرت اینجانب به پاریس که برای نیل به هدف اصلی بود تشکیل نگردید. در این فاصله اوضاع داخلی ایران سریعاً تغییر یافت به طوری که برای احترام به افکار عمومی با توجه به فتوای حضرت آیت‌الله العظمی خمینی دامت برکاته مبنی بر غیرقانونی بودن آن شورا آن را غیرقانونی دانسته کناره گیری کردیم.

از خداوند و اجداد طاهرین و ارواح مقدسه اولیای اسلامی مسئلت دارم که مملکت و دولت مسلمان ایران را در ظل عنایت حضرت امام عصر عجل الله فرجه از هر گزندی مصون داشته و استقلال وطن عزیز ما را محفوظ فرمایند.

محمدالحسینی سید جلال تهرانی

و اما شرح استعفای سید جلال‌الدین تهرانی از کتاب پشت پرده انقلاب (ص ۱۱۳) اینبار مأمور بودم که سید جلال تهرانی را به آپارتمان خیابان فوش ببرم. با دریافت این دستور، باز بوی توطه به دماغم خورد

سید جلال الدین تهرانی منزل خود را در سه راه امین حضور تهران و کتابخانه و قسمتی از اشیاء نجوم و تمامی اثاثیه و مجموعه بی نظیری از اجناس عتقیه خود را وقف آستان قدس رضوی کرد و برخی از ابزارآلات اخترشناسی متعلق به خود را به دانشگاه تهران اهدا نمود. از وی حدود ۳۸۰ جلد نسخه خطی به جای مانده که وقف کتابخانه آستان قدس رضوی شده است.

مرگ[ویرایش]

او سرانجام در سن ۸۸ سالگی در سال ۱۳۶۶ شمسی در منزل مسکونی‌اش واقع در شانزه لیزه اقامتگاه وارن فوت کرد. وی در زمان فوتش فرزندی نداشت و همسرش در قید حیات نبود. جسد سید جلال الدین تهرانی در سال ۱۳۷۰ (شهریور ماه) به ایران منتقل و در مهر ماه همان سال در کنار مقبره خانوادگی‌اش در حرم امام رضا حد فاصل رواق دارالحفاظ و رواق دارالسیاده به خاک سپرده شد.

آثار[ویرایش]

منابع[ویرایش]