دفاکتو
دفاکتو[۱] (به لاتین: de facto) یا بالفعل[۲][۳] اصطلاحی است به زبان لاتین که مترادف در واقع یا در عمل در زبان فارسی است.
در ادبیات بینالملل و در سازمان ملل متحد از این لغت بهطور رسمی استفاده میشود. در اصطلاح حقوقی، معادل غیررسمی و آنچه عملاً هست به کار میرود.
در مقابل، اصطلاح دوژور (به فرانسوی: de jure) یا قانونی[۴][۵] قرار دارد، که از نظر لغوی در علم نظری و در عالم فرض است، معادل رسمی و مشروع بهکار میرود.
شناسایی دفاکتو
[ویرایش]درصورت تغییر رژیم یک کشور یا تغییر یک حکومت از طرق غیرعادی، مانند کودتا، اعلام شناسایی مجدد آن کشور یا بهرسمیتشناختن نظام جدید از طرف کشورهای دیگر ضروری است.
شناسایی یک کشور میتواند بهصورت «دفاکتو» یا «دوژور» باشد. شناسایی دفاکتو بهمعنی شناسایی گذرا (موقت) و بهمنظور برقراری مناسبات سیاسی در سطح پایین است و در این نوع رابطه، دو کشور نمیتوانند سفیر مبادله کرده یا قراردادهای دوجانبه به امضا برسانند؛ اما شناسایی «دوژور» برابر با برقراری مناسبات کامل دیپلماتیک است.[۶]
دفاکتو و روابط انسانی
[ویرایش]در برخی کشورها، مانند استرالیا، چنانچه زن و مرد بالغی مدت نسبتاً طولانی با هم زندگی کنند - حتی اگر بدون ازدواج این کار را کرده باشند - نسبت به یکدیگر دارای حق و حقوقی میشوند. برای نمونه اگر یکی از طرفین ویزای سفر به کشوری را بگیرد، شریک زندگی او نیز بهواسطهٔ وی میتواند از همان ویزا استفاده کند.[۷]
زبان رسمی دفاکتو
[ویرایش]در بسیاری از کشورها نظیر بریتانیا، ایالات متحدهٔ آمریکا، ژاپن و آرژانتین، استرالیا[۸] زبان رسمی در قوانین کشور تعریف نشدهاست؛ اما در عمل، یک زبان نقش زبان رسمی را ایفا میکند که از آن به زبان رسمیِ دفاکتو تعبیر میشود.
وضعیت جنگی دفاکتو
[ویرایش]عبارت وضعیت جنگی دفاکتو (de facto state of war) معمولاً برای توصیف درگیریهای بزرگمقیاس سدهٔ بیستم میلادی به کار میرود. این عبارت در اشاره به شرایطی به کار میرود که در آن دو کشور اقدامات نظامی تهاجمی فعالی علیه یکدیگر دارند و یا درگیر چنین اقداماتی شدهاند؛ بیآنکه هیچیک از طرفین اعلان جنگ کرده باشد.
این مفهوم در مقابل «وضعیت جنگی دوژور» (de jure state of war) قرار میگیرد که مستلزم وجود اعلان جنگ طبق قوانین و رویههای بینالمللی است.
در دوران مدرن، بهویژه پس از تصویب منشور سازمان ملل متحد و ممنوعیت توسل به زور در روابط بینالملل، اعلان جنگ بسیار نادر شده و بسیاری از درگیریهای مسلحانه میان دولتها بدون اعلام رسمی آغاز شدهاند و ادامه یافتهاند.[۹]
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ همچنین دوفاکتو
- ↑ «دولت بالفعل» [علوم سیاسی و روابط بینالملل] همارزِ «de facto government, government de facto»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر هفتم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ دولت بالفعل)
- ↑ «شناسایی بالفعل» [علوم سیاسی و روابط بینالملل] همارزِ «de facto recognition»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر هفتم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ شناسایی بالفعل)
- ↑ «شناسایی قانونی، به رسمیت شناختن قانونی» [علوم سیاسی و روابط بینالملل] همارزِ «de jure recognition»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر هفتم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ شناسایی قانونی)
- ↑ «دولت قانونی» [علوم سیاسی و روابط بینالملل] همارزِ «de jure government, government de jure»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر هفتم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۹۴-۸ (ذیل سرواژهٔ دولت قانونی)
- ↑ طلوعی، محمود. فرهنگ جامع سیاسی. تهران: نشر علم، چاپ دوم، ۱۳۷۷. نقل از وبگاه پژوهشکدهٔ باقرالعلوم (ع)
- ↑ "De facto Relationships". The Law Society of New South Wales. Archived from the original on 2017-02-10. Retrieved 2017-09-16.
- ↑ «"1995 Global Cultural Diversity Conference Proceedings, Sydney". web.archive.org. 1995». بایگانیشده از اصلی در ۲۰ دسامبر ۲۰۰۸. دریافتشده در ۲۴ آوریل ۲۰۱۹.
- ↑ «De facto states research unit – De Facto States Research Unit at the University of Tartu, Estonia, provides expertise about places that, legally speaking, "do not exist"». defactostates.ut.ee. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۷.
پیوند به بیرون
[ویرایش]- de facto در وبگاه answers.com (انگلیسی)