علی تجویدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
علی تجویدی
Ali Tajvidi.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
تولد ۱۵ آبان ۱۲۹۸
تهران
ملیت ایرانی
مرگ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ (۸۶ سال)
تهران
ساز(ها) ویولن و سه تار

علی تجویدی (زاده ۱۵ آبان ۱۲۹۸ - درگذشته ۲۴ اسفند ۱۳۸۴) نوازنده ویولن و سه‌تار، آهنگساز، پژوهشگر و مؤلف ایرانی بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

علی تجویدی در ۱۵ آبان ۱۲۹۸ در کوچه ظهیرالاسلام تهران زاده شد، ولی اصالتاً اصفهانی بود. آموختن موسیقی را از کودکی نزد پدرش هادی‌خان تجویدی که در نقاشی از شاگردان طراز اول کمال‌الملک و در موسیقی از شاگردان مستعد درویش‌خان بود آغاز کرد. پس از مدتی نزد ظهیرالدینی به فراگیری فلوت پرداخت. از شانزده‌سالگی نزد حسین یاحقی به آموزش ویولن پرداخت و پس از دو سال به محضر درس ابوالحسن صبا راه یافت و به مدت هشت سال در مکتب او به فراگیری ویولن و سه‌تار پرداخت. در ضمن مدتی نیز در کلاس درس چند نوازنده ویولن کلاسیک با شیوه نوازندگی غربی آشنایی یافت. پس از آن با راهنمایی صبا، به محفل هنری محمد ایرانی مجرد راه یافت و با بسیاری از هنرمندان بزرگ آشنا شد و از خرمن هنر اساتید گرانقدری چون محمد ایرانی مجرد، اسماعیل قهرمانی، سید حسین طاهرزاده و رکن‌الدین مختاری که به آن محفل آمد و شد داشتند، بهره برد. او استاد هنرمندانی چون هایده و حمیرا نیز بوده‌است. تجویدی یکی از برجسته‌ترین شاگردان استاد صبا بود و در غیبت ایشان کلاس استاد را اداره می‌کرد. او استاد مسلم ویولن بود و سال‌ها در هنرستان موسیقی در رشته ویولن تدریس می‌کرد. آثار بی‌شماری از نواخته‌های ایشان در برنامه‌های ساز سلو و گل‌های رنگارنگ و سایر برنامه‌های موسیقی رادیو ایران موجود است. او در رشته نوازندگی خود صاحب سبکی منحصربه‌فرد بود . قدرت آرشه و تکنیک برجسته او در به‌کارگیری از ظرائف موسیقی کلاسیک مثل پوزیسیون‌های بالا تا نزدیک خرک و آرشه‌پرانی‌های مخصوص و پزیکاتو و استکاتو تحسین‌برانگیز است.

علاوه بر نبوغ در نوازندگی، تجویدی با قریجه و ذوق سلیم در خلق آهنگ‌های اصیل ایرانی توانسته صدها ترانه زیبا را با صدای هنرمندان نامدار به اجرا درآورد. تجویدی با برجسته‌ترین خوانندگان زمان خود همکاری داشته و آثار بسیاری برای هریک نوشته است. با این حال دوران اوج شکوفایی، خلاقیت و نیز شهرت وی به سال‌های همکاری‌اش با دلکش برمی‌گردد. مثلث تجویدی، دلکش و معینی کرمانشاهی در سال‌های ۱۳۳۵–۱۳۴۰ را باید خالق به‌یادماندنی‌ترین قطعات در موسیقی معاصر ایران دانست. جدای از قابلیت‌های حرفه‌ای و تکنیکی هریک از این سه تن در کار خودشان، رابطه عمیق عاطفی که در سال‌های دور میان این سه نفر شکل می‌گیرد را باید عامل اصلی خلق چنین آثاری به شمار آورد. همسر تجویدی در مصاحبه‌ای می‌گوید:

"درست همان روزی که دلکش فوت کرد، کسی از لندن با او تماس گرفت و چون من در خانه نبودم، با خودش صحبت کرده و خبر درگذشت او را به تجویدی داده بود. از آن روز به بعد تا سه هفته با هیچ کس حرف نزد، حتی یک کلام. تازگی‌ها حالش کمی بهتر شده است."[۱]

علاوه بر این‌ها تجویدی ده‌ها ترانه جاودانه برای مرضیه ساخته که از آن جمله است ترانه همیشه ماندگار سنگ خارا که شعر آن از رحیم معینی کرمانشاهی و تنظیم و ارکستراسیون آن از روح‌الله خالقی و با ارکستر بزرگ گل‌هااجرا شده و نیز ترانه‌هایی همچون رفتم که رفتم، شاید اگر امشب رود و بسیاری دیگر در زمره کارهای ارزشمند استاد تجویدی است.

وی در ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ (۱۵ مارس ۲۰۰۶) در سن ۸۶ سالگی به بیماری سرطان پروستات درگذشت.

آثار[ویرایش]

آهنگ‌های زیر از ساخته‌های معروف تجویدی است:

نام ترانه دستگاه خواننده شاعر
یاد کودکی بیات اصفهان، سه‌گاه و شور دلکش و علیرضا افتخاری معینی کرمانشاهی
آتش کاروان شور دلکش و علیرضا افتخاری معینی کرمانشاهی
سفرکرده چهارگاه دلکش و علیرضا افتخاری معینی کرمانشاهی
می‌گذرم چهارگاه دلکش و علیرضا افتخاری معینی کرمانشاهی
آشفته‌حالی شور دلکش و علیرضا افتخاری معینی کرمانشاهی
بر تربت حافظ سه‌گاه دلکش علی تجویدی
یاد من کن ماهور دلکش معینی کرمانشاهی
بس کن بیات اصفهان دلکش معینی کرمانشاهی
بازگشته اصفهان دلکش معینی کرمانشاهی
مرا عاشقی شیدا سه‌گاه غلامحسین بنان منیره طه
نیایش (صبرم عطا کن) سه گاه غلامحسین بنان و حمیرا بیژن ترقی
پشیمانم همایون حمیرا بیژن ترقی
صبرم عطا کن سه‌گاه حمیرا بیژن ترقی
با دلم مهربان شو سه گاه حمیرا بیژن ترقی
داد از دل سه‌گاه حسین قوامی (فاخته‌ای) معینی کرمانشاهی
سنگ خارا بوسلیک مرضیه و علیرضا افتخاری معینی کرمانشاهی
دیدی که رسوا شد دلم دشتی مرضیه و علیرضا افتخاری رهی معیری
آزاده سه‌گاه هایده رهی معیری
رفتم دشتی هایده نواب صفا
بگو چه کنم ابوعطا هایده
می‌میرم نوا هایده رهی معیری
یادگار استاد (تکنوازی ویولن و سه‌تار)
چرخ گردون دشتی علی‌اصغر شاه‌زیدی بیژن ترقی
نمانده چرا ابوعطا الهه و علیرضا افتخاری معینی کرمانشاهی
بگو که هستی شور بیژن ترقی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]