مجید کیانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مجید کیانی
کیانی.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
نام شناسنامه‌ایسید عبدالمجید کیانی هندی
زاده۱ مهر ۱۳۲۰ (۸۰ سال)
تهران
ژانرموسیقی ایرانی
همکاری‌های مرتبطمدیریت گروه موسیقی دانشکده هنرهای زیبا ۱۳۷۹–۱۳۷۳
تدریس درس ردیف موسیقی ایران در دانشگاه تهران
مدیریت مرکز حفظ و پژوهش موسیقی ایران
رئیس گروه موسیقی فرهنگستان هنر
وبگاهwww.sarvsetah.com

سید عبدالمجید کیانی هندی (زادهٔ ۱ مهر ۱۳۲۰، تهران)، مدرس موسیقی ایرانی، نوازندهٔ سنتور و از چهره‌های ماندگار است. کتاب او با عنوان شناخت هنر موسیقی: سماع ردیف، شامل ۱۸ دفتر در سی و پنجمین دوره کتاب سال، به عنوان شایسته تقدیر برگزیده شد.[۱][۲]

زندگی‌نامه

او ردیف سنتور ابوالحسن صبا و قطعات علینقی وزیری و روح‌الله خالقی را به مدت چهارسال در هنرستان آزاد موسیقی نزد منوچهر صادقی و محمد حیدری فراگرفت. سپس در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران قسمتی از ردیف میرزاعبدالله را نزد داریوش صفوت و نورعلی خان برومند آموخت و برای مدت چهار سال دیگر نزد برومند بقیه ردیف میرزاعبدالله و همچنین شیوه سنتورنوازی حبیب سماعی را فراگرفت.

پس از آن مدت ۲ سال نزد عبدالله دوامی برای آموختن ردیف آوازی و همچنین چگونگی اجرای موسیقی ایرانی تحصیل کرد. سپس به مدت ۳ سال در دانشگاه سوربن پاریس نزد تران وانکه و ادیت وبر در رشته اتنوموزیکولوژی تحصیل نمود. او در سال ۱۳۵۸ درست در زمانی که بیشتر هنرمندان موسیقی به دلیل تنگناهای ایجاد شده در فضای بعد از انقلاب از کشور خارج می‌شدند و در حالی که از سوی دولت فرانسه اقامت و بورس تحصیلی دریافت کرده بود همراه با اعضای خانواده‌اش به ایران بازگشت.[۳][۴] ایشان در همان سال در گروه موسیقی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران به تدریس و تحقیق در زمینهٔ موسیقی ایران مشغول شدند و ثمرهٔ آن تألیف و ضبط هفت دستگاه موسیقی ایرانی، گذری در شیوهٔ سنتور نوازی حبیب سماعی و ضربی‌های آن است.

ایشان در بهمن ۱۳۸۳، در مراسم اختتامیهٔ بیستمین جشنوارهٔ موسیقی فجر، مورد تقدیر قرار گرفت.[۵]

کتاب هفت دستگاه موسیقی ایرانی

کتاب هفت دستگاه نگاشته شده توسط استاد مجید کیانی یکی از مهمترین کتاب‌های موجود در زمینهٔ شناخت صحیح موسیقی (ردیف دستگاهی) است، ایشان در پیشگفتار این کتاب چنین نگاشته‌اند که:

این کتاب دارای سه بخش است؛ بخش اوّل دربارهٔ موسیقی دستگاهی (ردیف)، و شامل نُه فصل است؛ فصل اوّل دربارهٔ شیوه‌های اجرایی موسیقی کنونی ایران و تفکیک آنها است و فصل دوّم شرح محورهای اساسی موسیقی سنتی (ردیف) است. و بخش سوّم شامل توضیحات و فهرست‌ها است.

استاد کاوه خورابه در مورد این کتاب چنین گفته‌اند:

هفت دستگاه.jpg

کتاب «هفت دستگاه موسیقی ایران» زمانی تولید می‌شود که فضای موسیقایی کشور حال و هوا و رنگ و بوی متفاوتی دارد؛ کیانی نه به‌عنوان نخستین نفر بلکه به‌عنوان کسی که بر مسائلی تأکید دارد که مدت‌ها در سایه قرار داشته‌اند، مسلماً با مشکلاتی مواجه خواهد بود.[۱]

کتاب هفت دستگاه موسیقی ایران نخستین بار در سال ۱۳۶۸ توسط مؤسسه فرهنگی هنری سرو ستاه منتشر شد. چاپ دوم این کتاب به همراه ۶ نوار کاست از اجرای ردیف میرزا عبدالله، با سنتور مجید کیانی، در سال ۱۳۷۱ توسط مؤلف با همکاری ایران صدا منتشر شد. این اثر در سال ۱۳۹۳ پس از سال‌ها وقفه و نایابی، از سوی انتشارات سوره مهر به چاپ رسید و در سال ۱۳۹۷ نیز تجدید چاپ شد.

کتاب شناخت هنر موسیقی: سماع ردیف

این کتاب در اسفند ۱۳۹۵ در دو جلد توسط مؤسسهٔ سرو ستاه به انتشار رسید، جلد اول مشتمل بر ۱۸ دفتر است که به ارتباط موسیقی (ردیف) با دیگر هنرها نظیر معماری، خطاطی و شعر می‌پردازد، جلد دوّم نیز با کمی تغیر به ادامهٔ مبحث موسیقی (ردیف) می‌پردازد.

اهمیت این کتاب از این نظر است که ایشان دست بر روی موضوعات بدیع و کمتر پرداخته شدهٔ موسیقی (ردیف) می‌گذارند.

ایشان در مورد هدف از نگاشتن این کتاب می‌گویند:

هدف اصلی از نگارش این کتاب، شناختِ بیشترِ موسیقی ایران به خصوص موسیقی دستگاهی و ردیف است و علاوه بر آن، ارتباطش با هنرهای دیگرِ ایران مثل نگارگری، معماری، ادبیات و غیره را نیز مورد بررسی قرار داده‌است. اگر بخواهم به زبانِ مجمل، هدفِ اصلی از انتشار این کتاب را بگویم، باید به شناخت موسیقی ردیف و دستگاهی برای مخاطب اشاره کنم تا او بتواند زیبایی‌ها و قدمتِ این نوع موسیقی را درک کند . [۲]

سماع ردیف.jpg

ایشان در مورد مراحل نگاشتن این کتاب می‌گویند:

فکر می‌کنم یک سال و نیم تا دو سال تحقیق انجام شده تا هر کدام از این دفترها کامل شود. البته در این سال‌ها بخش‌هایی از آن را به صورت یک برنامهٔ پژوهشی در سالن‌هایی چون تالار وحدت، اندیشه و بیشتر فرهنگ‌سرای نیاوران به صورت سخن‌رانی، گفتار و نمونه‌های اجرایی، اجرا کرده‌ام (برخی را از طریق نمونه‌های صوتی که در اختیار داشتم پخش و برخی را نیز خودم اجرا کردم) بنابراین برای مثال وقتی دربارهٔ «نقش سکوت در موسیقی ایرانی» یا «هفت مثنوی» صحبت کرده‌ام؛ شعرهایی را انتخاب و روی ردیف معروفی گذاشته و اجرایشان کرده‌ام؛ همچنین از قدیم موسیقی‌دانان ایرانی تأثیر موسیقی را بر جسم و روان مطالعه می‌کردند و یکی از این دفترها به همین موضوع اختصاص دارد.[۳]

ایشان در مورد پژوهش‌های بعدی خود می‌گویند:

«موسیقی و فردوسی»، «موسیقی و سعدی» و «موسیقی و حافظ» دفترهای بعدی است که در این کتاب نیامده است.[۴]

مکتب کیانی

استاد کیانی در روش آموزش مانند قدما به این مهم که حافظ روش سینه به سینه باشند می‌پردازند، ایشان بر این عقیده است که چون این موسیقی با این روش به دست ما رسیده‌است پس چه زیبا است که ما موسیقی ردیف را از حالت سینه به سینه خارج نکنیم، ایشان همچنین برای درک بهتر موسیقی (ردیف) به هنرجویان مضراب سر لخت یا بی نَمَد را پیشنهاد می‌کنند.

مضراب سر لخت.jpg

موضوع دیگری که در مکتب ایشان مرسوم است و ایشان را از اساتید دیگر متمایز می‌کند بحث (شناخت موسیقی است)، ایشان با تأکید بر اینکه هنر جو در کنار یادگیری شنیداری موسیقی (ردیف) نیاز به آموزش تئوری نیز دارد، هنرجویان را تا حد بسیار زیادی چه از لحاظ شنیداری و چه از لحاظ تئوری با موسیقی ردیف آشنا می‌کنند.

مکتب کیانی.jpg

فعالیت‌های اجرایی

آثار

  • کتاب هفت دستگاه موسیقی ایران[۶]
  • کتاب مبانی نظری موسیقی ایران
  • کتاب ستاره عشق (داستان)
  • کتاب چگونگی پژوهش در موسیقی ایران
  • آلبوم درک موسیقی-نوا اثری است در سبک سنتی. این آلبوم ۱۳ آهنگ دارد.
  • آلبوم هفت دستگاه موسیقی ایران (ردیف میرزاعبدالله، تنظیم برای سنتور)(صوتی)
  • آلبوم هفت دستگاه موسیقی ایران (ردیف میرزاعبدالله، تنظیم برای سنتور)(DVD تصویری)
  • ضربی‌های حبیب سماعی
  • گذری در شیوه سنتورنوازی حبیب سماعی
  • آثار حبیب سماعی
  • شناخت موسیقی ۱ و ۲ و ۳ شناخت موسیقی ۱: نوا (نگرشی برغم در موسیقی ایران)(برنده جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران) ۲- سید حسین طاهرزاده ۳- حبیب سماعی، بررسی ۳ شیوه هنر تک نوازی، (نوار و کتاب)
  • سنتور (تکنوازی سنتور از مجموعه خسروانی)
  • ایران (تکنوازی سنتور از مجموعه خسروانی)
  • کنسرت بارسلونا و تاراگونا (همراه با ضرب شهرام کیانی) (تصویری)
  • تورنتو (تکنوازی سنتور در شور، سه گاه و راست پنجگاه)
  • کنسرت سفارت ایتالیا در تهران ۱۳۶۰ - تکنوازی سنتور در راست پنجگاه و بیات اصفهان - صدابردار: مجید درخشانی
  • آلبوم نقش سکوت در موسیقی دستگاهی (شماره ۱ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • نگرشی بر غم در موسیقی ایرانی (نوا) (شماره ۲ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • آلبوم هفت مثنوی (شماره ۳ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • چهار عنصر طبیعت در موسیقی (شماره ۴ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • بررسی سه شیوه هنر تکنوازی (شماره ۵ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • آلبوم خیام و موسیقی (شماره ۶ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • آلبوم طبیعت در هنر موسیقی (شماره ۷ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • آلبوم بررسی وزن در موسیقی ایرانی (شماره ۸ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • آلبوم جایگاه معنوی در هنر موسیقی ایران (شماره ۹ از مجموعه شناخت هنر موسیقی ایرانی شامل یک آلبوم تصویری، یک آلبوم صوتی، و یک کتاب الکترونیک)
  • آموزش سنتور - روش ردیف نوازی - دستگاه شور ردیف میرزا عبدالله (نسخه جدید همراه با دی وی دی تصویری)

برخی مصاحبه‌ها

  • مصاحبه با رادیو فرهنگ (صدای جمهوری اسلامی ایران) برنامه آسمان هنر
  • مصاحبه زنده تلویزیونی - شبکه یک سیمای جمهوری اسلامی ایران - برنامه طلوع ماه ۱۳۸۱
  • مصاحبه با روزنامه شرق «ردیف سیال و متغیر است» (مصاحبه‌کننده: علی شادکام، ۱۱ مرداد ۱۳۸۹)
  • گفتگو با مجید کیانی (کتاب) (مصاحبه‌کننده: محسن شهرنازدار - نشر نی)
  • گفتگو با مجله آهنگ شماره سوم بهمن (مصاحبه‌کننده: امیر لواسانی)
  • «بیاد حبیب» گفتگو با مجید کیانی به اهتمام علی شادکام به مناسبت صد و دهمین سال تولد حبیب سماعی: ناشر مؤلف با همکاری مؤسسه فرهنگی سرو ستاه (۱۳۹۴)
  • مصاحبه زنده تلویزیونی، «تفاوت بین موسیقی فاخر و موسیقی تفننی»، شبکه چهار سیمای جمهوری اسلامی ایران - برنامه راز ۱۳۹۶

برخی از شاگردان

پانویس

  1. «برگزیدگان سی و پنجمین دوره». ایرنا.
  2. ارشاد، وزارت فرهنگ و. «کنسرت پژوهشی استاد مجید کیانی». وزارت فرهنگ و ارشاد.
  3. «چهره ماندگار موسیقی ایرانی، رئیس گروه موسیقی فرهنگستان هنر شد». PANA.IR. ۲۰۱۸-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۷.
  4. «زندگینامه: مجید کیانی (١٣٢٠-)». همشهری آنلاین. ۲۰۱۳-۱۰-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۷.
  5. «از هنرمندان رشته‌های مختلف موسیقی تقدیر شد». خبرگزاری مهر. ۲۰ بهمن ۱۳۸۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۱.
  6. «انتشار اثر جدید مجید کیانی پس از 13 سال». ایسنا. ۲۰۱۵-۰۱-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۷.

پیوند به بیرون