امشب شب مهتابه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
«امشب شب مهتابه»
ترانه علی‌اکبر شیدا
ژانرموسیقی سنتی ایرانی (در آواز اصفهان)[۱]
آهنگساز(ها)علی‌اکبر شیدا
ترانه‌سرا(ها)علی‌اکبر شیدا

«امشب شب مهتابه» تصنیف عاشقانه‌ای از علی‌اکبر شیدا است. این تصنیف به سبک آواز اصفهان ساخته شده‌است. این تصنیف نخستین بار با صدای خواننده‌ای به اسم نوا بر روی صفحهٔ پولیفون ضبط شد.

تصنیف «امشب شب مهتابه» توسط بسیاری از خوانندگان بازخوانی شده‌است. فیلمی با همین نام به پاس قدردانی از علی‌اکبر شیدا ساخته شده‌است. همچنین این تصنیف به عنوان ترانهٔ تیتراژ سریال قهوه تلخ پخش شد.

تاریخچه[ویرایش]

تصویری از علی‌اکبر شیدا خالق تصنیف «امشب شب مهتابه»

تصنیف «امشب شب مهتابه» ساختهٔ علی‌اکبر شیدا[۲] (۱۲۲۲ — ۱۲۸۵ ه‍.خموسیقی‌دان، شاعر، ترانه‌سرا و خوشنویس اهل شیراز بود.[۳] او تنها تصنیف‌ساز شناخته شده، قبل از عارف قزوینی است. بیشتر تصنیف‌های شیدا به سبک عاشقانه است[۴]

نخستین ضبط[ویرایش]

نوا خواننده‌ای که برای اولین بار این تصنیف را خواند و بر روی صفحهٔ پولیفون ضبط کرد.

این تنصیف برای نخستین بار توسط خواننده‌ای به اسم نوا خوانده و در صفحهٔ پولیفون ضبط شد.[۵] دربارهٔ تاریخ دقیق ضبط اطلاعات دقیقی دردسترس نیست؛ اما به نظر می‌رسد در اواخر دههٔ ۱۳۲۰ یا در اوایل دههٔ ۱۳۳۰ ه‍.خ در زمان اوج فعالیت نوا این ترانه ضبط شده‌است.[۶]

متن شعر[ویرایش]

تصنیف «امشب شب مهتابه» عاشقانه و در سبک آواز اصفهان است و توسط علی‌اکبر شیدا نوشته شده‌است. برخی نیز آن را به ناصرالدین شاه نسبت می‌دهند.[۷]

امشب به بر من است و آن مایهٔ نازیارب تو کلید صبح و در چاه انداز
ای روشنی صبح به مشرق برگردای ظلمت شب با منِ بیچاره بساز
امشب شب مهتابه حبیبم رو می‌خوامحبیبم اگر خوابه طبیبم رو می‌خوام
خوابست و بیدارش کنیدمست است و هشیارش کنید
گویید فلانی آمدهآن یار جانی آمده
آمده حالتو، احوالتو، سیه خالتو، سفید روی تو، ببیند برود
امشب شب مهتابه حبیبم رو می‌خوامحبیبم اگر خوابه طبیبم رو می‌خوام[۸]

نقد[ویرایش]

مجید درخشانی در مصاحبه‌ای با ایلنا، دربارهٔ این تصنیف گفت «نکته جالب این است که همواره تلاش کرده‌ام با مردم ارتباط بگیرم و ضمن ساخت قطعاتی که ارزش هنری دارند بتوانم آثارم را در میان آنها نیز مطرح کنم؛ در این زمینه می‌توان از آهنگ «امشب شب مهتابه» نام برد که چنین ویژگی دارد. آهنگ «امشب شب مهتابه» هم از نظر موسیقیایی بسیار قوی‌است و هم مردم می‌توانند به راحتی با آن ارتباط برقرار کنند. من سال‌هاست که به دنبال چنین ملودی‌ها و نغمه‌هایی می‌گردم که آنقدر سهل و ممتنع باشند تا هم مردم آن را به خوبی درک کنند و هم از نظر فنی نیز تمام ضوابط در آن رعایت شده باشد. خوشبختانه «در خیال» چنین اثر از کار در آمد.»[۹]

بازخوانی[ویرایش]

این تصنیف توسط خوانندگان بسیاری از جمله مرضیه، هایده، سیما مافیها، مهران مدیری،[۱۰] علی زند وکیلی، پریسا، سیما بینا، عبدالوهاب شهیدی و اکبر گلپایگانی[۱۱] بازخوانی شده‌است. همچنین این تصنیف در سه دههٔ اخیر توسط برخی از خوانندگان خارجی نیز اجرا شده‌است.[۱۲]

در فرهنگ عامه[ویرایش]

در سال ۱۳۸۷ فیلمی به نام امشب شب مهتابه ساخته شد؛ محمدهادی کریمی، کارگردان این فیلم در مصاحبه‌ای با ایسنا گفت «فیلم ادای دینی است به استاد علی‌اکبر خان شیدا خالق تصنیف «امشب شب مهتابه» که یک قرن پیش آن را ساخت.»[۱۳]

در ۱۳۸۹ سریالی به نام قهوه تلخ منتشر شد که ترانهٔ تیتراژ آن بازخوانی «امشب شب مهتابه» با صدای مهران مدیری بود.[۱۴]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]