جواد معروفی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جواد معروفی
نام اصلی جواد معروفی
تولد ۱۲۹۱
تهران
ملیت ایران ایرانی
مرگ ۱۶ آذر ۱۳۷۲ (۸۱ سال)
تهران
ساز(ها) پیانو
وبگاه وب‌گاه جواد معروفی

جواد معروفی (زادهٔ ۱۲۹۱ در تهران - درگذشتهٔ ۱۶ آذر ۱۳۷۲ در تهران)، آهنگساز و نوازنده پیانو اهل ایران بود. او فرزند استاد موسی معروفی نوازنده تار بود.

زندگی‌نامه[ویرایش]

جواد معروفی متولد ۱۲۹۱- تهران آهنگساز و نوازنده پیانو ، او فرزند استاد موسی معروفی رديف دان و نوازنده تار بود، آموزش موسیقی را نزد پدر آغاز کرد؛ با نواختن ویولن نیز آشنا شد، بعد از دوره ابتدایی، در ۱۴ سالگی و در دوره‌ای که کلنل وزیری مدیر هنرستان ملی موسیقی بود، به تحصیل در آن جا مشغول شد و به پیانو روی آورد و نزد خانم تاتیانا خاراتیان به یادگیری نوازندگی پیانو کلاسیک اروپايى مشغول شد. معروفی نخستين فرد در تاريخ موسیقی بود كه رديف دستگاهى موسيقى ايران براى پيانو را به خط بين المللى نگارش كرد كه با انحصار اختصاصى رسمى كامل انتشار و باز نوازى اين اثر در اختيار شاگرد برگزيده اش دکتر پويان آزاده است. وی در بامداد روز سه شنبه، ۱۶ آذر ۱۳۷۲ در تهران در گذشت.

فعالیت هنری[ویرایش]

آموزش موسیقی را نزد پدر آغاز کرد؛ تار می‌نواخت و با نواختن ویولن نیز آشنا شد. بعد از دوره ابتدایی، در ۱۴ سالگی و در دوره‌ای که کلنل وزیری مدیر هنرستان ملی موسیقی بود، به تحصیل در آن جا مشغول شد. به پیانو روی آورد و نزد خانم تاتیانا خاراتیان به یادگیری تکنیک نوازندگی پیانو کلاسیک مشغول شد. اتودها و پرلودهای فردریک شوپن، سونات‌های ولفگانگ آمادئوس موتسارت، لودویگ ون بتهوون، فرانتس شوبرت و فوگ‌های باخ را با مهارت می‌نواخت. در کنار موسیقی کلاسیک، موسیقی ایرانی را هم ادامه داد و تحصیلات موسیقی را نزد علینقی وزیری کامل کرد.

در ۲۱ سالگی، در ۱۳۱۲، به دلیل استعداد شگرفش در موسیقی به استخدام وزارت فرهنگ و هنر وقت درآمد و معلم موسیقی مدارس تهران شد و به آموزش سلفژ و دیکته موسیقی در هنرستان پرداخت. از ۱۳۱۹، هم‌زمان با افتتاح رادیو به این مؤسسه پیوست و سال‌ها تک نواز پیانو بود. از ۱۳۳۲ به سرپرستی موسیقی رادیو منصوب شد و هم‌زمان با آن به عضویت شورای عالی موسیقی درآمد. معروفی همچنین رهبر ارکستر شماره یک و رهبر ارکستر گل‌ها بود. او تنظیم‌کننده آهنگ‌های علی اکبر شیدا، عارف قزوینی، رکن‌الدین مختاری و درویش خان و بسیاری دیگر از آهنگسازان معروف ایرانی بوده‌است.

خودش می‌گوید:

«از بدو تأسیس رادیو در سال ۱۳۱۹ در آنجا هم مشغول شدم. در آن موقع سنی نداشتم ولی هم نوازنده پیانو بودم و هم رهبر ارکستر شماره یک. سال اولی که رادیو تأسیس شد، در اولین ارکستر رادیو این نوازنده‌ها بودند: ابوالحسن صبا، حبیب سماعی، حسین تهرانی، مرتضی نی‌داوود و خود من. بعدها که برنامه گل‌ها تأسیس شد من رهبر ارکستر آن شدم و نوازنده پیانو و سولیست هم بودم. برای ارکستر گل‌ها هم قطعاتی تنظیم می‌کردم.»

او در نواختن پیانو برای موسیقی ایرانی، از روش مشیر همایون شهردار بیشتر از مرتضی محجوبی اقتباس می‌کرد؛ اما شیوه‌ای ویژه و یکتا داشت که تکنیک در آن آشکار بود. معروفی بیش از چهل سال در زمینه آهنگسازی فعالیت کرد. معروفی و پدرش، از نخستین کسانی محسوب می‌شوند که قطعاتی در دامنه موسیقی ایرانی برای پیانو ساخته و تنظیم کرده‌اند. اولین قطعه جواد معروفی، ترانه‌های خیام، بر اساس رباعیات خیام بود که در ۱۳۱۵ اجرا شد.

از جمله خدمات فرهنگی و آموزشی جواد معروفی، می‌توان به سال‌های تدریس در دانشگاه تهران اشاره کرد. در آن زمان روش ساخت آهنگ و فرم‌های اصیل موسیقی را تدریس می‌کرد. استاد در سال‌های عمرش در دانشگاه تهران و هنرستان عالی موسیقی شاگردان بسیاری تربیت کرد که از هنرمندان بنام کشور هستند. اردشیر روحانی، افلیا پرتو، انوشیروان روحانی، پرویز اتابیگ (اتابکی)، مهین زرین پنجه و ساسان محبی.

خودش می‌گوید:

«سبک من را انوشیروان روحانی، اردشیر روحانی، افلیا پرتو، مهین زرین پنجه و ساسان محبی خوب می‌نوازند. آن‌ها شاگردان خوبم بوده‌اند. آنها، هم موسیقی ایرانی را می‌دانند و هم موسیقی غربی را. موسیقی ایرانی را وقتی به شاگرد درس می‌دهیم که دست روان داشته باشد و موسیقی کلاسیک را زده باشد. چون موسیقی کلاسیک دست را روان و نت خوانی را قوی می‌کند. بعداً موسیقی ایرانی به او درس می‌دهیم، چون موسیقی ایرانی تکنیک مفصلی دارد.»

۲۲ دیماه سال ۱۳۷۳ انجمن موسیقی ایران اولین بزرگداشت جواد معروفی را در تالار وحدت برگزار کرد. در این بزرگداشت بهمن بوستان پیرامون زندگی و آثار استاد سخنرانی کرد و ساسان محبی و افلیا پرتو قطعاتی از جواد معروفی را نواختند.[۱] ۷ آبان ۱۳۸۳ دومین بزرگداشت جواد معروفی در کنسرت هاوس وین برگزار شد. در این بزرگداشت قطعاتی از ساسان محبی و فردریک بوبر که با الهام از موسیقی جواد معروفی ساخته شده بود توسط ارکستر دانشگاه موسیقی وین به رهبری نصیر حیدریان اجرا شد.[۲] به مناسبت بزرگداشت ۱۰۰ امین سال تولد جواد معروفی پویان آزاده یکی از جوان‌ترین نوازندگان از نسل سوم شاگردان او در هامبورگ آلمان برنامه‌ای را در بزرگداشت استاد خود به اجرا درآورد.[۳] در بیست و پنجمین سالگرد درگذشت او (سال ١٣٩٧) دکتر پویان آزاده از شاگردان برگزیده او آلبومی با نام با یادش منتشر کرد و در بهمن ماه همان سال پیانو نوازی ایرانی به شیوه جواد معروفی را در فهرست میراث ملی ناملموس ایران ثبت کرد.

آثار[ویرایش]

برای پیانو: آلبوم آهنگ های جواد معروفی : - خواب‌های طلائی (موسیقی فیلم) - فانتزی ژیلا - رومی - کوکو - ساری گلین - پیش درآمد اصفهان ( ساخته رضا محجوبی، تنظیم جواد معروفی) - پرلود شماره ۵

  • گزیده آثار استاد جواد معروفی برای پیانو

- راست پنجگاه - چهارگاه - پرلود شماره ۵ - پرلود شماره ۶ - راپسودی در ماهور - ماهور - همایون - رنگ چهارگاه - رنگ همایون - رنگ ماهور - فانتزی شماره ٢ - راپسودی اصفهان - رنگ اصفهان (ساخته درویش خان، تنظیم جواد معروفی) - پیش درآمد چهارگاه (ساخته رکن‌الدین مختاری ، تنظیم جواد معروفی) - چهارمضراب چهارگاه - کرشمه چهارگاه - ضربی چهارگاه - غمگین (ساخته علینقی وزیری، تنظیم جواد معروفی) - مرغک (ساخته علینقی وزیری، تنظیم جواد معروفی) - دو بلبل (ساخته علینقی وزیری تنظیم جواد معروفی) - پرلود و اتود شماره ٢

  • ردیف موسیقی ایران برای پیانو (این اثر به دست دکتر پویان آزاده در حال تدوین و بازنوازی می باشد.)

- شور - دشتی - ابوعطا - افشاری - بیات ترک ‌- چهارگاه - همایون - بیات اصفهان - نوا - سه گاه - ماهور - راست پنجگاه

  • آلبوم های صوتی

- انتظار - بهار گلها - پرستوها - جان عشاق - چه شور ها - خزان، روزگار من - خوابهای طلائی (پرلود شماره ١، پرلود شماره ٢، پرلود شماره ٣، پرلود شماره ۴، پرلود شماره ۵، فانتزی ژیلا، خواب‌های طلائی ، کوکو، فانتزی در تم ارمنی و فانتزی در لامینور) - خوابهای طلائی ٢ (بداهه نوازی اصفهان، گل پژمرده) - دل شکسته - راز غروب - راز گلها - رومانس شماره ١، ٢، ٣، ۴، ۵، ۶، ٧، ٨ - رومینا، طبیعت - سده یک و دو - شبنم صبحگاهی - شفق - شکوفه ها - طلوع - عاشورا (عاشورا، راز خلقت، فراق) - کاروان عشق - نغمه آبشار و صد ها اثر جاویدان دیگر در برنامه های گلها در بیست و پنجمین سالروز درگذشت جواد معروفی، پویان آزاده از شاگردان او آلبوم با یادش را از قطعه های استاد معروفی منتشر کرد.

منابع[ویرایش]

رده:نوازندگان پیانو مرد

  • THE IRANIAN: Music, Javad Maroufi
  • Rkac ---Javad Maroufi--- English
  • Javad Ma’roufi, Symbol of Iranian Piano
  • "MAʿRUFI, Jawād – Encyclopaedia Iranica".

پیوند به بیرون[ویرایش]