سیمین غانم

سیمین غانم
اهداء لوح و تندیس جشنواره به غانم
زادهٔ	۲۲ فروردین ۱۳۲۵ ‏(۸۰ سال) تنکابن، مازندران
ملیت	ایرانی
پیشه	خواننده
سال‌های فعالیت	۱۳۴۷–اکنون
سبک	پاپ ایرانی، سنتی ایرانی
خویشاوندان	تورج شعبانخانی (پسرخاله)

سیمین غانِم (زادهٔ ۲۲ فروردین ۱۳۲۵) خوانندۀ ایرانی است. از جملۀ آثار سرشناس غانم می‌توان به «سیب، پرنده، مرد من، از تو تنها شدم، و قلک چشات» اشاره کرد. سبک صدای رسا و پرحجم وی در محدودۀ صدایی کنترآلتو قرار می‌گیرد و خاطرهٔ موفقیت خوانندگانی چون دلکش را در دهه ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ زنده می‌کند.

او دختر خالۀ تورج شعبانخانی، خواننده و آهنگساز ایرانی است.

آغاز زندگی

سیمین غانم در سال ۱۳۲۵ از پدری اهل تهران و مادری اهل ساری در شهر تنکابن متولد شد و فعالیت هنری‌اش را از دوران دبیرستان و با اجرای برنامه در جشن‌های مختلف فرهنگی آغاز کرد. او در تابستان ۱۳۴۲ و در حالی که در سال پنجم دبیرستان «رضا شاه کبیر» تحصیل می‌کرد، در مسابقات هنری آموزشگاه‌های کشور در رضاییه، در رشتهٔ آواز و در بین ۹۸ نفر شرکت‌کننده، رتبهٔ نخست را کسب کرد.

غانم از سال ۱۳۴۵، به‌مدت دو سال در هنرستان عالی موسیقی به یادگیری آواز پرداخت. سیمین غانم در سال ۱۳۴۷، در مسابقهٔ آواز تلویزیون که با حضور بیش از ۲۰۰۰ نفر شرکت‌کننده برگزار می‌شد، به اجرای برنامه پرداخت و با رای داوران در فهرست ۱۵ نفر نهایی انتخاب شد و از آن پس جهت شرکت در کلاس‌های آواز تلویزیون، به‌مدت دو سال تحت تعلیم مرتضی حنانه به فراگیری نت‌خوانی و سلفژ، ردیف‌ها و دستگاه‌های موسیقی پرداخت. آن‌گونه که خودش می‌گوید یک‌بار در مراسم ۱۷ دی در حضور اشرف پهلوی برنامه اجرا کرد و اشرف، سیمین غانم را به تلویزیون ملی ایران معرفی کرد.

فعالیت رسمی

سیمین غانم نخستین برنامه‌اش را در مهر ۱۳۴۷ با اجرای ترانه‌ای با نام «به یاد توام» در تلویزیون اجرا کرد. اگرچه او هم در فهرست سه خواننده‌ای به‌شمار می‌رفت که پیش از آغاز برنامه‌اش در تلویزیون، در جشن هنر شیراز شرکت کرده بود. پس از آن غانم به‌مناسبت تولد شاه، ترانه‌ای با نام «فرخنده آبان» با کلامی از شهین حنانه و آهنگی از ایرج طاهری در آبان ۱۳۴۷ در تلویزیون اجرا کرد. سومین ترانهٔ اجرا شده وی در تلویزیون، «خدایا چرا» نام داشت که با کلامی از حسین شاه‌زیدی و موسیقی عباس زندی در آبان ۱۳۴۷ منتشر شد.

غانم به‌همراه دیگر پذیرفته‌شدگان کلاس آواز تلویزیون مانند هوشمند عقیلی، سیما مافیها، ژاله فرحزادی، سوگل (پروین روزبانفر) و ... ، از سال ۱۳۴۷ تا میانهٔ دههٔ پنجاه، ترانه‌های مختلفی را در سبک موسیقی کلاسیک برای تلویزیون اجرا کرد. در این دوره، آهنگسازانی چون عباس زندی، شاملو کاربند، محمود رحمانی‌پور و حسین یوسف‌زمانی و ترانه‌سرایانی چون شهین حنانه، هما میرافشار و علیرضا طبایی با ایشان همکاری داشتند که تقریباً بخش زیادی از این آثار به‌دلیل تولیدات انحصاری تلویزیون، بر روی صفحه بازنشر نشدند.

فعالیت در برنامهٔ رادیویی گل‌ها

سیمین غانم در برنامهٔ گلهای رادیو نیز فعالیت داشت. از گلهای ۵۷۵ که در تابستان ۱۳۵۱ با صدای او منتشر شد تا برنامهٔ «گلهای تازه» رادیو که از سال ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ با همت هوشنگ ابتهاج در رادیو پخش می‌شد. سیمین غانم دو ترانه در سال ۱۳۵۴ با نام‌های «بسوزان» و «ساقی» در این برنامهٔ رادیویی اجرا کرد.

اجرای ترانه در سبک پاپ

انتشار ترانهٔ «قلک چشات» در نوروز ۱۳۵۲، از شوی جمعه بازار فریدون فرخزاد با کلامی از سعید دبیری و موسیقی فریبرز لاچینی در سبک موسیقی پاپ، شهرتی ناگهانی برای سیمین غانم در پی داشت. با این وجود خودش معتقد بود که کلام ترانه چندان قوی نیست.

دومین ترانهٔ سیمین غانم در سبک موسیقی پاپ، ترانهٔ «هم‌نفس» سرودهٔ شهیار قنبری با آهنگسازی فریبرز لاچینی بود که در جمعه ۵ مرداد ۱۳۵۲ در برنامهٔ «شما و رادیو» منتشر شد.

در زمستان ۱۳۵۲، غانم ترانهٔ «از تو تنها شدم» که بیشتر با نام «گل گلدون من» مشهور است را با کلامی از فرهاد شیبانی و آهنگی از فریدون شهبازیان ضبط کرد. ترانه‌ای که در خرداد ۱۳۵۴، برای نخستین بار از شوی حمید میرمطهری پخش شد.

در زمستان ۱۳۵۴، سیمین غانم یکی از بهترین اجراهایش را با ترانه‌ای از ایرج جنتی عطایی و آهنگی از بابک بیات ضبط کرد. ترانه‌ای با نام «مرد من» که از مهر ۱۳۵۴ جهت تمرین در اختیار غانم قرار گرفته بود و در نهایت در نوروز ۱۳۵۵ به انتشار رسید.

مهاجرت به آمریکا و بازگشت

سیمین غانم در میانهٔ سال ۱۳۵۶، به‌همراه همسر و دختر هفت ساله‌اش «فرسین»، به‌مدت یک سال به آمریکا مهاجرت کرد و در شهریور ۱۳۵۷ مجددا به وطن بازگشت. او پیش از سفر به آمریکا و در اردیبهشت ۱۳۵۶، ترانهٔ «سیب» سروده فرهاد شیبانی را با آهنگی از فریبرز لاچینی ضبط کرد. پس از بازگشت مجدد، سیمین غانم به بازخوانی تعدادی از اجراهای قدیمی دلکش که از آثار مهدی خالدی بود پرداخت که در نهایت در آلبومی مستقل تحت عنوان «تصنیف‌های مهدی خالدی» منتشر شد.

مخالفت با اجرا در کاباره

سیمین غانم یکی از معدود خوانندگان زن در پیش از انقلاب به شمار می‌رود که هیچ‌گاه به اجرای برنامه در کاباره تن نداد. به‌طوری‌که خودش در مصاحبه‌ای در سال ۱۳۵۲ می‌گوید: «صدای من نمی‌تواند مزه مشروب باشد.»

ازدواج

ماجرای ازدواج خانم سیمین غانم از زبان خودش:

به دلیل مخالفت خانواده‌ام برای ورود به دنیای موسیقی ازدواج کردم. با خودم گفتم بهترین راهکار برای من یک ازدواج مناسب است، ازدواج با فردی که درک درستی نسبت به هنر داشته باشد و به من هم اعتماد کند و ضمن رعایت همه موازین اجازه فعالیت موسیقایی به من دهد. افراد زیادی به خواستگاری من آمدند اما هیچ‌کدام از آن‌ها نمی‌توانستند نظر من را تأمین کنند. تا اینکه با همسرم آشنا شدم. در همان روزهای اول ازدواجم به این موضوع پی بردم که او همان فردی است که انتظارش را می‌کشیدم. زمانی که ازدواج کردم بیست و پنج سال داشتم و از آن به بعد فعالیت موسیقی‌ام را به شکل جدی پیگیری کردم. اما به همسرم اطمینان دادم که همه موازین را رعایت می‌کنم و کاری نمی‌کنم که مایهٔ سرشکستگی او شوم و از دوران جوانیم تا به امروز به این عهدم وفادار بودم.

جشنوارۀ «موسیقی ما»؛ مراسم تقدیر از بانو سیمین غانم در شهریور ۱۳۹۲

پس از انقلاب

غانم بیش از دو دهه در سال‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ از خوانندگی بازماند. نخستین کنسرت او پس از انقلاب، در مهر ۱۳۷۸ در سینما صحرا در تهران برگزار شد. هم‌اکنون سیمین غانم به‌همراه خانوادۀ خود در ایران به‌سر می‌برد و گهگاه به اجرای کنسرت می‌پردازد.

جشن موسیقی ما

بانو سیمین غانم، از هنرمندان برجستهٔ عرصهٔ موسیقی پیش از سال ۱۳۵۷ ایران، با آثاری خاطره‌انگیز برای نسل‌های پیش و پس از آن سال، یادآور لحظاتی ناب و ماندگار است. این هنرمند، روز دوشنبه ۳۱ شهریورماه ۱۳۹۲ در آیین بزرگداشت اهالی هنر در تالار وحدت تهران، در میان استقبال گرم هنرمندان و دوستداران موسیقی، مورد تجلیل قرار گرفت. به پاس سال‌ها فعالیت هنری در عرصهٔ موسیقی، تندیس جشنواره و لوح تقدیر «موسیقی ما» با حضور پیشکسوتان اهالی هنر به ایشان اهدا شد و این تقدیر با استقبال پرشور حاضران و تشویق‌های صمیمانهٔ آنان همراه بود؛ تجلیلی که نشانی از پیوند ماندگار هنر او با فرهنگ و موسیقی این سرزمین است.

ریمیکس ترانهٔ «سیب»

در سال ۲۰۲۲، ریمیکسی از ترانۀ «سیب» توسط گروه اودزا به‌نام «پشت خورشید» انتشار یافت که در بازی فیفا ۲۳ و همچنین در تیتراژ آغازین کنفرانس جهانی توسعه‌دهندگان اپل در سال ۲۰۲۲ استفاده شد.

تحریم جشنواره موسیقی فجر

در بهمن ۱۴۰۳ پس از حسین علیزاده و محسن چاوشی، سیمین غانم نیز مراسم گرامیداشت خود در جشنواره موسیقی فجر را رد کرد و با انتقاد از محدودیت‌هایی که برای آواز زنان در ایران وجود دارد، گفت حتی فرصت کنسرت دادن برای زنان هم در سال‌های اخیر از او گرفته شده است.

ترانه‌شناسی

شرکت کاسپین سیمین غانم ۲

نام ترانه	ترانه‌سرا	آهنگساز	تنظیم
رقص باران	عمران صلاحی	حسین یوسف زمانی	حسین یوسف زمانی
رها شده		جواد لشکری	جواد لشکری
غم تنهایی	ایرج نیری	جواد لشکری	جواد لشکری
عشق زودگذر	صراف پور	جواد لشکری	جواد لشکری
غم هستی	بهادر یگانه	جواد لشکری	جواد لشکری
ساقی	سلمان ساوجی	علی تجویدی
آواز	سعدی

آلبوم به کنارم بنشین، شرکت آونگ، ۱۳۵۵

نام ترانه	ترانه‌سرا	آهنگساز
ماتم	اکبر آزاد	اکبر آزاد
ای گل من	اسماعیل نواب‌صفا	مهدی خالدی
آمد نوبهار	اسماعیل نواب‌صفا	مهدی خالدی
به کنارم بنشین	رهی معیری	مهدی خالدی
آب روان	علی اشتری	جلیل زلاند

آلبوم ماتم، شرکت کاسپین، ۱۳۵۷

نام ترانه	ترانه‌سرا	آهنگساز	تنظیم
ماتم	اکبر آزاد	اکبر آزاد
ستاره سحر
بسوزان	الفت	علی تجویدی
آهنگم
آسمون از تو دلخورم
برنامه گل‌ها ۱
برنامه گل‌ها ۲
گل‌های اطلسی	اردلان سرفراز	فریبرز لاچینی	فریبرز لاچینی
آشفته
بزم

آلبوم قلک چشات، شرکت کلتکس رکوردز، ۱۳۷۸ / ۲۰۰۰

نام ترانه	ترانه‌سرا	آهنگساز	تنظیم
سیب	فرهاد شیبانی	فریبرز لاچینی	فریبرز لاچینی
آتش	سعید طبیبی	همایون خرم	همایون خرم
بسوزان	الفت	علی تجویدی
مرد من	ایرج جنتی عطایی	بابک بیات	بابک بیات
از تو تنها شدم / گل گلدون من (اجرای اول)	فرهاد شیبانی	فریدون شهبازیان	فریدون شهبازیان
لانه مور	باباطاهر	تورج شعبانخانی	اریک ارکانت
پرنده	اردلان سرفراز	حسن شماعی‌زاده	مارسل استپانیان
هم‌نفس	شهیار قنبری	فریبرز لاچینی	اریک ارکانت
قلک چشات	سعید دبیری	فریبرز لاچینی	اریک ارکانت
قفس بارون
طره زلفان
رها شدم	پریدخت مخبر	جواد لشکری
غم تنهایی	محمد ذکایی	محمد بلادی	آرمیک

ترانه‌ها به‌ترتیب سال انتشار

نام ترانه	ترانه‌سرا	آهنگساز	تنظیم	سال
به یاد توام				۱۳۴۷
فرخنده آبان	شهین حنانه	ایرج طاهری		۱۳۴۷
خدایا چرا	حسین شاه‌زیدی	عباس زندی	عباس زندی	۱۳۴۷
موج خروشان	خلیل‌الله خلیلی	جلیل زلاند	مرتضی حنانه	۱۳۴۷
خداحافظ	بهادر یگانه	جواد لشکری	مصطفی کسروی	۱۳۵۰
اسیر دل
پرنده	اردلان سرفراز	حسن شماعی‌زاده	مارسل استپانیان	۱۳۵۲
قلک چشات	سعید دبیری	فریبرز لاچینی	فریبرز لاچینی	۱۳۵۲
هم‌نفس	شهیار قنبری	فریبرز لاچینی	اریک	۱۳۵۲
جاده برفی	سعید دبیری	محمود قراملکی	محمود قراملکی	۱۳۵۲
لانه مور	باباطاهر	تورج شعبان‌خانی	اریک	۱۳۵۲
از تو تنها شدم (گل گلدون من) (اجرای اول)	فرهاد شیبانی	فریدون شهبازیان	فریدون شهبازیان	۱۳۵۴
چه صبوره دل من	فرهاد شیبانی	تورج شعبان‌خانی	اریک	۱۳۵۵
نقطه پایان غم	اردلان سرفراز	تورج شعبان‌خانی	اریک ارکانت	۱۳۵۶
ابر پاییز	بهادر یگانه	جواد لشکری	مصطفی کسروی
ارمغان بهار	شهین حنانه	جواد لشکری	جواد لشکری
انتظار	سیمین بهبهانی	حسین یوسف‌زمانی	فرهاد فخرالدینی
سکوت آینه	مسعود محمودی	سلیم فرزان	فرهاد فخرالدینی
صدایم کن	ایرج جنتی عطایی	عباس خوشدل
مرا رها کن (پریشان)	محمدعلی شیرازی	همایون خرم
پرواز	الفت	حسین یوسف‌زمانی
آمد بهار	معینی کرمانشاهی	مهدی خالدی
بی‌قرار	میرناصر شریفی	مهدی خالدی
چه بخواهی چه نخواهی	میرناصر شریفی	مهدی خالدی
با تو خوشم	الفت	اکبر محسنی

منابع

• «بخش هایی از گفت و گوی خواننده «گل گلدون من»، سیمین غانم: اهل اعتراض نیستم». موسیقی ما. ۵ شهریور ۱۳۹۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ شهریور ۱۳۹۵.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• «سیمین غانم: صدایم جان یک نفر را نجات داد!». تابناک. ۲۴ مرداد ۱۳۹۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• گل گلدون من، سیمین غانم از آغاز تا امروز، به کوشش اشرف باقری و نسرین صفوی، تهران: نشر ثالث، ۱۳۸۳.