مرتضی نی‌داوود

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مرتضی نی‌داوود
Neydavood-Morteza.jpg
مرتضی نی‌داوود
اطلاعات
تولد ۱۲۷۹ خورشیدی
اصفهان، ایران
ملیت ایرانی
مرگ ۲ مرداد ۱۳۶۹ (۹۰ سال)
سان فرانسیسکو، آمریکا
ساز(ها) تار

مرتضی نی‌داوود (۱۲۷۹ اصفهان – ۲ امرداد ۱۳۶۹ سان فرانسیسکو) از نوازندگان برجستهٔ ایرانی بود. او در خانواده‌ای یهودی و دوستدار موسیقی پرورش یافت.

زندگی‌نامه[ویرایش]

مرتضی نی داوود در شهر اصفهان به دنیا آمد؛ ولی در سن ۳ سالگی به همراه خانواده اش به تهران ساکن شد. در کودکی استعداد موسیقی وی آشکار شد و پدرش «بالا خان» که خود اهل موسیقی بوده و با تار و تنبک آشنایی داشت، او را نزد رمضان ذوالفقاری (از شاگردان آقا حسینقلی) برد. مرتضی خان به مدت هفت ماه تحت تعلیم رمضان ذوالفقاری قرار گرفت و سپس نزد آقا حسینقلی رفت و به مدت دو سال و نیم نیز از آموزش‌های این استاد بهره جست.

وی بعد از آقا حسینقلی، نزد شاگرد برجسته او درویش خان ردیف موسیقی و تار نوازی را آموخت و پس از سه سال موفق به دریافت نشان «تبرزین طلایی»، که به شاگردان ممتاز داده می‌شد، گردید.

در اوایل ۱۳۰۴ اقدام به تأسیس کلاسی برای تدریس تار و ردیف موسیقی ایرانی نمود و اسم آن را به احترام استادش، درویش نام‌گذاری کرد که پس از مرگ نابهنگام استاد درویش خان ادامه آموزش شاگردان استادش را نیز در آنجا برعهده گرفت.

آشنایی او با قمرالملوک وزیری در یک محفل خصوصی منجر به کشف یکی از بزرگ‌ترین استعدادهای آواز ایرانی می‌شود که در ادامه به همکاری آن دو انجامیده و قمر با آموختن از او بسیاری از ترانه‌های مشهور خود را اجرا کرد. بیشتر تصنیف‌ها و آوازهای قمر از سال 1306 به بعد با تار مرتضی خان نی‌داوود همراه بوده‌است.

نی داوود پس از تأسیس رادیو مانند هنرمندان دیگری چون رضا محجوبی، علی اکبر شهنازی، حبیب سماعی، ابوالحسن صبا و موسی معروفی، به همکاری با رادیو پرداخت. او برای خوانندگان معروفی چون قمرالملوک وزیری، ملوک ضرابی، روح‌انگیز، ادیب خوانساری، جواد بدیع زاده و غلامحسین بنان تصنیف ساخته یا با آوازشان تار نواخته‌است.

وی در سال ۱۳۴۸ اقدام به اجرا و ضبط در حدود ۳۰۰ گوشه از ردیف موسیقی ایرانی نمود که توسط انتشارات ماهور چاپ و نشر شده‌است. مرتضی حنانه در سال‌های پس از انقلاب 57، پیش درآمد اصفهان را برای ارکستر بزرگ تنظیم نمود که موسیقی اصلی سریال هزار دستان به حساب می‌آید.

مرتضی نی داوود، سال‌ها در خیابان منوچهری تهران مغازه لوازم خانگیداشت، ولی بعد از حدود ۳۰ سال در سال ۱۳۵۵ تقریباً دو سال قبل از انقلاب اسلامی ایران به همراه فرزندان اش به آمریکا مهاجرت کرد.

وی در ۲ مرداد سال ۱۳۶۹ در سن نود سالگی در آمریکا درگذشت.

آثار[ویرایش]

  • تصنیف مرغ سحر
  • تصنیف شاه من، ماه من
  • تصنیف مرغ حق
  • تصنیف آتش دل
  • پیش درآمد اصفهان
  • اجرای مفصل گوشه‌ها که توسط مؤسسهٔ ماهور منتشر شده‌است.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]