عیون اخبار الرضا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کتاب عیون اخبار الرضا
اطلاعات کلی
مؤلف: شیخ صدوق
موضوع: فقهی و غیرفقهی
تعداد جلد: ۲

عیون اخبار الرضا یکی جامع‌ترین کتب شیعی در تاریخ علی بن موسی الرضا، امام هشتم شیعیان، و گفتاوردهای او به تألیف شیخ صدوق است. عیون اخبار الرضا از جمله کتابهای معتبر شیعه است که بسیاری از مسائل مربوط به فقه شیعه در آن بیان شده‌است.[۱][۲][۳]

عیون اخبار الرضا

معرفی کتاب[ویرایش]

این کتاب تشکیل شده از مباحثی چون:

  1. روایات مربوط به علی بن موسی الرضا(ع) امام هشتم شیعیان.
  2. مجموعه مناظرات علی بن موسی الرضا(ع) با دیگر اندیشمندان و منتقدان در زمان مامون خلیفه.
  3. مجموعه روایات نقل شده از زبان علی بن موسی الرضا(ع) به نقل از پدرانشان.
  4. مناظرات پدر و اجداد علی بن موسی الرضا(ع) با اندیشمندان زمانه خودشان.

زمانی که صاحب بن عباد دیلمی، وزیر وقت و حاکم شیعی آن دوران در مدح و ستایش علی بن موسی الرضا اشعاری را می‌سراید و آن را به شیخ صدوق (ره) هدیه می‌دهد، وی نیز کتاب عیون اخبار الرضا را به پاس زحمات و هدیه برای صاحب بن عباد دیلمی به نگارش در می‌آورد و به او هدیه می‌دهد.[۱][۲][۴]

مدح کتاب[ویرایش]

میرداماد در مدح این کتاب ابیاتی به شرح زیر سروده‌است:

عیون أخبار الرضا صیقل تجلوعن القلب صداء الکرب
لم یبد للدهر نظیرا لها لناظر فی الشرق و الغرب
و کل فن فی أسـالیبهایکفیک و تخلیة السرب
کالشمس من نور الهدی مشرقبالسلم یقضی وطر القلب

که معنی آن می‌شود: : کتاب عیون اخبار الرضا کتابی شفاف است که قلب انسان را شفا می‌دهد.

در تمام روزگار و در نگاه هیچ بیننده‌ای کتابی مانند این کتاب نگاشته نشده‌است.
هر دانشی که بخواهی در آن است و تو رابی نیاز می‌کند.
مانند خورشید از نور هدایت می‌درخشد و آرزوی قلب را برآورده می‌سازد.[۳]

اهمیت این کتاب[ویرایش]

از جنبه‌های گوناگونی می‌توان به مسائلی در مورد اهمیت داشتن این کتاب پرداخت از جمله این که این کتاب جایگاه ویژه‌ای در منابع روایی و مجموعه‌های حدیث شیعه دارد. یکی از جنبه‌هایی که می‌توان به آن اشاره کرد، پرداختن کتاب به عصمت انبیا است. می‌توان گفت که اگر روایات مربوط به عصمت انبیا از طریق این کتاب به دست ما نمی‌رسید چه بسا گفته‌های ائمه اطهار علیهم السلام، در این زمینه در پرده ابهام می‌ماند و پاسخ روشن امام رضا (ع) به شبهه‌های مامون (۱۹۸- ۲۱۸ ق) و منتقدین و اندیشمندان فرقه‌های گوناگون درباره عصمت پیغمبران، بر ما روشن نبود و شناخته نمی‌شد. [۱]

مترجمین کتاب[ویرایش]

در طول تاریخ افراد بسیاری این کتاب را ترجمه کرده‌اند که چند تن از آنان را در زیر مختصراً نام میبریم:

  1. ترجمه محمد صالح بن محمد باقر قزوینی.
  2. ترجمه سید جلیل میرزا ذبیح الله بن میرزا هدایة الله.
  3. ترجمه مولی علی بن طیفور بسطامی.
  4. ترجمه سید علی بن محمد بن اسد الله امامی.
  5. ترجمه شیخ محمد تقی بن محمد باقر اصفهانی معروف به آقا نجفی اصفهانی.
  6. ترجمه عیون اخبار الرضا به نام کشف النقاب.
  7. ترجمه‌ای به نام برکات المشهد المقدس.
  8. ترجمه عیون نوشته یکی از افاضل مشهد رضوی در سال ۱۲۴۵ هجری که به امر سید محمد بن سید دلدار علی نقوی نصیر آبادی نوشته شده‌است.
  9. ترجمه علامه مجلسی، که بخشهایی از کتاب را مانند خطبة الرضا که خطبه توحید امام رضا علیه السلام است و نیز مأموریت رجاء ابن ابی ضحاک برای دعوت علی بن موسی الرضا به خراسان را ترجمه نموده‌است.[۱]

آثار چاپ شده[ویرایش]

این کتاب در ابتدا در سال ۱۲۷۵ (هـ ق) در تهران چاپ سنگی سپس به صورت متداوم در نجف و قم چاپ شد. سال ۱۳۱۷ (هـ ق) حاج نجم الدوله در تهران آن را به چاپ رساند. این کتاب چندین بار به فارسی ترجمه شده‌است که یکی از آنها کتاب «کشف النقاب» به قلم آقا نجفی اصفهانی متوفی ۱۳۳۳ (ق) است. این ترجمه سال ۱۲۹۷ (هـ ق) در اصفهان چاپ شد. باید این نکته را نیز گفت که سید نعمت‌الله جزایری، شرحی بر این کتاب بنام «لوامع الانوار» نوشت.این کتاب به دلیل استقبال زیاد تا کنون نیز به صورت گسترده در حال چاپ است که از آثار دهه‌های اخیر میتوان به کتاب عیون اخبار الرضا ترجمه حمید رضا مستفید و به تصحیح استاد علی اکبر غفاری در دو جلد چاپ شده و دیگر آثار کنونی که در اینجا مجالش نیست اشاره کرد.[۱][۲]

شرح کتاب[ویرایش]

برای این کتاب شرح‌های بسیاری در طول تاریخ ثبت شده‌است که از جمله آنها میتوان به افراد زیر که شرح‌هایی را به ثبت رسانده‌اند اشاره کرد:

  1. شرح علی اصغر بن سید حسین حکیم بن سید علی شوشتری
  2. شرح محمد علی حزین بن شیخ ابو طالب زاهدی گیلانی
  3. شرح سید نعمت‌الله جزائری
  4. شرح مولی هادی بنابی
  5. شرح خطبة الرضا نوشته حسن بن علی گوهر قراچه داغی.[۲][۳]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]