قوه قضائیه ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دادگستری ایران)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران
تأسیس۱۲۸۵
کشورایران
موقعیتکاخ دادگستری، تهران
شیوهٔ ترکیبانتصاب از سوی رهبر
قدرت‌گرفته ازقانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
طول دورهٔ قاضی۵ سال
وب‌گاهوبگاه رسمی
رئیس قوه قضائیه
کنونیسید ابراهیم رئیسی
از۱۶ اسفند ۱۳۹۷
رئیس دیوان عالی کشور
Currentlyسید احمد مرتضوی‌مقدم
Since۳ اردیبهشت ۱۳۹۸
این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران، قوه‌ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت در ایران است.[۱][۲] رئیس قوهٔ قضائیه توسط رهبر انقلاب اسلامی به مدت ۵ سال به این سمت منصوب می‌شود که باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر باشد. ریاست قوه قضائیه را در حال حاضر سید ابراهیم رئیسی بر عهده دارد.[۳][۴][۵][۶]

وظایف قوه قضائیه[ویرایش]

  1. رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین می‌کند.
  2. احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌های مشروع
  3. نظارت بر حسن اجرای قوانین
  4. کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام
  5. اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین[۳]

ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری[ویرایش]

  1. تعیین لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی
  2. استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آن‌ها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان[۳]

تشکیلات قضایی در ایران[ویرایش]

از جمله دستگاه‌های زیر نظر قوه قضاییه در ایران دادگاه بدوی (حقوقی و کیفری)، دادگاه تجدید نظر، دیوان عالی کشور، دادستانی کل کشور، محکمه عالی انتظامی قضات، دادسرا و دادگاه‌های عالی انتظامی قضات، دیوان عدالت اداری، سازمان قضایی نیروهای مسلح، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و دادگستری استان‌ها، سازمان پزشکی قانونی، سازمان بازرسی کل کشور و سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی تربیتی کشور[۷] است.[۳]

نیروی انسانی[ویرایش]

تعداد کارمندان این نهاد در سال ۱۳۹۷ بالغ بر ۸۷٬۹۸۶ نفر برآورد شده‌است که از این تعداد، ۵۶٬۲۳۳ نفر به عنوان نیروی رسمی، ۱۹٬۵۹۸ نفر در قالب نیروی پیمانی و مابقی، به عنوان نیروی قراردادی مشغول به کار می‌باشند.[۸]

برنامه توسعه قضایی[ویرایش]

یکی از برنامه‌های قوه قضائیه در دوره ریاست هاشمی شاهرودی تحت عنوان توسعه قضایی تدوین لوایح قضایی بوده‌است که عبارتند از[۱۵][پیوند مرده]:

  1. لایحه قانون مجازات اسلامی (کلیات، حدود، قصاص و دیات) که تحت عنوان قانون مجازات اسلامی در سال ۱۳۹۲ به تصویب نهایی مجلس رسید.[۹]
  2. لایحه آیین دادرسی کیفری که تحت عنوان قانون اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.[۱۰]
  3. لایحه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان؛ بعداً در قالب موادی از قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.
  4. لایحه پیشگیری از وقوع جرم که تحت عنوان قانون پیشگیری از وقوع جرم در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.[۱۱]
  5. لایحه جرائم رایانه ای که تحت عنوان قانون جرائم رایانه ای در سال ۱۳۸۸ به تصویب مجلس رسید.[۱۲]
  6. قانون اصلاح قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسیله نقلیه موتوری زمینی مصوب ۱۳۴۷ که در سال ۱۳۸۷ به تصویب مجلس رسید[۱۳]
  7. قانون شوراهای حل اختلاف که ابتدا در سال ۱۳۸۷ برای اجرای آزمایشی به تصویب مجلس رسید و نهایتاً در سال ۱۳۹۴ به تصویب نهایی رسید.[۱۴]
  8. لایحه نحوه اجرای محکومیت‌های مالی که تحت عنوان قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی در سال ۱۳۹۴ به تصویب مجلس رسید.[۱۵]
  9. لایحه حمایت از خانواده که تحت عنوان قانون حمایت از خانواده در سال ۱۳۹۱ به تصوب مجلس رسید.[۱۶]
  10. لایحه پیش فروش ساختمان که تحت عنوان قانون پیش فروش ساختمان در سال ۱۳۸۹ به تصویب مجلس رسید.[۱۷]
  11. لایحه آیین دادرسی دیوان عدالت اداری که تحت عنوان قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۹۲ به تصویب مجلس رسید.[۱۸]
  12. لایحه نظارت انتظامی بر رفتار قضایی قضات که تحت عنوان قانون نظارت بر رفتار قضات در سال ۱۳۹۰ به تصویب مجلس رسید.[۱۹]
  13. لایحه پیشگیری و مبارزه با جرائم مواد مخدر و روانگردان که تحت عنوان اصلاحیه قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر در سال ۱۳۸۹ به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید.[۲۰]
  14. لایحه حمایت از اطفال و نوجوانان که تحت عنوان قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در سال ۱۳۹۷ در حال تصویب در مجلس می‌باشد.[۲۱]
  15. لایحه اصلاح قانون آیین دادرسی مدنی
  16. لایحه اصلاح قانون تعزیرات حکومتی
  17. لایحه تجارت
  18. لایحه آیین دادرسی تجاری
  19. لایحه اصلاح قانون صدور چک
  20. لایحه تشکیلات قضایی دادگستری و دیوانعالی کشور
  21. لایحه قضازدایی و حذف برخی از عناوین مجرمانه از قوانین
  22. لایحه تبدیل سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی به سازمان اجرای احکام کیفری
  23. لایحه اداری
  24. لایحه وکالت دادگستری
  25. لایحه مجازات‌های اجتماعی جایگزین زندان
  26. لایحه تشکیل مرکز داوری و میانجیگری ایران
  27. لایحه حمایت از بزه دیدگان
  28. لایحه رسیدگی به جنایات بین‌المللی
  29. لایحه پلیس قضایی

در مجلس دهم هشت لایحه در دستور بررسی قرار دارد که عبارتند از لایحه قانون تجارت، لایحه آئین دادرسی تجاری، لایحه اصلاح قانون آیین دادرسی مدنی، لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان، لایحه تشکیل پلیس قضایی، لایحه جامع وکالت، لایحه حمایت از مالکیت صنعتی و لایحه قضازدایی و حذف برخی عناوین مجرمانه از قوانین[۲۲]

حضور برخط[ویرایش]

پروژه‌های مربوط به نهادهای حکومتی یا دولتی ایران برای شرکت‌های خصوصی معمولاً با هزینه پایین انجام می‌شود اگرچه اجرای برخی پروژه‌ها با هزینه بالایی همراه بوده‌اند. «سامانه مدیریت پرونده‌های قضایی شورای حل اختلاف» استان گلستان که یک CMS یا سامانه مدیریت محتوا بوده‌است سال ۱۳۸۸ با هزینه ۴۰ میلیون تومان انجام شد.[۲۳]

همکاری با دانشگاه[ویرایش]

گفته شده که در سوابق این قوه و عباس جعفری‌دولت‌آبادی، دادستان تهران، وارد کردن اتهامات به برخی فعالان مدنی به عنوان اتهامات امنیتی وجود دارد[۲۴][۲۵] البته این منابع اضافه می‌کنند که این افراد سپس آزاد شده‌اند.[۲۶][۲۷]

از جمله این موارد می‌توان به اتهام همکاری با دانشگاه سواز لندن (مدرسه مطالعات مشرق‌زمین و آفریقا) اشاره کرد. این دانشگاه از قدیم همکاری خوبی با دانشگاه‌های رسمی ایران از جمله دانشگاه فردوسی مشهد در زمینه رشته زبان و ادبیات فارسی،[۲۸] یا مرکز طلاب و اسلامی-حوزوی مرکز پژوهشی جامعه المصطفی (به عربی: جامعة المصطفي العالمية) داشته‌است.[۲۹]

برخی از استادان دانشگاهی مانند سیّد کمال حاج سیّد جوادی استادیار مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی سال ۱۳۸۱ و ۸۲ با این دانشگاه همکاری داشته یا تحصیل کرده‌اند.[۳۰] با یک جستجوی سادهٔ گوگل روی وبگاه‌های دانشگاه‌های ایران می‌توان به سادگی حجم انبوهی از سوابق استناد یا همکاری متقابل دانشگاه‌های ایران و انگلستان به منظور پیشبرد مطالعات فرهنگی بواسطه این دانشگاه را مشاهده کرد: (به انگلیسی: [SOAS OR "سواز"] site:ac.ir)[۳۱] از جمله کارآفرینی و اشتغال زنان،[۳۲] و مطالعات اسلامی.[۳۳][۴][۵][۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوندها به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. اصل یک صد پنجاه و ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
  2. دیدبان حقوق بشر به انتصاب ابراهیم رئیسی از مسئولان اعدام‌های دهه شصت واکنش نشان داد
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ دیوان عالی و دادستانی کل کشور چه وظایفی دارند؟
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Iran: Serious Rights Violator to Lead Judiciary
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ دیدبان حقوق بشر به انتصاب ابراهیم رئیسی از مسئولان اعدام‌های دهه شصت واکنش نشان داد
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ایران: ریاست ناقض جدی حقوق بشر بر قوه‌ی قضاییه
  7. جهان، خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و. «با سازمان‌ها و نهادهای تابع قوه قضاییه آشنا شویم». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۱۰-۱۴.
  8. جزییات تعداد کارمندان دولت در سال ۹۷ خبرگزاری تسنیم
  9. [۱]
  10. [۲]
  11. [۳]
  12. [۴]
  13. [۵]
  14. [۶]
  15. [۷]
  16. [۸]
  17. [۹]
  18. [۱۰]
  19. [۱۱]
  20. [۱۲][پیوند مرده]
  21. [۱۳]
  22. [۱۴]
  23. «راه اندازی سامانه مدیریت پرونده‌های قضایی شورای حل اختلاف گلستان». قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۲ دسامبر ۲۰۱۷.
  24. «بازداشت هما هودفر، عضو شبکه ضد امنیتی «ولوم»». جام‌جم آنلاین. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۶ اوت ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۹.
  25. «این 4 نفر چه نقشی در فتنه ایفا کردند/همه چیز در مورد زاغری، زاکا، هودفر و نمازی». باشگاه خبرنگاران جوان. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۹.
  26. «ایرنا - هما هودفر آزاد شد». www.irna.ir. دریافت‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۶.
  27. «هما هودفر، استاد دانشگاه، که مدتی در ایران زندانی بود به کانادا بازگشت». دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۶.
  28. «برگزاری دوره آموزشی مشترک دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه سواز لندن». دانشگاه فردوسی مشهد. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۶.
  29. «نگاهی گذرا به رشته اسلام‌شناسی در دانشگاه لندن». جامعةالمصطفی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۷.
  30. «سید حسن صدرالدین حاج سید جوادی». مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ اوت ۲۰۱۶.
  31. «کمپین "استعمارزدایی" در دانشگاه‌های لندن». پایگاه خبری جامعةالمصطفی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۷.
  32. «رتبه‌بندی عوامل مؤثر در اشتغال‌زایی زنان کارآفرین با استفاده از تکنیک تاپسیس». پژوهشنامه زنان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. بهار 92. بایگانی‌شده از اصلی در 26 نوامبر 2017. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  33. «نخستین جلسه کارگاه علمی «روش‌ها و چالش‌های پیشروی مطالعات اسلامی در UK»». جامعةالمصطفی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۷.