شورای عالی قضایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شورای عالی قضایی بالاترین نهاد در قوه قضائیه ایران از ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۸ بود. این شورا طبق اصل ۱۵۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برای انجام مسئولیتهای قوه قضاییه تشکیل شد. این شورا تمام امور قضایی، اجرایی و اداری که در قلمرو دستگاه قضایی قرارمی‌گرفت را مدیریت و نظارت می‌کرد.

اعضای شورا[ویرایش]

طبق اصل ۱۵۸، این شورا از ۵ عضو تشکیل می‌شد:

رئیس دیوان عالی کشور در رأس دیوان عالی کشور به عنوان عالی‌ترین مرجع قضایی؛

دادستان کل کشور در رأس دادسراها؛ و

سه نفر از قضات مجتهد و عادل به انتخاب قضات سراسر کشور (تا قضات در جریان امور و مدیریت دستگاه قضایی مشارکت کنند).

علی‌رغم ۵ ساله بودن هر دورهٔ این شورا، در طول حیات ۹ سالهٔ آن ۴ بار انتخابات برای تعیین اعضای انتخابی صورت گرفت. این انتخابات‌ها به ترتیب در سال‌های ۱۳۵۹[۱]، ۱۳۶۰[۲]، ۱۳۶۱[۳] و ۱۳۶۴[۴] برگزار شدند.

اعضای شورای عالی قضایی عبارت بودند از:

وظایف[ویرایش]

وظایف این شورا طبق اصل ۱۵۷ عبارت بود از:

۱ـ «… ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسئولیت‌های اصل ۱۵۶،

۲ـ تهیهٔ لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی،

۳ـ استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری، طبق قانون».

توقع نویسندگان قانون اساسی جریان امور قضایی بر اساس عقل جمعی و رأی گروهی بود که در عمل به وقوع نپیوست و موجب اختلاف‌نظر و ناهماهنگی شد. در اواخر ۱۳۶۷ به درخواست آیت الله خمینی وظایف اعضای شورای عالی قضایی در این شورا مشخص شد و طی جلسه‌ای در ۲۴ بهمن ۱۳۶۷ با حضور سران سه قوه و اعضای شورای عالی قضایی تشکیل شد، صلاحیت‌ها و اختیارات این شورا بین اعضا تقسیم شد.

از اجرای این تقسیم‌کار، مدت زمان زیادی نگذشته بود که با بازنگری در قانون، شورای عالی قضایی منحل شد و ریاست قوهٔ قضائیه جای آن را گرفت.

پانویس[ویرایش]

  1. در ۴ اسفند ۱۳۵۸ به سمت «ریاست دیوان عالی کشور» گماشته شد؛ ولی شورای عالی قضایی چند ماه بعد در ۱۳۵۹ تشکیل گردید.
  2. در ۴ اسفند ۱۳۵۸ به سمت «دادستانی کل کشور» گماشته شد؛ ولی شورای عالی قضایی چند ماه بعد در ۱۳۵۹ تشکیل گردید.

منابع[ویرایش]