قاضی

برای دیگر کاربردها، قاضی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

قاضیان دیوان بین‌المللی دادگستری

قاضی یا دادرس شخصی است که به تنهایی یا به عنوان عضوی از هیئت قضات، مدیریت یا ریاست دادگاه را بر عهده دارد و به قضاوت می‌پردازد و مسئولیت صدور حکم با اوست. قضاوت، یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین مشاغل و مقامات، در نظام حقوقی ایران، همچون سایر نظام‌های حقوقی، است.

در نظام حقوقی ایران، به صورت اصطلاحی غیررسمی، قضات به دو دسته کلی شامل قاضی نشسته (قاضی دادگاه) و قاضی ایستاده (قاضی دادسرا) تقسیم می‌شوند و از نظر قانونی، قضات دادسرا در تحقیقات قضایی مکلف به تبعیت از قضات دادگاه هستند.

دادستان، رئیس اداری دادسرا و رئیس دادگستری نیز رئیس اداری دادگاه‌های یک شهرستان هستند.

قاضی دادگاه در صدور حکم و اتخاذ تصمیم، کاملاً مستقل است اما قاضی دادسرا معمولاً در تصمیمات خود استقلال کامل ندارد.

بازپرس یکی از قضات دادسرا است که در تصمیمات خود از استقلال نسبی برخوردار است و می‌تواند با دادستان، اختلاف نظر داشته باشد که در این صورت، حل اختلاف با قاضی دادگاه خواهد بود.