عباسعلی خلعتبری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
عباسعلی خلعتبری
Abbas-Ali Khal'atbari.jpg
وزیر امور خارجه ایران
در زمانِ محمدرضا پهلوی
نخست‌وزیر امیر عباس هویدا
جمشید آموزگار
پس از اردشیر زاهدی
پیش از امیرخسرو افشار قاسملو
اطلاعات شخص
زاده ۱۲۹۱
تهران،
درگذشت ۲۲ فروردین ۱۳۵۸
زندان قصر، تهران
ملیت  ایران
شغل سیاستمدار

عباسعلی خلعتبری (زاده ۱۲۹۱ در تهران-درگذشته ۱۳۵۸ در تهران) وی از شهریور ۱۳۵۰ تا مرداد ۱۳۵۶ وزیر امور خارجه ی دولت امیر عباس هویدا؛ و از مرداد ۱۳۵۶ تا شهریور ۱۳۵۷ وزیر امور خارجه در دولت جمشید آموزگار بود.[۱][۲]

وی قبل از عهده‌دار شدن وزارت تا سال ۱۳۴۱ سفیر کبیر ایران در ورشو بود و بعد دبیر کل سنتوشد. (با پایان جنگ جهانی دوم، جهان با بحران جدیدی رو به رو گشت و عقاید کمونیستی به نحو غیرقابل باوری گسترش یافت. این گسترش که از زمان پیروزی شوروی بر آلمان با ایجاد احزاب چپ کمونیستی شروع شده بود پس از جنگ، هفت کشور اروپایی را به سوی خود کشید و حکومتهای سوسیالیستی را بر سر کار آورد. در فرانسه و ایتالیا احزاب کمونیستی نفوذ و قدرت فراوانی یافتند و آمریکا به عنوان قدرت برتر پس از جنگ ناچار در صدد چاره جویی برآمد، علی‌الخصوص آنکه مناطق خاورمیانه نیز در معرض خطر قرار گرفتند و هر لحظه امکان داشت یکی از نواحی مهم مرز شوروی به کام کمونیسم سقوط کند. بدین ترتیب دولت انگلیس و متحد دیرینه‌اش آمریکا به فکر اجرای سیاست سد نفوذ و مهار عقاید کمونیستی در مرزهای طویل شوروی برآمدند و زمینهٔ اتحاد و وحدت منطقه‌ای را برای مبارزه با آن در پیش گرفتند. این اتحادهای منطقه‌ای از طریق پیمانهای دفاعی، سیاسی و اقتصادی انجام شد و در اروپا به نام پیمان آتلانتیک، در آسیا پیمان بغداد و در خاور دور با عنوان پیمان سنتو مشغول به کار شد و کمربندی به دور مرزهای شوروی کشید)[۱]

محل تحصیل[ویرایش]

وی در دانشگاه پاریس در رشتهٔ دکترای حقوق تحصیل کرده و موفق به دریافت مدرک دکترا گردیده بود، همچنین گفته می‌شود او لیسانس علوم سیاسی را نیز طی تحصیل چندین ساله کسب نموده بود.[۲][۳]

مناصب و مشاغل[ویرایش]

مناصب و مشاغل عباسعلی خلعتبری
منصب و شغل از سال تا سال
خدمت در وزارت دارایی ۱۳۱۹ ه‍.ش ۱۳۲۱ ه‍.ش
رایزن سفارت ایران در فرانسه ۱۳۳۲ه‍.ش ۱۳۳۴ه‍.ش
وزیر مختار سفارت ایران در لهستان ۱۳۳۸ه‍.ش ۱۳۴۰ه‍.ش
وزیر وزارت امور خارجه ایران ۱۳۵۰ه‍.ش ۱۳۵۷ه‍.ش

پیمان ۱۹۷۵ الجزایر[ویرایش]

وی امضاکنندهٔ پیمان معروف ۱۹۷۵ الجزایر بود (پیمان نامه ۱۹۷۵ الجزایر قراردادی میان کشورهای ایران و عراق است که خط مرزی ایران و عراق در آب‌های اروندرود را تعیین کرده است). این قرارداد به دلیل انتشار اعلامیه مشترک دو کشور در ۱۵ اسفند ۱۳۵۳ (۶ مارس ۱۹۷۵) در الجزیره که پیش‌زمینهٔ امضای پیمان‌نامه شد و میانجی‌گری مقامات الجزایر در تمام مراحل به پیمان الجزایر معروف شده‌است، هرچند محل امضای تمام پیمان‌ها و پیوست‌ها و موافقتنامه‌های مرتبط در بغداد بوده‌است.

دادگاه و اعدام[ویرایش]

عباسعلی خلعتبری سرانجام در ۲۲ فروردین ۱۳۵۸ به همراه جمعی دیگر از سران شاه در دادگاه انقلاب به ریاست صادق خلخالی محکوم به اعدام شد.[۴]

دلیل اعدام وی بنابر مدارک مختلف به دو طریق ذکر گردیده است:

۱- به دلیل تهیه و امضای پیمان الجزایر و نقش وی در امضای قرار داد احداث نیروگاه اتمی بوشهر، با این استدلال که ایران با وجود ذخایر عظیم نفت و گاز نیازی به نیروگاه اتمی ندارد و امضای این قرار داد مصداق تضییع اموال بیت‌المال است.[۲]

۲- و به دلایل «فساد در زمین، قیام علیه حاکمیت ملی، عضویت در هیئت حاکمه ضد ملت، وزیر خارجه و عضو ارشد آن حکومت، شما شریک جرم آن حکومت بودید که به دست امپریالیست‌ها و اربابان آمریکایی اداره می‌شد، استخدام عناصر ساواک و سیا در وزارت خارجه و …»[۵][۴]

اشکالات قول اول[ویرایش]

۱- در بخشی از یکی از گزارش‌های روزنامه کیهان در مورد دادگاه عباسعلی خلعتبری و کیفر خواست به نقل از رئیس دادگاه چنین گزارش شده است:

«آقای خلعتبری شما متهم هستید به فساد در زمین، قیام علیه حاکمیت ملی، عضویت در هیئت حاکمه ضدملت، وزیر خارجه و عضو ارشد آن حکومت، شما شریک جرم آن حکومت بودید که به دست امپریالیست‌ها و اربابان آمریکایی اداره می‌شد، استخدام عناصر ساواک و سیا در وزارت خارجه و…»

[۵][۴][۶][۷]

همانگونه که در اظهار نظر رئیس دادگاه که در واقع اشاره به کیفر خواست متهم دارد مشاهده می‌شود اصلی‌ترین اتهام آقای خلعتبری، همان مشارکت در تحکیم و تداوم رژیم دیکتاتوری پهلوی است که چنین جرمی در واقع مشارکت در جنایت علیه ملت ستم کشیده بود و باعث شد تا وی به اعدام محکوم شود و بر این اساس حتی اگر مشارکت خلعتبری در امضای قرارداد هسته ای یا قرارداد الجزایر نیز جزء اتهامات وی بود قطعاً این اتهام، به عنوان اتهام اصلی او نبوده و وی به خاطر این اتهامات اعدام نشده است و نهایتاً باید بگوییم که این اتهامات جزء مواردی بود که برای وی در نظر گرفته شده است اما هیچ سندی مبنی بر اینکه اتهامات او تبدیل به عنوان مجرمانه نیز برای وی شده و وی به خاطر این جرایم اعدام شده است وجود ندارد.[۵][۴][۶][۷]

۲- کلیه ادعاهایی که در مورد مخالفت با داشتن انرژی هسته ای در ابتدای انقلاب مطرح شده است فاقد رسمیت بوده و عمدتاً دیدگاه‌های شخصی بوده است و نه دیدگاه نظام که به لحاظ کمّی نیز تعداد اندکی را شامل می‌شود و نظام اسلامی نیز در همان زمان با اقدامات خود از جمله برخی اقدامات حقوقی نسبت به اعاده حقوق خود در نیروگاه بوشهر اثبات کرد که مخالف این دیدگاه‌های نادر می‌باشد.[۵][۴][۶][۷]

۳- فاقد مستند معتبری می‌باشد، و تنها مکان ذکر گردیده در پیامی از جانب فرح پهلوی می‌باشد.[۵][۴][۶][۷][۸]

۴- قرارداد الجزایر و هر قرارداد دیگری که با منافع ملی ایران منافات نداشت، پس از انقلاب نیز مورد پیگیری بود.[۵][۴][۶][۷]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]