ماشین‌سازی اراک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ماشین‌سازی اراک
نوعسهامی عام
نماد سهام شرکتبورس تهران: فاراک
ISINخطای لوآ در پودمان:Wd در خط 743: attempt to index field 'info' (a nil value).
صنعت
بنا نهاده۱۳۴۶
بنیانگذاران
دفتر مرکزیایران اراک، ایران
محدودهٔ فعالیتجهانی
محصولات
خدمات
درآمد ۰٫۶ میلیارد دلار آمریکا (۲۰۱۱)[۱]
مالکصندوق ذخیره فرهنگیان
شرکت‌های وابسته
  • West Sun Trade (آلمان)
  • ماشین رودپارس اراک
  • شرکت پایساز
  • کنسرسیوم نفت‌وگاز آکام
  • تأسیسات نفتی نور قشم
  • مهندسی و ساختمان ماشین‌سازی اراک
وبگاه
برج تقطیر غول‌پیکر پالایشگاه اراک ساخته‌شده توسط ماشین‌سازی اراک

ماشین‌سازی اراک، ابرشرکت دانش‌بنیان ایرانی و بزرگ‌ترین طراح و سازنده مجتمع‌های پتروشیمی، پالایشگاه‌های گاز، پالایشگاه‌های نفت، سدها، پل‌ها، نیروگاه‌های برق‌آبی، نیروگاه‌های بادی و کارخانجات سیمان در ایران و خاورمیانه می‌باشد که علاوه بر ماشین‌آلات و تجهیزات صنایع نفت‌وگاز، سدها، نیروگاه‌ها و صنایع سیمان؛ تجهیزات و ماشین‌آلات صنایع فولاد، صنایع ریلی، صنایع خودروسازی، ترابری، بنادر و معادن را نیز تولید می‌کند.

از جمله تولیدات مهم این شرکت می‌توان به دراورکس، دکل و موتور حفاری، برج‌های تقطیر، مبدل‌های حرارتی، مخازن سیالات، واحدهای تصفیه‌آب صنعتی، توربین‌ها، کمپرسورها، الکتروموتورها، پمپ‌های سانتریفیوژ صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع نیروگاهی، پمپ‌های هیدرولیک صنعتی، سپراتورها، ایرکولرها، انواع زباله‌سوزها، انواع بویلرها، انواع راکتورها، انواع درام‌ها، انواع شیرآلات و فلنج‌های صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاه‌ها، رفورمرها، هیترها، برج‌های خنک‌کننده، ژنراتورها، جرثقیل‌ها، اکسل‌ها، کوره‌های صنعتی و سازه‌های فولادی اشاره کرد. این شرکت به منظور پشتیبانی از صنایع بنیادین و برآورده کردن نیازهای صنعتی کشور، در سال ۱۳۴۶ در زمینی به مساحت ۱۳۴ هکتار توسط کارشناسان اتحاد جماهیر شوروی درازای صادرات گاز ایران به شوروی[۲] در اراک تأسیس و در سال ۱۳۵۰ به‌عنوان اولین صنعت سنگین ایران به‌بهره‌برداری رسید.[۳]

این ابرشرکت با داشتن بیش‌از نیم‌قرن سابقه و تجربه، قابلیت‌ها و توانایی‌های علمی، فنی و تخصصی، تجهیزات و امکانات پیشرفته و مدرن در قالب پنج گروه تولیدی مختلف، سه شرکت تابعه مستقل و دو گروه پشتیبانی، کارخانه نوآوری و دانشگاه علمی‌کاربردی، توانایی انجام پروژه‌های بزرگ ملی و بین‌المللی را دارا و قادر به تولید انواع محصولات می‌باشد. به‌علاوه ماشین‌سازی اراک در زمینه تسهیل رشد کسب‌وکارهای نوپا و دانش‌بنیان، جذب سرمایه‌گذار و ارائه مشاورهٔ کسب‌وکار نیز فعالیت می‌کند که در حال حاضر زیرمجموعهٔ صندوق ذخیره فرهنگیان می‌باشد.

توانمندی و امکانات تولیدی ماشین‌سازی اراک در حدی است که مهندسان ژاپنی در بازدید از این ابرشرکت، آن را دارای توانایی لازم برای تولید هواپیما و موتورهای سنگین جت دانسته‌اند.[۴][۵]

فعالیت‌ها و تولیدات[ویرایش]

برخی فعالیت‌ها و محصولات این ابرشرکت شامل پیمان‌کاری عمومی و انجام پروژه‌های EPC، طراحی، ساخت، نصب و راه‌اندازی تجهیزات نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی شامل انواع مخازن ذخیره، مخازن تحت فشار سیار و ثابت، برج‌های تقطیر، برج‌های دی‌متانایزر و دی‌اتانایزر، مبدل‌های حرارتی، ایرکولرها، مخازن کروی، توربوماشین‌ها، هیترهای غیرمستقیم گاز، واحدهای سیار فراورش نفت خام (MOT)، شیرآلات تحت فشار و تجهیزات سرچاهی، دکل‌های حفاری، تولید انواع پمپ‌های پروسسی برای صنایع نفت و گاز، ریبویلرها، هیترها، جرثقیل و تجهیزات هیدرومکانیکال سدها و بنادر، دیگ‌های بخار فایرتیوب، واترتیوب و سیکل ترکیبی، دیگ‌های آب‌گرم، درام‌ها، انواع پل و سازه‌های فلزی سنگین، تولید انواع فولادهای آلیاژی، فلنج‌های تحت فشار، رینگ‌های صنعتی، محور و چرخ قطار، انواع گلوله‌های فولادی، ماشین‌کاری سنگین، کوره‌های صنعتی، ماشین‌آلات و تجهیزات کارخانه‌ای، ماشین‌های تخلیه‌کننده و مکنده کشتی و دستگاه‌های زباله‌سوز شهری، صنعتی و بیمارستانی می‌باشد.

فعالیت در حوزهٔ صنایع جنگ‌افزاری و هوافضا[ویرایش]

در دوران جنگ ایران و عراق، ماشین‌سازی اراک به‌همراه هپکو، واگن‌پارس و آذرآب به‌عنوان اصلی‌ترین مراکز طراحی، ساخت و مهندسی معکوس خودروها، تجهیزات و قطعات تحریمی موردنیاز شناخته می‌شدند که ازجمله مهم‌ترین آنان می‌توان به طراحی و ساخت تیربار صاعقه، گیربکس، پل‌های شناور نوح و خیبر توسط ماشین‌سازی، طراحی و ساخت لنج‌های جنگی به‌صورت قطعات پیش‌ساخته با همکاری آذرآب، طراحی و ساخت بولدوزرهای بزرگ کارگذار مین با همکاری هپکو، طراحی و ساخت توپ‌های جنگی و خودروی نی‌کوب با همکاری واگن‌پارس و هپکو همچنین طراحی و ساخت خودروی دیدبان عبور از رمل، برخی قطعات جنگنده F۱۴ و برخی قطعات هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ به‌تنهایی توسط این ابرشرکت اشاره کرد.[۶][۷]

مرکز آموزش ماشین‌سازی که پس از جنگ نخست به دانشگاه صنعتی اراک و در نهایت به دانشگاه علمی‌کاربردی تبدیل گشت؛ در زمان جنگ نقش کلیدی در طراحی تجهیزات جنگی ایران بازی می‌کرد که در سال ۱۳۶۵ به‌همراه کارخانه‌های ایرالکو، آذرآب، واگن‌پارس و یکی از کارخانه‌های هپکو، توسط نیروی هوایی عراق بمباران گردیدند.[۸]

فعالیت در حوزهٔ پمپ‌سازی[ویرایش]

در سال ۱۳۹۴، ماشین‌سازی اراک با رودهارت هلند وارد مذاکره شد و قراردادی برای ایجاد یک شرکت سرمایه‌گذاری مشترک، جهت تولید انواع پمپ‌های پیشرفته به‌ویژه پمپ‌های سانتریفیوژ تا ظرفیت ۲۰۰۰ مترمکعب در ساعت و تا توان ۱۰ مگاوات، به امضا رسانید که هم‌اکنون تحت عنوان شرکت ماشین رودپارس اراک و با برند و نشان ماشین‌سازی اراک، در نزدیکی اراک فعال است و بزرگترین تأسیسات ساخت و تست پمپ در خاورمیانه به‌شمار می‌رود.[۹]

پمپ‌های ساخت این شرکت در مراکز استخراج نفت‌وگاز، خطوط لوله، پالایشگاه‌های نفت‌وگاز، صنایع پتروشیمی، نیروگاه‌ها، صنایع آب و پساب، فرآیندهای زغال‌سنگ، صنایع کاغذ، صنایع معدنی، یوتیلیتی و مراکز آتش‌نشانی کاربرد دارند. اداره این شرکت بر عهده ماشین‌سازی اراک است و بیش‌از ۷۰٪ قطعات پمپ‌ها نیز توسط این ابرشرکت ساخته می‌شود. اما ماشین‌سازی اراک هیچگاه در اندیشه ساخت پمپ‌های پیشرفته به‌صورت بومی‌سازی‌شده و مستقل نبوده است.[۹][۱۰]

فعالیت در حوزهٔ خودروسازی[ویرایش]

شرکت مهندسی و ساختمان ماشین‌سازی اراک، که یکی از شرکت‌های تابعهٔ ماشین‌سازی اراک است از اوایل دهه ۱۳۷۰، بجز تداوم فعالیت در عرصه‌های عمرانی، نفت، گاز، نیرو و صنایع معدنی، وارد حوزه ساخت کارخانجات خودروسازی همچنین ساخت و نصب ماشین‌آلات و تجهیزات این کارخانجات گردید که تعدادی از کارخانجات ایران‌خودرو و سایپا از جمله کارخانجات احداثی این شرکت هستند اما ورود خود مجموعه ماشین‌سازی اراک به خودروسازی، به سال ۱۳۹۶ برمی‌گردد که قرار بود ماشین‌سازی اراک کارخانه‌ای در اراک جهت ساخت وسایل نقلیه تجاری (اتوبوس، ون و کامیون) با برند و لوگوی این ابرشرکت و با تیراژ سالانه بیش از ۱۰۰۰ دستگاه، احداث کند اما به دلایلی هیئت‌مدیره از انجام این پروژه منصرف گردید.

افتخارات[ویرایش]

دریافت گواهی‌نامهٔ بین‌المللی نظام کیفی ایزو ۹۰۰۱ برای نخستین بار در ایران از سوی شرکت بین‌المللی DNV و استفاده از استانداردهای معتبر جهانی در زمینهٔ طراحی و ساخت محصولات و همچنین اخذ گواهی‌نامه‌های کیفی مختلف از شرکت‌های معتبر بازرسی بین‌المللی سبب گردیده‌است تا این ابرشرکت محصولات خود را به بسیاری از کشورها ازجمله ژاپن، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، بلژیک، بلاروس، آذربایجان، عربستان، امارات، عمان، قطر، یمن، کویت، اردن، سوریه، قبرس، پاکستان، افغانستان، بنگلادش، سریلانکا، ترکمنستان، ازبکستان، لیبی، کنیا و سودان صادر نماید.[۱۱]

گروه‌های وابسته[ویرایش]

ماشین‌سازی اراک دارای ۶ گروه شامل گروه ساخت تجهیزات، گروه پل و سازه‌های فلزی، گروه دیگ‌های بخار، گروه ماشین و مونتاژ، گروه متالورژی و گروه پروژهٔ EPC بود که اکنون به‌دلیل تغییر در ساختار تشکیلات تفضیلی، EPC از حالت گروه خارج شده‌است.

گروه پل‌سازی[ویرایش]

پل‌های قوسی کارون ۳ ساخته‌شده توسط ماشین‌سازی اراک

تاریخچهٔ ساخت پل در این شرکت به سال ۱۳۵۰ خورشیدی بازمی‌گردد. ماشین‌سازی اراک نخستین و بزرگ‌ترین گروه پل‌ساز در ایران و خاورمیانه است و تا به امروز توسط این شرکت بیش از سیصد پل طراحی و نصب شده‌است.

از جمله این پل‌ها می‌توان به پل‌های راه‌آهن بافق -بندرعباس، پل شهید همت، پل نیاوران، پل شهید جهان آرای خرمشهر، پل میدان آزادی مشهد و پل‌های ارتباطی ایذه به شهرکرد در محدودهٔ دریاچهٔ سد کارون ۳ و بزرگ‌ترین پل دهانه‌قوسی خاورمیانه بر روی دریاچهٔ سد کارون ۴ به طول ۳۸۰ متر اشاره کرد.

گروه ساخت تجهیزات[ویرایش]

این گروه از جمله گروه‌های شرکت است که با تجربهٔ ۲۵ سالهٔ خود تجهیزات مورد نیاز در صنایع پتروشیمی، پالایشگاهی، سد و نیروگاه‌ها را تأمین کرده‌است.

از جمله تجهیزات ساخته شده توسط این گروه می‌توان به برج‌های پالایشگاه اراک، پروژهٔ سیکل ترکیبی نیروگاه کرمان، دودکش‌های نیروگاه شهید رجایی قزوین (مرتفع‌ترین برج فلزی در ایران)، داکت‌های نیروگاه برق کرمان، برج‌های مجتمع پتروشیمی اروند، رآکتورهای نیروگاه پارس جنوبی، تجهیزات کارخانهٔ فولاد آذربایجان و مخزن سقف شناور پالایشگاه اصفهان اشاره کرد. مشارکت گروه ساخت تجهیزات در پروژهٔ توسعهٔ میدان گازی پارس جنوبی فازهای ۲۱٬۲۰٬۱۸٬۱۷٬۱۶٬۱۵٬۱۰٬۹٬۸٬۷٬۶٬۵٬۴٬۲٬۱ و حضور ماشین‌سازی اراک به‌عنوان یکی از اعضای کنسرسیوم مجری فاز ۱۴ به منزلهٔ نقطهٔ قابل اتکای صنعت سنگین و حرکت روبه‌رشد این گروه بوده‌است.

گروه دیگ‌های بخار[ویرایش]

این گروه به عنوان نخستین و بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ دیگ‌های بخار (بویلر) در خاورمیانه است که هم‌زمان با بنیانگذاری این ابرشرکت در سال ۱۳۵۰ فعالیت خود را با انتقال فناوری دیگ بخار از شرکت Cochran انگلستان آغاز نمود و در ادامه با فعالیت مستمر خود تا کنون با افزایش سهم داخل تولید این تجهیزات و بومی‌سازی کامل فناوری ساخت دیگ‌های ظرفیت‌پایین (Mini Pack)، ظرفیت‌متوسط (Wee Chiften)، ظرفیت‌بالا (Multi Pack) و انواع دیگ‌های آب‌گرم (Cal Pack) توانسته‌است به‌عنوان یکی از شرکت‌های صاحب دانش‌فنی و صاحب‌نام در دنیا در این حوزه مطرح گردد.

روند بومی‌سازی این فناوری در ماشین‌سازی اراک در طول چندین سال اخیر به‌گونه‌ای بوده که ده‌ها شرکت کوچک و بزرگ با الگوبرداری از این طرح در زمینهٔ ساخت دیگ‌های بخار فایرتیوب و واترتیوب در داخل کشور فعالیت خود را شروع و وارد عرصهٔ صنعت دیگ‌بخار و دیگ آب‌گرم شده‌اند.

گروه ماشین و مونتاژ[ویرایش]

ماشین‌های مکندهٔ غلات بندر چابهار ساخت ماشین‌سازی اراک، تحت لیسانس نایرو آلمان

این گروه در سال ۱۳۶۸ تشکیل شد و با در اختیار داشتن پرسنل و کارشناسان مجرب و همچنین بهره‌گیری از ماشین‌آلات نیمه‌سنگین و سنگین با دقت ماشین‌کاری بالا در سه بخش عمدهٔ طراحی شیرآلات، تجهیزات سرچاهی و حفاری، تجهیزات کارخانه‌ای، نیروگاهی و ماشین‌کاری سنگین فعالیت می‌کند. از جمله تجهیزات ساخته‌شده توسط این گروه عبارتند از: ساخت توربین‌های نیروگاه‌های بادی منجیل و رودبار، زباله‌سوزهای پالایشگاه تهران، ساخت تجهیزات توربین‌های ژنراتور سد کرخه، طراحی و ساخت کلیهٔ سازه‌های فلزی سد و نیروگاه آبی سد کارون ۳، ماشین‌های تخلیه‌کننده و مکندهٔ کشتی بنادر، جرثقیل‌های سقفی کارخانجات و جرثقیل‌های کانتینری بنادر، دریچه‌های قطاعی و سازه‌های فلزی سد مسجد سلیمان، طراحی و ساخت تجهیزات سرچاهی بر اساس استاندارد API6A و سازه‌های فلزی سد خاکی شهید یعقوبی.

گروه متالورژی[ویرایش]

گروه تولیدی متالورژی این شرکت با در اختیار داشتن نیروهای متخصص و دستگاه‌های منحصر به‌فرد نظیر کوره‌های قوس الکتریکی، کنورتر تصفیهٔ فولاد، سیستم گاز زدایی در خلاء (VODC)، پرس ۱٬۶۰۰ تن هیدرولیک، رینگ‌ساز، انواع چکش‌ها و پرس‌ها بیش از نیم‌قرن است که در زمینهٔ تولید تجهیزات نفت‌وگاز، تجهیزات خطوط لوله، رینگ‌های صنعتی و ... در حال فعالیت می‌باشد.

این گروه شامل کارگاه‌های فولادسازی و ریخته‌گری، آهنگری و توسعهٔ آهنگری، گلوله‌زنی، عملیات تکمیلی و ابزارسازی می‌شود.

امکانات گروه متالورژی این ابرشرکت، برای تولید انواع قطعات سنگین و فوق‌سنگین بسیار کامل تلقی می‌شود به‌طوری که برای ساخت قطعات عظیم موتورهای دریایی بزرگ (موتورهای دیزل کشتی، زیردریایی و نفت‌کش) نیز به‌کار گرفته شده‌است؛ بنابراین ماشین‌سازی اراک توانمندی بالقوه ساخت انواع موتورهای دریایی را نیز دارد.

گروه پروژهٔ EPC[ویرایش]

برج خنک‌کن خشک (هلر) نیروگاه شهید رجایی قزوین، ساخت ماشین‌سازی اراک

به جهت همگام شدن با شرایط روز کشور و حرکت به سمت اجرای پروژه‌های بزرگ‌تر و سودآوری بیشتر، از اواخر دههٔ هفتاد خورشیدی، بحث شرکت در پروژه‌های بزرگ «مهندسی، تدارکات و ساخت» (EPC) در درون ماشین‌سازی مطرح و مورد بررسی قرار گرفت. از جمله پروژه‌های اجرا شده توسط این گروه می‌توان به پروژه‌های انبارهای نفت کرمان، انبارهای نفت بیرجند، انبارهای نفت ماهشهر، طرح ساماندهی بندر ماهشهر، ساخت مخازن اروندان، توسعهٔ انبار نفت اصفهان، طرح نمک‌زدایی مارون ۳ و طرح تثبیت پالایشگاه آبادان اشاره کرد. اکنون این گروه به‌دلیل تغییر در ساختار تشکیلات تفضیلی از حالت گروه خارج شده و به‌عنوان یک واحد با ساختار ماتریسی زیر نظر معاونت امور پروژه‌ها قرار گرفته‌است.

منابع[ویرایش]

  1. «MachineSaziArak» (PDF).
  2. Sputnik. «روابط ایران و شوروی پس از جنگ جهانی دوم (سال‌های 1950 تا 1970 میلادی)». ir.sputniknews.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۶.
  3. «تاریخچه».
  4. «مهندسان ژاپنی: با تجهیزات "ماشین‌سازی اراک" می‌توان هواپیما و موتور جت ساخت!- اخبار اجتماعی - اخبار تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۲۰.
  5. «تجهیزات خوب و قوی فاراک/ نظر مهندسان ژاپنی درباره ماشین سازی اراک». با اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۱-۱۶.
  6. «خبرگزاری فارس - برگی از افتخارات ماشین‌سازی اراک در دوران دفاع مقدس + تصاویر». خبرگزاری فارس. ۲۰۲۰-۰۹-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۶.
  7. «ماشین سازی اراک دانشگاه تربیت سربازان جنگ اقتصادی». basijnews.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۶.
  8. «بمباران اراک». روزنامه دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۶.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «ماشین رود پارس اراک». rasm.io. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۱۶.
  10. «تست اولين دستگاه پمپ BB5 براي اولين بار در ايران در شرکت ماشين سازي اراک».
  11. «تاریخچهٔ ماشین‌سازی اراک».

پیوند به بیرون[ویرایش]