بوئینگ ۷۴۷

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بوئینگ ۷۴۷
Ba b747-400 g-bnle arp.jpg
یک فروند بوئینگ ۷۴۷–۴۰۰ بریتیش ایرویز
کاربری جت مسافربری پهن‌پیکر
کشور سازنده ایالات متحده آمریکا
تولیدکننده هواپیماهای تجاری بوئینگ
نخستین پرواز ۹ فوریه ۱۹۶۹
معرفی‌شده در ۲۲ ژانویه ۱۹۷۰ باh خطوط هوایی سراسری آمریکا
وضعیت فعال
کاربر اصلی بریتیش ایرویز
هواپیمایی کره
لوفت‌هانزا
چاینا ایرلاینز
ساخته‌شده ۱۹۶۸-اکنون
تعداد ساخته‌شده ۱٫۵۲۳ از تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۶ (۲۰۱۶-07-۳۱)
هزینه هر فروند ۷۴۷–۱۰۰: ۲۴ میلیون دلار آمریکا (۱۹۶۷)
۷۴۷–۲۰۰: ۳۹ میلیون دلار آمریکا (۱۹۷۶)
۷۴۷–۳۰۰: ۸۳ میلیون دلار آمریکا (۱۹۸۲)
۷۴۷–۴۰۰: ۲۲۸–۲۶۰ میلیون دلار آمریکا (۲۰۰۷)
۷۴۷–۸آی: ۳۵۱٫۴ میلیون دلار آمریکا
۷۴۷–۸اف: ۳۵۲ میلیون دلار آمریکا
گونه‌ها بوئینگ ۷۴۷اس‌پی
بوئینگ ۷۴۷–۴۰۰
بوئینگ ۷۴۷–۸
بوئینگ وی‌سی-۲۵
بوئینگ ئی-۴
توسعه‌یافته به بوئینگ یال-۱
بوئینگ دریم لیفتر

بوئینگ ۷۴۷ (به انگلیسی: Boeing 747) معروف به جمبوجت هواپیمای جت چهار موتوره بزرگ مسافربری است که شرکت بوئینگ می‌سازد. هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ بعد از هواپیمای ایرباس آ-۳۸۰، دومین هواپیمای بزرگ مسافربری در جهان است.

تولید بوئینگ ۷۴۷ در زمان خود انقلابی بزرگ در صنعت هواپیماهای مسافربری به حساب می‌آمد و برای چهل سال بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان بود. بوئینگ ۷۴۷ با چهار موتور و ساختاری دوطبقه قابلیت جابجایی حداکثر ۵۵۰ مسافر را داراست. برخلاف ایرباس آ-۳۸۰، طبقه دوم در بوئینگ ۷۴۷ کامل نیست و منحصر به قسمت جلوی هواپیما است.

اندیشه ساخت ۷۴۷ توسط شرکت هواپیمایی بوئینگ در اواسط دهه شصت میلادی مطرح شد، به‌دنبال آن ارتش آمریکا برای تقویت ناوگان خود قرارداد خرید تعداد زیادی از این هواپیما را با شرکت بوئینگ منعقد کرد.

پس از آن بوئینگ طراحی مدل مسافربری آن را اعلام کرد که نتیجه آن پرواز مدل ۱۰۰–۷۴۷ این هواپیما در سال ۱۹۶۹ بود، پس از یک سال و در سال ۱۹۷۰ این مدل از ۷۴۷ اولین سرویس دهی خود را برای شرکت هواپیمایی پان امریکن آغاز کرد. امروزه بوئینگ ۷۴۷ جایگاهی ویژه در نزد عموم مردم و مسافران پروازهای بین‌المللی پیدا کرده‌است و بی‌دلیل نیست که به آن لقب ملکه آسمان‌ها داده‌اند.

مدل‌ها[ویرایش]

مدل ۱۰۰–۷۴۷
مدل ۲۰۰–۷۴۷
مدل ۷۴۷ اس‌پی با بدنه‌ای کوتاه‌تر
بوئینگ ۳۰۰–۷۴۷ کورس‌ایر در حال فرود در فرودگاه پرنس جولیانا- دریای کارائیب

مدل ۱۰۰–۷۴۷[ویرایش]

استفاده از چهار موتور توربوفن از یکی از سه مدل پرت اند ویتنی JT9D7A، رولز-رویس RB211-524B2 یا جنرال الکتریک CF6-45A2 قابلیت پرواز تا سرعت ۹۶۷ کیلومتر بر ساعت (حالت اقتصادی آن ۹۰۷ کیلومتر بر ساعت می‌باشد) و طی مسافت ۹٬۸۰۰ کیلومتر را دارا است. وزن هواپیمای خالی عملیاتی شده ۱۶۲٬۳۸۶ کیلوگرم و توانایی تحمل حداکثر ۳۴۰٬۱۹۵ کیلوگرم را در هنگام بلند شدن دارد.

مدل ۲۰۰–۷۴۷[ویرایش]

با بهره‌گیری از چهار موتور از یکی از سه مدل مدل پرت اند ویتنی JT9D-7R4G2، رولز-رویس RB211-524D4 یا جنرال الکتریک CF6-50E2، این مدل از ۷۴۷ قابلیت پرواز تا حداکثر سرعت ۹۸۱ کیلومتر بر ساعت (حالت اقتصادی آن ۹۰۷ کیلومتر بر ساعت تعریف شده‌است) و طی مسافت ۱۲٬۷۰۰ کیلومتر را دارد. وزن هواپیمای خالی عملیاتی شده ۱۷۴٬۰۰۰ کیلوگرم و توانایی تحمل وزن ۳۷۷٬۸۴۰ کیلوگرم در هنگام بلند شدن را دارا است. در هر دو مدل ۱۰۰–۷۴۷ و ۲۰۰–۷۴۷ فاصله دو سر بالها ۶۴/۵۹ متر، مساحت سطح بالها ۵۱۱ مترمربع، طول هواپیما ۶۶/۷۰ متر و ارتفاع آن ۳۳/۱۹ متر می‌باشد. همچنین ۱۰۰–۷۴۷ و ۲۰۰–۷۴۷ قابلیت جابجایی ۳۶۶ مسافر در سه کلاس پروازی، ۴۵۲ مسافر در دو کلاس پروازی و حداکثر ۵۵۰ مسافر را دارد.

مدل ۷۴۷–۳۰۰[ویرایش]

با بهره‌گیری از چهار موتور General Electric CF6، این مدل توانایی پرواز با حداکثر سرعت ۰٫۸۵ ماخ یا ۱۰۴۲ کیلومتر بر ساعت را دارد. طبقه دوم این هواپیما ۷ متر از طبقه دوم بوئینگ ۷۴۷–۲۰۰ طولانی‌تر است و برد ۱۲٬۴۰۰ کیلومتر را دارد. وزن هواپیمای خالی عملیاتی شده ۱۷۸۰۰۰ کیلوگرم و توانایی تحمل وزن ۳۷۷٬۸۴۰ کیلوگرم در هنگام بلند شدن را دارا است. در هر دو مدل ۷۴۷–۳۰۰ فاصله دو سر بالها ۶۴/۵۹ متر، مساحت سطح بالها ۵۱۱ مترمربع، طول هواپیما ۶۶/۷۰ متر و ارتفاع آن ۳۳/۱۹ متر می‌باشد. همچنین ۷۴۷–۳۰۰ قابلیت جابجایی ۴۱۲ مسافر در سه کلاس پروازی، ۴۹۶ مسافر در دو کلاس پروازی و حداکثر ۵۶۰ الی ۶۶۰ مسافر را دارد.

مدل ۷۴۷–۴۰۰[ویرایش]

بوئینگ ۷۴۷–۴۰۰، (به انگلیسی: Boeing 747-400) هواپیمای جت پهن‌پیکر مسافربری است که در فرایند توسعه، نسبت به سایر مدل‌های توسعه داده شده بوئینگ ۷۴۷ دارای بیشترین تغییرات می‌باشد، بگونه‌ای که تنها از چهار موتور و اسکلت پهن‌پیکر از مدل اولیه بوئینگ ۷۴۷ در آن استفاده شده‌است.

در بوئینگ ۷۴۷–۴۰۰ تغییرات تکنولوژیکی و ساختاری متعددی برای یک بدنه کارآمدتر، انجام شده‌است. از ویژگی‌های متمایز آن نسبت به قبل ۷۴۷ می‌توان به نصب بالک ۱٫۸ متری در انتهای بال‌ها، اضافه کردن کابین خلبان شیشه‌ای و بهینه کردن سوخت در موتورها اشاره کرد.

در این مدل همچنین طراحی داخلی کاملاً بروز شده‌است. این مدل دارای ظرفیت حداکثر ۷۰۰ مسافر (در کلاس ۷۴۷–۴۰۰دی) می‌باشد و می‌تواند بدون توقف، تا ۱۴٫۲۰۰ کیلومتر را با حداکثر ظرفیت بار طی نماید. نخستین سری از بوئینگ ۷۴۷–۴۰۰ در ۹ فوریه ۱۹۸۹ توسط شرکت نورت‌وست ایرلاینز به خدمت گرفته شد.

مدل ۷۴۷ اس‌پی[ویرایش]

این هواپیما مدل دورپرواز ۷۴۷ است، که دارای بدنه‌ای کوتاه‌تر و دم عمودی بلندتر از مدل‌های ۱۰۰ و ۲۰۰ است و قابلیت حمل سوخت بیشتری دارد.

شرکت هواپیمایی ملی ایران یکی از نخستین سفارش دهندگان این مدل هواپیما بود.

با دریافت هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ اس‌پی، ایران ایر پروازهای مستقیم خود را بین تهران و نیویورک آغاز کرد که در آن دوران طولانی‌ترین پرواز (یا یکی از طولانی‌ترین پروازهای) بدون توقف در جهان محسوب می‌شد.[۱]

مدل ۷۴۷–۸[ویرایش]

(به انگلیسی: Boeing 747-8) هواپیمای جت پهن‌پیکر چهار موتوره مسافربری است که توسط شرکت هواپیماهای تجاری بوئینگ که بخش تولید جت‌های مسافربری بوئینگ می‌باشد، توسعه داده شده‌است. بوئینگ ۷۴۷–۸ سومین نسل از هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ می‌باشد، که طراحی بال‌های آن تغییر کرده، همچنین طول بدنه آن نیز از مدل استاندارد ۷۴۷ بسیار بزرگتر می‌باشد. بوئینگ ۷۴۷–۸ بزرگترین هواپیمای تجاری است که هم‌اکنون در ایالات متحده ساخته می‌شود، همچنین درازترین هواپیمای مسافربری جهان می‌باشد. مدل ۷۴۷–۸ در دو کلاس ساخته می‌شود، که شامل بوئینگ ۷۴۷–۸ اینترکانتیننتال (به‌اختصار: ۷۴۷–۸آی) و بوئینگ ۷۴۷–۸ باری (به‌اختصار: ۷۴۷–۸اف) می‌باشد.

آمار[ویرایش]

شرکت بوئینگ تا پایان سال ۲۰۱۷ میلادی در مجموع ۱۵۵۴ سفارش برای این نوع هواپیما در تمامی مدل‌ها دریافت کرده‌است که به نظر می‌رسد با روند کاهش سفارش برای این هواپیما در سال‌های اخیر تولید آن در آیندهٔ نزدیک متوقف شود. همچنین در همین مدت بوئینگ ۱۵۴۰ فروند از انواع ۷۴۷ را به مشتریان تحویل داده‌است.[۲]

۷۴۷ در ناوگان هوایی ایران[ویرایش]

ایران ایر دومین ناوگان هوایی جهان بود که ۷۴۷SP را در اختیار گرفت.

لیست موجودی قبلی و جاری هواپیمای ۷۴۷ چند ایرلاین ایرانی به شرح زیر است:[۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹]

ایران‌ایر[ویرایش]

هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران ایران ایر (هما) مدل‌های زیر ۷۴۷ را به صورت ملکی در اختیار داشته‌است که در حال حاضر تنها ۷۴۷ باری EP-ICD فعال می‌باشد.[۱۰]

  • یک فروند بوئینگ ۱۰۰–۷۴۷ با کد ثبتی EP-IAM
  • سه فروند ۲۰۰–۷۴۷ با کدهای ثبتی EP-IAH و EP-IAG وEP-IAI
  • چهار فروند ۷۴۷ اس‌پی با کدهای ثبتی EP-IAD و EP-IAC و EP-IAB و EP-IAA
  • یک فروند بویینگ ۲۰۰–۷۴۷ باری با کد ثبتی EP-ICD

لازم است ذکر شود که ایران‌ایر در سال‌های گذشته تعدادی هواپیما از انواع سری‌های ۱۰۰، ۲۰۰ و ۴۰۰ از شرکت‌های مختلف از جمله نیروی هوائی ایران اجاره نموده‌است که هواپیمای ملکی این شرکت محسوب نمی‌شود.

ماهان ایر[ویرایش]

شرکت هواپیمایی ماهان دارای ۵ فروند بوئینگ ۷۴۷ از سری‌های ۳۰۰ و ۴۰۰ به شرح زیر می‌باشد:[۱۱]

  • دو فروند بوئینگ ۳۰۰–۷۴۷ به شماره‌های ثبتی EP-MND, EP-MNE
  • دو فروند بوئینگ ۴۰۰–۷۴۷ با کد ثبتی EP-MNA, EP-MNB, EP-MNC

بوئینگ‌های ۴۰۰–۷۴۷ ماهان ایر علی‌رغم توانائی پروازی به دلیل تحریم‌های آمریکا قادر به پرواز نبوده و از سال ۲۰۰۸ در فرودگاه امام تهران انبار شده‌اند.[۱۲] همچنین از دو فروند هواپیمای سری ۳۰۰ تنها EP-MND قادر به پرواز می‌باشد که به دلایلی تنها در مسیرهای داخلی به کار گرفته می‌شود. سن این هواپیما ۳۲ سال بوده و یکی از پیرترین هواپیماهای فعال در خطوط داخلی ایران می‌باشد.[۱۳] هواپیمای MNE در سال ۱۳۹۴ دچار سانحه شده و از خدمت خارج شد.[۱۴]

نیروی هوائی جمهوری اسلامی ایران

  • تعداد ۷ فروند بوئینگ ۷۴۷ سری ۱۰۰ و ۲۰۰ ترابری و سوخت‌رسان فعال با میانگین سنی ۴۷ سال

سوانح[ویرایش]

بوئینگ ۷۴۷ تاکنون ۱۴۶ سانحهٔ هوائی ثبت شده دارد[۱۵] که ۶۱ سانحه منجر به از دست رفتن کلی هواپیما و کشته شدن ۳۷۲۲ نفر شده‌است.[۱۶] آخرین سانحهٔ این نوع هواپیما پرواز ۶۴۹۱ هواپیمائی ترکیه در ژانویه سال ۲۰۱۷ میلادی بوده‌است. همچنین ۳۲ مورد هواپیما ربایی با ۷۴۷ به ثبت رسیده که منجر به کشته شدن ۲۴ نفر شده‌است.[۱۷]

  • در روز دوشنبه ۲۹ آوریل ۲۰۱۳ (۹ اردیبهشت ۱۳۹۲) در افغانستان یک فروند ۷۴۷ ترابری امریکایی لحظاتی پس از برخاستن از پایگاه هوایی بگرام به مقصد دبی، سقوط کرد که در نتیجه هر ۷ سرنشین اهل میشیگان آن مُردند. سی‌ان‌ان در گزارشی دلیل این پیش‌آمد را نامساعد بودن هوا پنداشت و ناتو امکان وجود هر گونه کُنش گروه‌های مسلح را در نزدیکی پایگاه رد می‌کند.ولیکن سرانجام بازرسان بررسی سوانح هوایی علت آن جاگیری نادرست خودرو های ۱۲ و ۱۸ تنی رمپ و در نتیجه آسیب به قطعات حیاتی هواپیما دانسته که منجر به خارج شدن کنترل از دست خلبانان شده هواپیما دچار واماندگی شده و سقوط می کند[۱۸][۱۹]

مشخصات فنی[۲۰][۲۱][ویرایش]

Model 747SP ۷۴۷–۱۰۰ 747-200B ۷۴۷–۳۰۰ 747-400ER ۷۴۷–۸
Cockpit crew سه نفر Two
Seating, typical 276 (25F 57J 194Y) 366 (32F 74J 260Y) 400 (34F 76J 290Y) 416 (23F 78J 315Y) 467 (24F 87J 356Y)
Seating for exit limit ۴۰۰ ۴۴۰/۵۵۰ ۵۵۰/۶۶۰ ۴۹۵/۶۰۵
Length 184 ft 9 in (56.3 m) 231 ft 10 in (70.66 m) 250 ft 2 in (76.25 m)
Interior width 239.5 in (608 cm)
Wingspan 195 ft 8 in (59.6 m) 211 ft 5 in (64.4 m) 224 ft 7 in (68.4 m)
Wing area 5,500 ft² (511 m²) 5,650 sq ft (525 m2) 5,960 sq ft (554 m2)
Wing sweep ۳۷٫۵°
Aspect ratio ۷ ۷٫۹ ۸٫۵
Tail height 65 ft 5 in (19.9 m) 63 ft 5 in (19.3 m) 63 ft 8 in (19.4 m) 63 ft 6 in (19.4 m)
Cargo capacity 3,900 cubic feet (110 m3) 6,190 cu ft (175 m3), ۳۰×LD1 5,655 ft³ (160.1 m³) 6,345 cu ft (179.7 m3)
Operating empty weight 337,100 lb (152,900 kg) 379,500 lb (172,100 kg) 375,100 lb (170,100 kg) 384,000 lb (174,000 kg) 412,300 lb (187,010 kg) 485,300 lb (220,128 kg)
Maximum takeoff weight (MTOW) 700,000 lb (320,000 kg) 735,000 lb (333,000 kg) 833,000 lb (378,000 kg) 910,000 lb (412,760 kg) 987,000 lb (447,696 kg)
Cruise speed 907 km/h (490 kt) 898–939 km/h (485–507 kt) Mach 0.855 (504 kn; 933 km/h)
Airspeed limit Mach 0.92 Mach 0.9
Takeoff 9,250 ft (2,820 m) 10,650 ft (3,250 m) 10,900 ft (3,300 m) 10,900 ft (3,300 m) 10,700 ft (3,260 m) 10,200 ft (3,100 m)
Range 5,830 nmi (10,800 km; 6,710 mi) 4,620 nmi (8,560 km; 5,320 mi) 6,560 nmi (12,150 km; 7,550 mi) 6,330 nmi (11,720 km; 7,280 mi) 7,670 nmi (14,200 km; 8,830 mi) 7,730 nmi (14,320 km; 8,900 mi)
Fuel capacity 50,359 US gal (190,630 L) 48,445 US gal (183,380 L) 53,985 US gal (204,360 L) 63,705 US gal (241,150 L) 63,034 US gal (238,610 L)
Turbofan engines (×۴) Pratt & Whitney JT9D-7 or Rolls-Royce RB211-524 or GE CF6 PW4000 or CF6 or RB211 GEnx-2B67
Thrust (per engine) 46,300–56,900 lbf (206–253 kN) 43,500–51,600 lbf (193–230 kN) 46,300–54,750 lbf (206.0–243.5 kN) 46,300–56,900 lbf (206–253 kN) 62,100–63,300 lbf (276–282 kN) 66,500 lbf (296 kN)

منابع[ویرایش]

  1. «Boeing 747SP»(en)‎. به کوشش Academic Dictionaries and Encyclopedias. بازبینی‌شده در 2018-01-03. 
  2. «Boeing: Commercial». www.boeing.com. بازبینی‌شده در 2018-01-06. 
  3. عکس‌هایی از بوئینگ ۱۰۰-۷۴۷ ایران ایر با کد ثبتی EP-IAM
  4. عکس‌هایی از بوئینگ ۲۰۰-۷۴۷ ایران ایر با کد ثبتی EP-IAH
  5. عکس‌هایی از بوئینگ ۲۰۰-۷۴۷ ایران ایر با کد ثبتی EP-IAG
  6. عکس‌هایی از بوئینگ ۷۴۷ اس‌پی ایران ایر با کد ثبتی EP-IAD
  7. عکس‌هایی از بوئینگ ۷۴۷ اس‌پی ایران ایر با کد ثبتی EP-IAC
  8. عکس‌هایی از بوئینگ ۷۴۷ اس‌پی ایران ایر با کد ثبتی EP-IAB
  9. عکس‌هایی از بوئینگ ۷۴۷ اس‌پی ایران ایر با کد ثبتی EP-IAA
  10. “Iran Air Fleet Details and History”. www.planespotters.net. Retrieved 2018-01-06. 
  11. “Mahan Airlines Fleet Details and History”. www.planespotters.net. Retrieved 2018-01-06. 
  12. «BBCPersian.com». www.bbc.co.uk. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۰۶. 
  13. “EP-MND Mahan Airlines Boeing 747-300M”. www.planespotters.net. Retrieved 2018-01-06. 
  14. Behnegarsoft.com. «جهان نیوز - تشکیل‌کمیته بررسی حادثه پرواز بندرعباس»(fa)‎. به کوشش جهان نیوز. 2015-10-15. بازبینی‌شده در 2018-01-06. 
  15. Ranter، Harro. «Aviation Safety Network> ASN Aviation Safety Database> Type index> ASN Aviation Safety Database results». aviation-safety.net. بازبینی‌شده در 2018-01-06. 
  16. Ranter، Harro. «Aviation Safety Network> ASN Aviation Safety Database> ASN Aviation Safety Database results». aviation-safety.net. بازبینی‌شده در 2018-01-06. 
  17. Ranter، Harro. «Aviation Safety Network> ASN Aviation Safety Database> Aircraft type index> Boeing 747> Boeing 747 Statistics». aviation-safety.net. بازبینی‌شده در 2018-01-06. 
  18. فیلم ویدئویی سقوط فاجعه آمیز یک هواپیما در افغانستان -العربیه فارسی
  19. سقوط یک هواپیما در افغانستان -یورونیوز فارسی
  20. «بوئینگ». http://www.boeing.com/resources/boeingdotcom/company/about_bca/startup/pdf/historical/747-100_-200_-300_-SP_passenger.pdf. 
  21. . http://www.boeing.com/resources/boeingdotcom/company/about_bca/startup/pdf/historical/747-400-passenger.pdf. 

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Boeing 747». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.

جستارهای وابسته[ویرایش]