تأسیسات هستهای فردو
| تأسیسات هستهای فردو | |
|---|---|
| تأسیسات هستهای شهید علیمحمدی | |
 تصویر ماهوارهای از تأسیسات هستهای فردو قبل از حملهٔ هوایی آمریکا | |
  تأسیسات هستهای فردو | |
| مختصات | ۳۴°۵۳′۰۴″شمالی ۵۰°۵۹′۵۳″شرقی / ۳۴٫۸۸۴۵°شمالی ۵۰٫۹۹۸۱°شرقی |
| پیشینه مکان | |
| ساخت | ۱۳۸۵ |
| رویدادها | عملیات چکش نیمهشب[۱] |
تأسیسات هستهای شهید علیمحمدی یا تأسیسات هستهای فُردو، یکی از تاسیسات هستهای ایران است که بهمنظور غنیسازی اورانیوم در عمق ۹۰ متری صخرههای سنگی،[۲] در کیلومتر ۲۵ آزادراه قم-تهران ساخته شده است.
دولت جمهوری اسلامی ایران پس از افشاگری مقامات اطلاعاتی آمریکا و فرانسه، در سپتامبر ۲۰۰۹ میلادی، به وجود تأسیسات زیرزمینی فردو اذعان کرد. جمهوری اسلامی اعلام کرده است که برای «ایمنی مردم»[۳] و همچنین بیم از «حمله هوایی احتمالی»،[۴] دستگاههای سانتریفوژ را به این تأسیسات زیرزمینی در عمق کوهها انتقال داده است.
در مارس ۲۰۲۳، آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داد که اورانیوم با غنای ۸۳٫۷ درصد را در تأسیسات یافت، در حالی که برای تولید سلاح هستهای به ۹۰ درصد نیاز است.[۵]
با وجود تلاشهای دولت ایران برای حفاظت از تأسیسات فردو، پس از حملات ۱۴۰۴ اسرائیل به ایران و تسلط کامل هوایی اسرائیل بر منطقه، احتمال حمله آمریکایی با استفاده از بمبافکنهای نورثروپ بی-۲ اسپیریت که بمبهای نفوذگر مهمات انبوه (جیبییو-۵۷) حمل میکنند، یا عملیات کماندویی اسرائیل در محل، بیشتر از همیشه مطرح شد. اینگونه حملات میتواند تأسیسات را نابود کرده و بهطور دائمی از جمهوری اسلامی ایران جلوگیری کند که به سلاح هستهای دست یابد، به ویژه که تأسیسات فردو مهمترین و اصلیترین تأسیسات باقیمانده برای تولید سلاح هستهای در جمهوری اسلامی ایران است.[۵][۶] در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵، دونالد ترامپ اعلام کرد که بمبافکنهای B-2 ایالات متحده، تأسیسات هستهای فردو، و همچنین دو مرکز دیگر در نطنز و اصفهان را با بمبهای GBU‑۵۷ هدف قرار دادهاند.[۷][۸] ترامپ گزارش داد که سایت فردو، یکی از تأسیسات کلیدی غنیسازی هستهای ایران، بهطور کامل نابود شده است.[۹]
نامگذاری
[ویرایش]نام فردو
[ویرایش]نام این پایگاه هستهای برگرفته از روستایی کوچک در شهرستان قم و در ۱۰۰ کیلومتری خود پایگاه است. برای شمار فراوان شهیدها، جانبازها و رزمندگان این روستا دستاندرکاران جمهوری اسلامی بر آن شدند که نام این روستا را بر روی پایگاه یادشده بگذارند تا بزرگداشتی باشد برای یاد و نام آنها.[۱۰]
تغییر نام
[ویرایش]در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۳۹۰ همزمان با بهرهبرداری از دستاوردهای هستهای با حضور محمود احمدینژاد، رئیسجمهور وقت ایران، نام ۵ مرکز و بخش هستهای ایران به نام پنج نفر که از شهدای ایران تغییر داده شد. نام این تأسیسات هم به تأسیسات هستهای شهید علیمحمدی تغییر کرد.
غنیسازی اورانیوم
[ویرایش]آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تاریخ ۱۹ دی ۱۳۹۰ (۹ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی)، در اطلاعیهای اعلام کرد که «ایران تولید اورانیوم با غلظت ۲۰ درصد را در تأسیسات غنیسازی فردو آغاز کرده است».[۱۱] این اقدام ایران با انتقاد آژانس بینالمللی انرژی اتمی، آمریکا، اتحادیه اروپا و شورای امنیت سازمان ملل متحد روبرو شد. کشورهای غربی حکومت ایران را متهم میکنند که زیر پوشش فناوری صلحآمیز هستهای، در جهت ساخت بمب اتمی گام برمیدارد، زیرا اورانیوم ۲۰ درصدی کاربرد دوگانه دارد، یعنی هم میتواند برای تولید برق یا پژوهشهای پزشکی استفاده شود و هم برای ساخت بمب اتمی.[۱۲]
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تاریخ ۵ خرداد ۱۳۹۱ (۲۵ مه ۲۰۱۲ میلادی)، در گزارشی اعلام کرد که بازرسان آژانس در مرکز هستهای فردو، نشانههایی از غنیسازی اورانیوم با خلوص ۲۷ درصد پیدا کردهاند.[۱۳][۱۴]
سانتریفیوژهای فعال
[ویرایش]آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تاریخ ۳۰ اوت ۲۰۱۲ میلادی، در گزارشی اعلام کرد که تعداد سانتریفیوژهای فعال در تأسیسات هستهای فردو از ۱٬۰۶۴ به ۲٬۱۴۰ رسیده است.[۱۵]
خرابکاریها
[ویرایش]در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۲ میلادی، فریدون عباسی دوانی، رئیس وقت سازمان انرژی اتمی ایران از وقوع انفجار عمدی در خطوط برق مجتمع غنیسازی فردو در تاریخ ۱۷ اوت ۲۰۱۲ میلادی، خبر داد و افزود که «قطع برق یکی از راههای آسیبرساندن به ماشینهای سانتریفیوژ» است.[۱۶][۱۷]
در تاریخ ۳۰ اکتبر ۲۰۱۳ میلادی، محمود علوی، وزیر اطلاعات ایران گفت: «در واقع این افراد دزد بودند و نه خرابکار هستهای و از اهالی روستای همان اطراف نیروگاه بودند و سابقهٔ این کارها را هم داشتند».[۱۸]
تغییر کاربری
[ویرایش]طبق بیانیهٔ مطبوعاتی هستهای لوزان که توسط وزیر امور خارجهٔ ایران و کشورهای ۱+۵ و اتحادیهٔ اروپا منتشر شد، این مرکز، میبایست از یک مرکز غنیسازی، به یک مرکز جهت فعالیتهای علمی و پژوهشی، محدود شود و تأسیسات هستهای نطنز به عنوان تنها مرکز غنیسازی در ایران، به کار خود ادامه دهد.[۱۹]
از سرگیری غنیسازی اورانیوم
[ویرایش]در گام چهارم کاهش تعهدات برجامی، جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۱۶ آبان ۱۳۹۸ سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی ایران از آغاز دوبارهٔ فعالیت تأسیسات هستهای شهید علیمحمدی (فردو) جهت غنیسازی اورانیوم خبر داد.[۲۰]«علیاکبر صالحی»، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی تصریح کرد که ایران از روز چهارشنبه در فردو و با حضور بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دست به غنیسازی تا سقف ۵ درصد خواهد زد.[۲۱]حسن روحانی پس از ورود مواد اتمی به تأسیسات فردو، در توییتی به زبان انگلیسی گفت «با سیاست آمریکا و متحدانش فردو به زودی به صورت کامل فعالیت خود را از سر خواهد گرفت».[۲۲]
همچنین در اقدامی تلافیجویانه، جمهوری اسلامی در دی ماه سال ۱۳۹۹ اقدام به از سرگیری غنی سازی ۲۰ درصدی در این تأسیسات کرد که واکنشهای منفی و ابراز نگرانی مقامات اروپایی، آمریکایی و اسرائیلی را در پی داشت.
واکنشهای جهانی
[ویرایش]اتحادیه اروپا
[ویرایش]به گزارش دویچه وله اتحادیهٔ اروپا خواستار تجدید نظر ایران در «گام چهارم کاهش تعهدات برجامی» این کشور شد. از برداشتن گام چهارم ایران در «کاهش تعهدات برجامی» ابراز نگرانی کرد. فرانسه نیز در واکنشی جداگانه به گام چهارم ایران در کاهش تعهدات هستهای، نسبت به فروپاشی برجام هشدار داد و خواستار تجدید نظر جمهوری اسلامی در تصمیم اخیرش شد.[۲۳]
ایالات متحدهٔ آمریکا
[ویرایش]مورگان اورتگاس، سخنگوی وزارت امور خارجهٔ آمریکا اعلام کرد که ایران هیچ دلیل روشنی برای از سرگیری غنیسازی اورانیوم ندارد و آمریکا به سیاست تحریمهای اقتصادی خود ادامه خواهد داد. او گفته است مادامی که ایران رفتار خود را تغییر ندهد، سیاست تحریمهای حداکثری علیه ایران از سوی دولت آمریکا دنبال خواهد شد.[۲۴]
روسیه
[ویرایش]روسیه از برداشتن گام چهارم ایران در «کاهش تعهدات برجامی» ابراز نگرانی کرد. دمیتری پسکوف، سخنگوی نهاد ریاستجمهوری روسیه در مسکو، امروز سهشنبه برداشتن چنین گامی را نشانهای مثبت ندانست و گفت: «به همین دلیل نیز ما با نگرانی تحولات کنونی ایران را دنبال میکنیم.»[۲۵]
گسترش تأسیسات
[ویرایش]خبرگزاری آسوشیتدپرس با انتشار تصویر ماهوارهای گزارش کرده است که ایران از اواخر سپتامبر ۲۰۲۰، ساخت تأسیسات جدیدی را در پایگاه هستهای فردو آغاز کرده است. تصویر ماهوارهای منتشر شده، یک ساختمان در حال ساخت با دهها ستون را در محوطهٔ شمالغربی پایگاه فردو نشان میدهد.[۲۶]
حملات ۱۴۰۴ اسرائیل و آمریکا
[ویرایش]در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، اسرائیل به عنوان بخشی از حملات اسرائیل به ایران، به این نیروگاه حمله کرد. نیروهای ایرانی اعلام کردند که یک پهپاد اسرائیلی را سرنگون کردهاند. میزان خسارت مشخص نیست زیرا تأسیسات هستهای فردو، مانند تأسیسات نطنز، در اعماق زمین دفن شده است. تصاویر ماهوارهای و گزارشها حاکی از آن است که برخی از سایتهای روی زمین در فردو و نطنز آسیب دیدهاند، اما تأسیسات زیرزمینی که سانتریفیوژها و اورانیوم غنیشده را در خود جای دادهاند، آسیب ندیدهاند. در ۲۴ خرداد ۱۴۰۴، سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرد که در نتیجه حملات، خسارت محدودی به این سایت وارد شده است.[۲۷]
_Enrichment_Plant_exhibit_at_the_Pentagon,_USA_press_briefing_on_26_June_2025_(cropped).jpg)
حملات هوایی اسرائیل تا کنون نتوانسته است به تأسیسات ضربهای حیاتی وارد کند به دلیل عمق زیاد آن در زیر زمین، اما متخصصان ادعا میکنند که چندین گزینه برای نابودی آن وجود دارد. آمریکا بمبافکنهای نورثروپ بی-۲ اسپیریت را به منطقه منتقل کرده است و این بمبافکنها قادرند بمبهای ضد پناهگاهی جیبییو-۵۷ای/بی ماپ را پرتاب کنند که میتوانند به عمق زمین نفوذ کرده و تأسیسات را بهطور کامل نابود کنند.[۵][۶][۲۸]
با این حال، متخصصان ادعا میکنند که حتی اگر ایالات متحده تصمیم بگیرد که در حمله مداخله نکند، اسرائیل همچنان قادر است تأسیسات را با استفاده از روشهای مختلف نابود کند، به دلیل تسلط کامل هوایی که در آسمانهای ایران به دست آورده است: آنها میتوانند ایستگاههای برق منطقه را بمباران کنند تا مانع از جریان برق به تأسیسات شوند، سیستم تهویه را تخریب کرده و بدین ترتیب آن را از بین ببرند؛ آنها میتوانند ورودیهای تأسیسات را بمباران کرده و از ورود یا خروج افراد جلوگیری کنند که این باعث میشود تأسیسات غیرعملی شود؛ علاوه بر این، آنها میتوانند نیروی کماندویی اسرائیلی را با هلیکوپتر به تأسیسات اعزام کنند که در آنجا فرود آمده، به داخل آن نفوذ کرده و تأسیسات را از درون نابود کند، همانطور که اسرائیل در سال ۲۰۲۴ در جریان حمله ۲۰۲۴ به مصیاف به تأسیسات تولید موشک حزبالله در سوریه انجام داد.[۵][۶][۲۹]
.jpg)
در تاریخ ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵، دونالد ترامپ اعلام کرد که بمبافکنهای بی-۲ آمریکا، تأسیسات هستهای فردو،[۳۰] و همچنین دو مرکز دیگر در نطنز و اصفهان را با بمبهای جیبییو-۵۷ای/بی ماپ هدف قرار دادهاند.[۷][۸] در ۲۵ ژوئن منتشر شد که نیروهای اسرائیلی پس از حمله آمریکایی به تأسیسات فردو رسیدند تا مطمئن شوند که این مکان واقعاً تخریب شده است.[۳۱] همچنین نشریه فایننشال تایمز در خبری اعلام کرد که کشورهای اروپایی بر این باورند که ذخیره ۴۰۸ کیلوگرمی اورانیوم ایران، که در سطحی نزدیک به درجه تسلیحاتی غنی شده، در سایت فردو نگهداری نمیشده و احتمالاً پیش از حملات روز یکشنبه جابهجا شده است.[۳۲]
آسیبها
[ویرایش]تصاویر ماهوارهای از سایت فردو که پس از حملات گرفته شده، نقاط ورود بمب و همچنین خاکستری که منطقه را پوشانده بود، نشان داد.[۳۳][۳۴] کین اظهار دارد که سایتهای هستهای ایران از این حملات «خسارت شدیدی» متحمل شدهاند،[۳۵] اما گفت که ارزیابی خسارت زمان میبرد.[۳۶] مقامات اسرائیلی در گفتوگو با نیویورک تایمز گفتند که ارتش اسرائیل ارزیابی کرده است که فردو بهطور جدی آسیب دیده اما کاملاً نابود نشده است. یک مقام آمریکایی گفت که فردو نابود نشده اما بهطور جدی آسیب دیده و غیرفعال شده است.[۳۷] پنتاگون در ابتدا اعلام کرد که این حملات، برنامه هستهای ایران را یک تا دو سال به عقب انداخته است.[۳۸][۳۹] اما تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی و جان رتکلیف مدیر سازمان سیا، میگویند که «اطلاعات جدید» نشان میدهد که سایتهای نطنز، فردو و اصفهان بهشدت آسیب دیدهاند و بازسازی آنها سالها طول خواهد کشید.[۴۰][۴۱]
در ۲۵ ژوئن، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجهٔ ایران گفت که تأسیسات هستهای ایران «بهشدت آسیب دیدهاند».[۴۲][۴۳] در ۲۶ ژوئن و ۱ ژوئیه، عباس عراقچی وزیر امور خارجهٔ ایران، گفت که تأسیسات هستهای «خسارات قابل توجه و جدی» متحمل شدهاند.[۴۴] رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گفت که این سایتها «خسارت شدیدی» دیدهاند، اما نابود نشدهاند.[۴۵]
رافائل گروسی، در ۲۶ سپتامبر، در اظهاراتی به رویترز درباره حمله آمریکا به فردو تأیید کرد که «تقریباً تمام تجهیزات حساس» در آن تأسیسات نابود شدهاند. با این حال، او افزود که اگر ایران تصمیم بگیرد ذخیره موجود اورانیوم خود را تا ۹۰ درصد غنیسازی کند، تنها چند هفته برای تکمیل این فرآیند زمان خواهد برد.[۴۶][۴۷]
جستارهای وابسته
[ویرایش]- حملات آمریکا به ایران (تیر ۱۴۰۴)
- غنیسازی اورانیوم
- تأسیسات هستهای نطنز
- تأسیسات اتمی اصفهان
- تأسیسات هستهای ایران
منابع
[ویرایش]- ↑ "What is Iran's Fordow nuclear site and why did Israel want a US strike?". The Guardian. Archived from the original on 22 June 2025. Retrieved 22 June 2025.
- ↑ تصویب بودجه بهینهسازی ابربمب سنگرشکن توسط کنگره آمریکا، بیبیسی فارسی
- ↑ احمدینژاد: تأسیسات اتمی برای ایمنی مردم زیر زمین ساخته میشود، بیبیسی فارسی
- ↑ تأیید آغاز غنیسازی اورانیوم در تأسیسات زیرزمینی ایران، بیبیسی فارسی
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ Cooper، Helene؛ Schmitt، Eric؛ Granados، Samuel (۲۰۲۵-۰۶-۱۶). «Iran's Best-Protected Nuclear Site Is Deep Underground» (به انگلیسی). The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۸.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ Williams, Heather (2025-06-17). "Three Things Will Determine Iran's Nuclear Future—Fordow Is Just One of Them" (به انگلیسی).
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(help) - ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Saltman, Eve Brennan, Sophie Tanno, Pauline Lockwood, Adrienne Vogt, Tori B. Powell, Matt Meyer, Max (2025-06-21). "Israel claims killing of Iranian commander as conflict enters second week". CNN (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-22.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ «Trump says US has bombed Fordo nuclear plant in attack on Iran». BBC News (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۲.
- ↑ Morrison، Swapna Venugopal Ramaswamy, Tom Vanden Brook, Francesca Chambers, Erin Mansfield, Josh Meyer, Dinah Voyles Pulver and Dan. «Live updates: Iran warns it 'reserves all options' after US airstrikes on nuclear sites». USA TODAY (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۲.
- ↑ «فردو روستایی که بخاطر شهدایش». خبرگزاری مهر.
- ↑ ایران: واکنشها به غنیسازی در فردو اغراقآمیز است، بیبیسی فارسی
- ↑ کلینتون آغاز غنیسازی اورانیوم در تأسیسات فردو را محکوم کرد، دویچه وله فارسی
- ↑ «کشف نشانههایی از تولید اورانیوم با غلظت ۲۷ درصد» در ایران، بیبیسی فارسی
- ↑ سلطانیه درباره پیدا شدن اورانیوم ۲۷ درصد: این امر بحث فنی عادی است، دویچه وله فارسی
- ↑ آژانس اتمی: پارچین به قدری پاکسازی شده که مانع تحقیقات میشود، بیبیسی فارسی
- ↑ ایران از انفجار یک ماه پیش کابلهای برق در مسیر قم و کارخانه غنیسازی اورانیوم خبر داد، بیبیسی فارسی
- ↑ ایران از «خرابکاری» در خطوط برق تأسیسات فردو در ماه اوت خبر داد بایگانیشده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine، رادیو فردا
- ↑ اختلاف مقامات ایران درباره بازداشتشدگان تأسیسات هستهای، رادیو بینالمللی فرانسه
- ↑ Iran And World Powers Agree On Framework For Nuclear Deal Huffington Post
- ↑ «غنیسازی و تولید مجدد اورانیوم در فردو آغاز شد». خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «واکنش آمریکا به گام چهارم کاهش تعهدات برجامی». خبرگزاری فارس.
- ↑ «مواد اتمی در حضور بازرسان آژانس وارد تأسیسات هستهای فردو شد». وب سایت بیبیسی فارسی.
- ↑ «غنیسازی اورانیوم در تأسیسات اتمی فردو رسماً آغاز شد». دویچه وله.
- ↑ «واکنش آمریکا به گام چهارم ایران در کاهش تعهدات اتمی: گام بلند در مسیر اشتباه». رادیو فردا.
- ↑ "Iran distances itself further from nuclear deal, alarming Russia, France". رویترز (به eng).
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (link) - ↑ «ایران ساخت تأسیسات هستهای جدیدی را در فردو شروع کرده است». رادیو فردا. ۲۸ آذر ۱۳۹۹.
- ↑ ایران، عصر (۲۰۲۵-۰۶-۱۴). «کمالوندی: خسارت محدودی به برخی نواحی در فردو وارد شده است». عصر ایران. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۶.
- ↑ «وال استریت ژورنال: بمب سنگرشکن آمریکا آماده حمله به تأسیسات فردو». BBC News فارسی. ۲۰۱۳-۰۵-۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۱۸.
- ↑ "Can Israel End Iran's Nuclear Program?". Tablet Magazine (به انگلیسی). 2025-06-17. Retrieved 2025-06-18.
- ↑ «استفاده آمریکا از بمب سنگرشکن در حمله به تأسیسات اتمی ایران – DW – ۱۴۰۴/۴/۱». dw.com. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۷-۰۱.
- ↑ «ترامپ: اسرائیل بعد از حمله مامورانش را برای بررسی به فردو فرستاد». www.iranintl.com. ۲۰۲۵-۰۶-۲۵. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۲۶.
- ↑ "Donald Trump suggests Israel secretly checked Iran's Fordow nuclear site | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (به انگلیسی). 2025-06-25. Retrieved 2025-06-26.
- ↑ Holder, Josh (June 22, 2025). "Update from Josh Holder". The New York Times (به انگلیسی). ISSN 0362-4331. Archived from the original on June 22, 2025. Retrieved June 22, 2025.
- ↑ Verde, Amaya; Valiño, Álvaro; Kirkpatrick, N.; Moriarty, Dylan; Torbati, Yeganeh; Lamothe, Dan; Masih, Niha; Jeong, Andrew; Vinall, Frances (June 22, 2025). "Israel-Iran live updates: Trump warns Iran not to retaliate after U.S. strikes nuclear sites". The Washington Post (به انگلیسی). ISSN 0190-8286. Retrieved June 22, 2025.
- ↑ "The U.S. Enters Israel's War Against Iran: What to Know". The New York Times (به انگلیسی). June 13, 2025. ISSN 0362-4331. Archived from the original on June 22, 2025. Retrieved June 22, 2025.
- ↑ "Trump's Iran attack was ferocious. But has it actually worked?". The Economist. June 22, 2025. Archived from the original on June 22, 2025. Retrieved June 22, 2025.
- ↑ Schmitt, Eric; Bergman, Ronen (June 22, 2025). "Iran's Fordo Nuclear Site Said to Look Severely Damaged, Not Destroyed". The New York Times (به انگلیسی). Archived from the original on June 22, 2025. Retrieved June 22, 2025.
- ↑ Stewart, Phil; Ali, Idrees (July 3, 2025). "Iranian nuclear program degraded by up to two years, Pentagon says". Reuters. Retrieved July 3, 2025.
- ↑ Lowell, Hugo (July 3, 2025). "Pentagon says US strikes set back Iran nuclear program 'one to two years'". The Guardian. Retrieved July 3, 2025.
- ↑ Prince, Michelle L.; Jalonick, Mary Clare; Liechtenstein, Stephanie; McNeil, Sam (June 25, 2025). "Early US intelligence report suggests US strikes only set back Iran's nuclear program by months". AP News. Archived from the original on June 25, 2025. Retrieved June 26, 2025.
- ↑ "CIA director says Iran's nuclear sites 'severely damaged'". BBC. June 26, 2025. Retrieved June 27, 2025.
- ↑ Magee, Caolán; Adler, Nils (June 25, 2025). "Iran's Baghaei says nuclear installations 'badly damaged'". Al Jazeera (به انگلیسی). Archived from the original on June 25, 2025. Retrieved June 25, 2025.
- ↑ Branco, Jorge (June 25, 2025). "'It's over': Trump compares US strikes on Iran to WWII bombing of Hiroshima". 9News. Retrieved June 25, 2025.
- ↑ "Iran's foreign minister claims U.S. strikes "heavily and seriously damaged" nuclear sites - CBS News". www.cbsnews.com. July 1, 2025.
- ↑ Linton, Caroline (June 29, 2025). "Nuclear watchdog agency's general director says Iran's capabilities suffered "severe damage" - CBS News". www.cbsnews.com.
- ↑ hejazi (۲۰۲۵-۰۹-۲۶). «Grossi: "Almost all sensitive equipment" at Fordow nuclear site destroyed». WANA (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۹-۲۹.
- ↑ "IAEA says Iran weeks from bomb fuel as Tehran vows to rebuild after US strikes". www.iranintl.com (به انگلیسی). 2025-09-24. Retrieved 2025-09-29.
پیوند به بیرون
[ویرایش]
