وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از وزارت نفت ایران)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۲′۲۵.۸۵″ شمالی ۵۱°۲۴′۴۱.۹۱″ شرقی / ۳۵.۷۰۷۱۸۰۶°شمالی ۵۱.۴۱۱۶۴۱۷°شرقی / 35.7071806; 51.4116417

وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۸ مهر ۱۳۵۹
سازمان پیش شرکت ملی نفت ایران
بودجهٔ سالانه ۱۶۴ میلیارد تومان (۱۳۹۴)[۱]
وزیر مسئول بیژن نامدار زنگنه
وزیر نفت
سازمان بالادست قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران
سازمان زیردست شرکت ملی نفت ایران
شرکت ملی گاز ایران
شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران
شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران
وبگاه
www.mop.ir
این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


وزارت نفت سازمان دولتی زیرمجموعه قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران است، که وظیفه اعمال اصل مالکیت و حاکمیت ملی ایران بر ذخایر و منابع نفت و گاز، همچنین تفکیک وظایف حاکمیتی از تصدی در اداره و توسعه صنعت نفت و گاز کشور را برعهده دارد.

وزارت نفت پس از انقلاب ایران و در سال ۱۳۵۸ در دولت موقت بازرگان، پس از خروج حسن نزیه؛ مدیرعامل وقت شرکت ملی نفت ایران از کشور، تأسیس شد. ساختار سازمانی این وزارتخانه از یک ستاد مرکزی و چهار شرکت تابعه شامل شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران تشکیل شده‌است و از طریق مدیریت بر شرکت‌های تابعه و فرعی خود، بر عملیات اکتشاف، استخراج، بازاریابی و فروش نفت خام، گاز طبیعی و فراورده‌های نفتی در کشور نظارت می‌نماید. این وزارتخانه علاوه بر تأمین نیازهای اصلی انرژی، بالغ بر ۸۰٪ از درآمد ارزی خارجی را به‌وسیله صدور نفت خام و فراورده‌های نفتی پالایش یافته، تأمین می‌کند.

وزیران نفت[ویرایش]

ردیف وزیر دوره وزارت کابینه رئیس دولت
آغاز پایان
۱ علی‌اکبر معین‌فر ۸ مهر ۱۳۵۸‏ ۳ مهر ۱۳۵۹ دولت موقت انقلاب مهدی بازرگان
شورای انقلاب
۲ محمدجواد تندگویان ۳ مهر ۱۳۵۹ مرداد ۱۳۶۰‏ دولت اول محمدعلی رجایی
۳ سید محمد غرضی مرداد ۱۳۶۰ شهریور ۱۳۶۴ دولت دوم محمدجواد باهنر
شورای موقت محمدرضا مهدوی کنی
دولت سوم میرحسین موسوی
۴ غلامرضا آقازاده شهریور ۱۳۶۴ شهریور ۱۳۷۶ دولت چهارم
دولت پنجم اکبر هاشمی رفسنجانی
دولت ششم
۵ بیژن نامدار زنگنه شهریور ۱۳۷۶ شهریور ۱۳۸۴ دولت هفتم سید محمد خاتمی
دولت هشتم
۶ کاظم وزیری هامانه شهریور ۱۳۸۴ مرداد ۱۳۸۶ دولت نهم محمود احمدی‌نژاد
۷ غلامحسین نوذری مرداد ۱۳۸۶ شهریور ۱۳۸۸
۸ مسعود میر کاظمی شهریور ۱۳۸۸ اردیبهشت ۱۳۹۰ دولت دهم
محمود احمدی‌نژاد
(سرپرست)[۲]
۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۰ ۱۲ خرداد ۱۳۹۰
محمد علی‌آبادی
(سرپرست)[۳]
۱۲ خرداد ۱۳۹۰ ۱۹ مرداد ۱۳۹۰
۹ رستم قاسمی ۱۹ مرداد ۱۳۹۰ ۲۴ مرداد ۱۳۹۲
۱۰ بیژن نامدار زنگنه ۲۴ مرداد ۱۳۹۲ در حال فعالیت دولت یازدهم حسن روحانی

در طول ۲۶ سال نخست از فعالیت وزارت نفت، تنها ۵ وزیر در این وزارتخانه حاضر شده بودند، که دو تن از آنان (تندگویان و معین‌فر) وزارتی به طول یکسال داشتند و ۳ نفر بعدی مجموعاً ۲۵ سال وزیر بودند. اما در دولت محمود احمدی‌نژاد ۴ وزیر و ۳ سرپرست در وزارت نفت حاضر شدند، که یکی از آن‌ها خود احمدی‌نژاد بود و ۳ نفر نیز نتوانستند رای اعتماد مجلس شورای اسلامی را کسب نمایند.[۴] هم‌اکنون بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت ایران است. وی پیش از این در دولت‌های اول و دوم سید محمد خاتمی و دولت نخست حسن روحانی نیز مسئولیت اداره صنعت نفت ایران را برعهده داشت.

شرکت‌های تابعه[ویرایش]

شرکت ملی نفت ایران[ویرایش]

شرکت ملی نفت ایران، وظیفه اکتشاف و تولید نفت خام، گاز طبیعی و میعانات گازی را در ایران برعهده دارد و از طریق شرکت‌های تابعه و زیرمجموعه خود، خوراک مورد نیاز سه شرکت دیگر زیرمجموعه وزارت نفت را تأمین می‌نماید. شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب بزرگترین تولیدکننده نفت خام و شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، بزرگترین تولیدکننده گاز طبیعی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران محسوب می‌شوند.

شرکت ملی نفت ایران پیش از انقلاب، کلیه وظایف و اختیارات وزارت نفت را بر عهده داشت، که پس از ایجاد تغییراتی در اساسنامه این شرکت، در سال ۱۳۵۸ به عنوان یکی از چهار شرکت اصلی زیرمجموعه این وزارتخانه انتخاب شد.

شرکت ملی گاز ایران[ویرایش]

شرکت ملی گاز ایران، در سال ۱۳۴۴ تأسیس شد و هم اکنون در زمینه فرآورش، انتقال و توزیع گاز طبیعی در کشور، فعالیت می‌کند. این شرکت در حال حاضر بطور متوسط روزانه معادل ۱۴۵ میلیارد مترمکعب گاز را از طریق خطوط لوله، توزیع می‌کند.

شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران[ویرایش]

شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران یکی از چهار شرکت اصلی وابسته به وزارت نفت دولت جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. این شرکت که در سال ۱۳۴۳ تأسیس شده‌است مسئولیت توسعه صنایع پتروشیمی ایران را بر عهده دارد. اولین گام‌های ایجاد این صنعت با راه‌اندازی یک واحد کوچک تولید کود شیمیایی در شیراز برداشته شد. در ابتدای دهه ۱۳۹۰ و با توسعه فراگیر صنعت پتروشیمی، ایران دومین تولیدکننده و صادر کننده فراورده‌های پتروشیمی در خاورمیانه است.[۵][۶]

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران[ویرایش]

شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، یکی از ۴ شرکت اصلی وزارت نفت ایران است، که خود دارای ۳ شرکت تابعه می‌باشد، همچنین ۹ پالایشگاه نفت (که از سال ۱۳۹۰ خصوصی شده‌اند) و کلیه جایگاه‌های پمپ بنزین فعال در کشور نیز زیر نظر این شرکت فعالیت می‌نمایند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]