اتوکلاو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یک اتوکلاو که جهت استریل کردن تجهیزات آزمایشگاهی استفاده می شود

اتوکلاو (به انگلیسی: Autoclave) وسیله ای برای استریل کردن ابزار پزشکی و آزمایشگاهی در فشار و دمای بالا و با استفاده از بخار آب می‌باشد. اتوکلاو ها در کاربردهای پزشکی برای انجام استریلیزاسیون و در صنایع شیمیایی برای به عمل آمدن پوشش ها و ولکانش لاستیک و سنتز هیدروترمال مورد استفاده قرار می گیرند[۱]. اتوکلاو های صنعتی در کاربردهای صنعتی بخصوص در مورد کامپوزیت ها استفاده می شود. ابعاد این وسیله از اندازه آزمایشگاهی که معمولاً به شکل یک استوانه دردار است تا ابعاد صنعتی که طول آن به ۱۵ متر می‌رسد متغیر است.[۲] این وسیله توسط میکروبیولوژیست فرانسوی چارلز چمبرلن در سال ۱۸۷۹ اختراع شد.[۳] واژه اتوکلاو از ترکیب دو واژه (auto-) در زبان یونانی به معنی خودکار و (clavis) در زبان لاتین به معنی کلید تشکیل شده‌است.[۴]

بسیاری از اتوکلاو ها برای استریل کردن تجهیزات و لوازم مورد استفاده قرار می گیرند که با قرار دادن آنها به مدت 15 تا 20 دقیقه (بسته به حجم بار و محتویات) در معرض بخار اشباع 121 درجه سلسیوس (249 درجه فارنهایت) این کار انجام می شود.

کاربردها[ویرایش]

اتوکلاو های استرل سازی به طور گسترده ای در میکروبیولوژی، پزشکی، پودیاتری، خالکوبی، سوراخ‌کاری بدن، داروهای دامپزشکی، قارچ‌شناسی، عمل جراحی، دندانپزشکی و ساخت پروتز استفاده می شوند. آنها بسته به اندازه چیزی که استریل می کنند در اندازه و عملکرد متفاوت هستند و گاهی اوقات در صنایع شیمیایی و مواد غذایی قرع نیز نامیده می شوند.

بارهای معمول شامل ظروف آزمایشگاهی، تجهیزات و زباله، ابزار جراحی و زباله های پزشکی است. کاربرد جدید فزاینده ای از اتوکلاو ها، عملیات پیش-دفع و استریلیزاسیون مواد زائد مانند زباله های بیمارستانی است. این دسته از اتوکلاوها عمدتا تحت همان اصول اتوکلاوهای معمولی عمل می کنند که قادر به خنثی کردن عوامل بالقوه عفونی با استفاده از بخار فشار و بیش از حد آب است. نسل جدیدی از مبدل ها موجود است که می تواند ضایعات مانند رسانه های کشت، مواد لاستیکی، لباس، پانسمان، دستکش و غیره را بدون داشتن مخزن فشار استریل کنند. این امر به ویژه برای موادی که نمی توانند دمای بالای یک اجاق گاز را تحمل کنند بسیار حایز اهمیت است.

حذف هوا از مخزن[ویرایش]

بسیار مهم است که اطمینان حاصل شود قبل از فعال شدن اتوکلاو تمام هوای داخل محفظه از آن خارج شود، چرا که هوا یک عامل بسیار ضعیف در استریل کردن است. بخار در دماي 134 درجه سلسیوس مي تواند در مدت سه دقيقه همان سطح استریلی را به دست آورد كه هوای گرم 160 درجه سلسیوس مي تواند در دو ساعت به آن سطح برسد. روش های حذف هوا عبارتند از:

جابجایی به سمت پایین (یا نوع گرانشی): بخار پس از وارد شدن به محف‍‍ظه، ابتدا مناطق بالایی را پر می کند، چرا که چگالی آن کمتر از هوا است. این فرآیند هوا را به پایین فشرده می کند، و آن را از طریق تخلیه ای که اغلب شامل سنسور دما است، بیرون می کند. تنها زمانی که تخلیه هوا کامل شود، عمل تخلیه متوقف می شود. جریان معمولا توسط یک تله بخار یا یک شیر برقی کنترل می شود، اما گاهی اوقات نیز از سوراخ های تخلیه استفاده می شود که اغلب با یک شیر برقی همراه است. مادامی که بخار و هوا مخلوط می شوند، می توان مخلوط را از مکان هایی غیر از پایین به بیرون راند.

پالایش با بخار: رقیق سازی هوا با استفاده از یک سری از پالس های بخار، که در آن اتاق به صورت متناوب تحت فشار قرار داده شده و سپس تا فشار اتمسفر کاهش می یابد.

پمپ های خلاء: یک پمپ خلاء هوا و یا مخلوط هوا و بخار را از محفظه خارج می سازد.

چرخه بالای اتمسفری: با یک پمپ خلاء به دست می آید. این چرخه با ایجاد یک خلاء شروع می شود و سپس یک پالس بخار و سپس یک خلاء و سپس یک پالس بخار. تعداد پالس ها به اتوکلاو و چرخه انتخاب شده بستگی دارد.

چرخه زیر اتمسفری: شبیه به چرخه بالای اتمسفری است، با این تفاوت که فشار محفظه هرگز بیش از فشار اتمسفر بالا نمی رود تا زمانی که فشار محفظه انقدر بالا برود تا به دمای استریلیزه برسد.

چرخه استریلیزاسیون[ویرایش]

  • مرحله ۱: تزریق بخار به درون محفظه جکت جهت گرم شدن چمبر
  • مرحله ۲: وکیوم متوالی چمبر اتوکلاو و تزریق بخار به درون آن جهت آماده‌سازی محتویات
  • مرحله ۳: زمان نفوذ گرما به درون محتویات چمبر
  • مرحله ۴: زمان نگهداری دمای تعیین شده جهت استریل
  • مرحله ۵: زمان پایین آمدن دمای محفظه اتوکلاو و تخلیه (وکیوم) داخل چمبر

کنترل کیفی دستگاه[ویرایش]

  • تست شیمیایی:
  • تست بیولوژیک: استفاده از ویال حاوی اسپور باسیلوس یا استئاروترموفیلوس به صورت هفتگی مورد ارزیابی قرار گیرد.

منابع[ویرایش]

اتوکلاو

  1. "Autoclave". Wikipedia (به انگلیسی). 2019-02-18.
  2. Hawley's Condensed Chemical Dictionary.New York:John Wiley & Sons,Inc,2001.ISBN 0-471-38735-5
  3. "Chronological reference marks - Charles Chamberland (1851–1908)". Pasteur Institute. Retrieved 2007-01-19.
  4. Online Etymology Dictionary

پیوند به بیرون[ویرایش]