وزارت نیروی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Ministry of Energy
وزارت نیرو
100px
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۳ دسامبر ۱۹۳۶؛ ۸۰ سال پیش (۱۹۳۶-۱۲-03)
حوزهٔ قدرت ایران
ستاد تهران
وزیر مسئول حمید چیت‌چیان، Minister
وبگاه
Official Website

مختصات: ۳۵°۴۶′۲۴.۱۱″ شمالی ۵۱°۲۴′۲۵.۴۲″ شرقی / ۳۵.۷۷۳۳۶۳۹° شمالی ۵۱.۴۰۷۰۶۱۱° شرقی / 35.7733639; 51.4070611

این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


وزارت نیرو یکی از وزارتخانه‌های فعال در بیشتر کشورهاست. این وزارت به امور تولید، پخش و نگهداری انرژی الکتریکی و تأسیسات آن می‌پردازد. نیروگاه‌های برق، سدهای برقابی، شبکه‌های برق رسانی و غیره زیر مدیریت این وزرات خانه قرار دارند.

محتویات

تاریخچه[ویرایش]

آغاز تشکیل وزارت آب و برق (که بعدها به وزارت نیرو تغییر نام و وظیفه پیدا کرد) از اولین نظام نامه مؤسسه برق تهران مصوب بیست و پنجم مهر ماه ۱۳۱۵ که به منظور برق رسانی به منازل و معابر شهر تهران تأسیس شده بود؛ و قانون اجازه تأسیس بنگاه آبیاری مصوب بیست و نه اردیبهشت سال ۱۳۲۲ که وظیفه‌اش توسعه و اصلاح امور آبیاری کشور بود؛ به وجود آمد.

وضعیت ساختار اداری دولت پس از مشروطه تا سال ۱۳۴۲ که وزارت آب و برق تأسیس‌شد، همیشه بگونه‌ای بوده که ضرورت تمرکز مربوط به امور آب و برق و انرژی در یک مجموعه منسجم احساس می‌شد. به وجود آمدن تأسیسات سدهای مخزنی در نقاط مختلف کشور (لار، لتیان، درودزن، زرینه رود، و…) قانون اجرای انتقال برق ازطریق خطوط هوایی(۲/۳/۱۳۳۹) و وجود چندین دستگاه که متکفل مسئله آب رسانی و برق رسانی بوده‌اند نیز هیچگاه راهگشای حل معضلات جامعه نبوده است.

بنابراین، دیدگاه‌های جدیدی که دخالت مؤثرتر دولت در امور زیربنایی در بخش‌های آب، برق و انرژی را ضروری می‌دانست؛ همچنان سبب بوجود آمدن طیف وسیعی از دستگاه‌های اجرایی موازی و مشترک گردید که به نحوی به مسئله تأمین برق وآب (آشامیدنی، کشاورزی و سایر مصارف) مشغول بودند. اما مشکل اساسی این بود که این دستگاه‌ها از نظام و انسجام و هماهنگی خاصی برخوردار نبودند. به همین دلیل این معضل دولتمردان را برآن داشت تا با تأسیس یک سازمان که بتواند وظایف ارایه خدمات آب و برق را درسراسر کشور برعهده بگیرد؛ موافقت کنند و همین تفکر در نهایت منجر به‌تأسیس «وزارت آب و برق» شد.

لایحه قانون تأسیس وزارت آب وبرق مصوب بیست و ششم اسفند ۱۳۴۲ در واقع نقطه پایانی به تمامی سرگردان‌هایی بود که هم مصرف‌کنندگان آب و برق داشتند و هم شرکت‌هایی که دراین زمینه فعالیت می‌کردند.

وزارت آب وبرق از سازمان آب تهران، بنگاه برق تهران، بنگاه مستقل آبیاری، اداره کل لوله کشی آب تهران، آب و برق خوزستان، آب و برق کرج و اداره حفاظت از تأسیسات سدهای لار و لتیان ویا سایرسازمان‌های دولتی که برای احداث و بهره‌برداری از سدها و منابع آب وبرق کشور به وجود آمده بودند؛ تشکیل شد. به این وسیله هم مصرف‌کنندگان آب و برق و هم شرکتها و سازمانهای متولی این دو صنعت صاحب یک وزارت خانه با شرح وظایف مشخص شدند.

قانون تأسیس وزارت نیرو در بیست و هشتم بهمن ۱۳۵۳ به تصویب رسید که هدف آن حداکثر استفاده ازمنابع انرژی و آب کشور و همچنین تهیه و تأمین انرژی و آب برای انواع مصارف عمومی شهروندان عنوان شد.

با تأسیس وزارت نیرو تمامی اختیارات وزارت آب و برق به وزارت نیرو منتقل شد و حتی بر اساس ماده ۹ این قانون سازمان انرژی اتمی ایران از سازمانهای زیرمجموعه وزارت نیرو محسوب شد و در اصلاح ماده ۱ قانون وزارت نیرو در بیستم اردیبهشت ۱۳۵۷، احداث، تکمیل و بهره‌برداری از نیروگاه‌های اتمی نیز از وظایف اصلی وزارت نیرو تلقی شد. براساس ماده ۸ این قانون شرکت ملی نفت ایران نیز موظف شد که برنامه‌های تولید، پالایش و توزیع نفت و گاز را دراختیار وزارت نیرو قرار دهد. هرچند پس از پیروزی انقلاب اسلامی و توجه به توسعه و ضرورت استفاده گسترده ازانرژی اتمی، «سازمان انرژی اتمی» مستقل و از وزارت نیرو منفک شد.

با پایان یافتن جنگ هشت ساله تحمیلی عراق علیه کشور ایران بازسازی و اجرای طرح‌های عمرانی شدت بیشتری گرفت و دولت و مجلس شورای اسلامی نیز توجه خود را به تصویب قوانین و اجرای طرح‌های عمرانی معطوف داشتند. وضعیت بهداشت محیط شهرها والزام و ضرورت جمع‌آوری، انتقال و ساماندهی فاضلاب و تأسیسات آب رسانی شهرها و واحدهای صنعتی، مقدمات تصویب قوانینی را دراین زمینه به وجود آورد. برهمین اساس قانون تشکیل «شرکت‌های آب وفاضلاب» درتاریخ چهارم اسفند ۱۳۶۹ تصویب و ابلاغ شد. براساس این قانون ایجاد وبهره برداری از شبکه‌های توزیع آب شهری وجمع آوری وانتقال وتصفیه فاضلاب شهرها برعهده شرکت‌های مستقلی با عنوان شرکت‌های آب وفاضلاب استانی که زیر نظر وزارت نیرو انجام وظیفه می‌کنند؛ گذاشته شد.

بخشی از امورات عمرانی مربوط آبرسانی روستاها و جمع‌آوری و دفع فاضلاب‌های روستایی هنوز تا این تاریخ دراختیار وزارت نیرو قرار نگرفته بود و کماکان برعهده وزارت جهاد سازندگی بود. به منظور یکپارچه سازی وظایف و واگذاری کلیه خدمات آب و برق به مردم ایران، بنا به تصویب هیئت وزیران در مردادماه ۱۳۸۱ وظایف آب وفاضلاب‌های روستایی نیز به وزارت نیرو واگذار شد. همچنین برق رسانی به روستاها نیز برعهده وزارت نیرو گذاشته شد.

به این وسیله کلیه وظایف تأمین و آبرسانی به شهرها و روستاها، ایجاد شبکه‌ها وتصفیه خانه‌های فاضلاب شهری و روستایی و تأمین و توزیع برق به شهرها و روستاها، ومطالعه واستفاده از انرژی‌های تجدید پذیر ازجمله اساسی‌ترین وظایف وزارت نیرو است که هم اکنون در حال انجام است.

وظایف[ویرایش]

مهم‌ترین وظیفه وزارت نیروی ایران عبارت‌اند از:

  • حفاظت، نگهداری، بهره‌برداری و بهبود کمی و کیفی منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی.
  • رضایت و اقناع مردم با تأمین، تصفیه و توزیع مناسب آب بهداشتی سالم و دائمی برای انواع مصارف.
  • بالا بردن بهداشت محیط شهرها و روستاها با طراحی و اجرای شبکه‌های جمع‌آوری و تصفیه خانه‌های فاضلاب.
  • تأمین نیازهای انرژی با کیفیت مطلوب و تمام وقت برای انواع مصارف شهروندان
  • دیدگاه بلند مدت (دورنگر) به صیانت از منابع آب و انرژی و انتقال آن به نسل‌های آینده.

وظایف وزارت نیرو در قانون تأسیس آن که در تاریخ ۲۸/۱۱/۱۳۵۳ به تصویب مجلس سنای وقت رسید، مشخص شده است. اما با گذشت زمان و وقوع انقلاب اسلامی ایران و سایر قوانین اصلاحیه که در تاریخچه به آنها اشاره شد؛ دچار تغییرات شده است؛ ولی هم اکنون (سال ۱۳۸۶) شرح وظایف وزارت نیرو در شش محور قابل تعریف است.

ج- بخش برق[ویرایش]

  1. سیاست‌گزاری، برنامه‌ریزی، اجرا و توسعه طرح‌های تولید، انتقال و توزیع انرژی برق در شهرها و روستاهای سراسر کشور
  2. بررسی و تدوین پیشنهادهای لازم در زمینه راهبردها، سیاست‌ها، برنامه‌ها، قوانین و آیین‌نامه‌های صنعت برق و تعرفه‌های بهای مصرف و اشتراک برق به طور سالیانه جهت ارایه به دولت و مجلس واجرای آنها
  3. برنامه‌ریزی جهت انجام طرح‌های تحقیقاتی و پژوهشی مرتبط با فعالیت شرکت و هماهنگی و برنامه‌ریزی آموزشی به منظور ارتقاء سطح علمی کارکنان صنعت برق کشور
  4. جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی و ایجاد زمینه‌های لازم برای مشارکت بخش خصوصی در اجرای طرح‌های تولید و انتقال برق در سراسر کشور.
  5. عضویت در کمیته و کنوانسیون‌های جهانی انرژی و کسب و تبادل اطلاعات لازم به منظور استاندارد کردن وارتقاء فعالیت‌های صنعت برق کشور
  6. هدفمند کردن میزان مصرف برق و یارانه‌ها برابر استانداردهای جهانی
  7. سیاست گزاری، نظارت و هماهنگی بین شرکت‌های زیرمجموعه به منظور اجرای به موقع طرح‌های برق در راستای پیشبرد اهداف کلان صنعت برق کشور

د- بخش انرژی‌های تجدید پذیر[ویرایش]

۱- تعیین سیاست‌های کلان انرژی

۲- برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های انرژی‌های تجدیدپذیر با توجه به ویژگی هر منطقه از کشور

۳- مطالعه، تحقیق و پژوهش به منظورشناسایی توان مناطق کشور در استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر

۴- مطالعه و تحقیق واجرای طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی در کشور

ه - بخش پشتیبانی فنی و مهندسی[ویرایش]

  1. انجام طرح‌های تحقیقاتی و پژوهشی به منظور بالا بردن توان داخلی جهت ساخت و تولید کالاها و قطعات تأسیسات آبی وبرقی درکشور
  2. مدیریت بر ساخت و تولید قطعات مورد نیاز تأسیسات و طرح‌های آب و برق در داخل کشور
  3. صدور خدمات فنی و مهندسی به سایر کشورها برای اجرای طرح‌های آب و برق.

و- بخش برنامه‌ریزی و نیروی انسانی[ویرایش]

  1. تدوین سیاست‌ها و راهبری منابع انسانی به منظور تقویت مطالعات و برنامه‌ریزی جهت ارایه الگوی مناسب مدیریتی
  2. مطالعه و تحقیق به منظور به کارگیری فناوری اطلاعات در صنعت آب و برق
  3. سیاست‌گزاری و برنامه‌ریزی به منظور انجام پژوهش و تحقیقات، همچنین ایجاد زمینه‌های لازم آموزشی، تربیت و جذب نیروی انسانی متخصص در صنعت آب وبرق
  4. تدوین برنامه بلندمدت و راهبردی، تلفیق برنامه‌های کوتاه مدت و میان مدت بخش‌های مختلف صنعت آب و برق و ارایه لایحه بودجه وزارت نیرو
  5. ارتباط مناسب و مستمر با مجلس شورای اسلامی به منظور توجیه و تصویب لوایح و قوانین مورد نیاز وزارت نیرو

ساختار سازمانی[ویرایش]

وزارت نیرو یک سازمان چند وجهی است. به عبارت دیگر وظایف مدیریت چند صنعت بزرگ کشور دراین وزارتخانه انجام می‌شود. صنعت آب، صنعت برق، صنعت فاضلاب و صنعت انرژی تجدید پذیر. به همین دلیل ساختار آن به تناسب وظایف بسیار حیاتی و مهمی که دارد، دارای پیچیدگی‌های خاص خود است. به عنوان مثال تمام بخش‌های زیرمجموعه وزارت نیرو که وظیفه‌شان ارایه خدمات آب و برق و فاضلاب است و در استان‌ها به عنوان نماینده وزارت نیرو انجام وظیفه می‌کنند؛ به صورت شرکتی اداره می‌شوند نه اداره کل یا سازمان؛ و همین موضوع یکی از موارد خاص این وزارت خانه‌است که ساختار سازمانی آن را از سایر وزارت خانه‌ها جدا می‌کند. توجه به عدم تمرکز و تفویض اختیار به شرکت‌ها برای انجام عملیات لازم یکی از ویژگی‌های شاخص وزارت نیرو است. در یک زاویه کلی و دور چارت وزارت نیرو به شرح زیراست.

ساختار وزارت نیرو براساس تفکیک وظایف حاکمیتی و تصدی گری (ستاد و صف) طراحی شده‌است و حوزه‌ای وزارت نیرو هر کدام وظایف و محدوده مشخصی را دارند.

الف- سطح یک (سطح حاکمیتی)[ویرایش]

حوزه ستادی که وظایف حاکمیتی و سیاست‌گزاری را برعهده دارد. این حوزه از پنج معاون وزیر و ۲۴ دفتر تشکیل شده‌است و دارای ساختار سازمانی زیر است:

  • معاون وزیر در امور تحقیقات و منابع انسانی
  • معاون وزیر در برنامه‌ریزی و امور اقتصادی
  • معاون وزیر در پشتیبانی، حقوقی و امور مجلس
  • معاون وزیر در امور برق و انرژی
  • معاون وزیر در امور آب و آب وفاضلاب

ب- سطح دو (سطح میانی تخصصی)[ویرایش]

این سطح شامل چهار شرکت مادر تخصصی که وظایف برنامه‌ریزی، نظارت و ارزیابی شرکت‌های زیرمجموعه تخصصی خود را برعهده دارند و وظیفه‌شان اجرای سیاست‌های کلان وزارت نیرو توسط شرکت‌های زیر مجموعه است.

این شرکت‌ها به استناد قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر سامان دهی و استفاده مطلوب از امکانات شرکت‌های دولتی و افزایش بازدهی و بهره‌برداری و اداره مطلوب شرکت‌هایی که ضروری است در بخش دولتی باقی بمانند و نیز فراهم نمودن زمینه واگذاری به بخش خصوصی تشکیل شدند.

بر اساس این قانون به دولت اجازه داده شد نسبت به واگذاری، انحلال، ادغام و تجدید سازمان شرکت‌های دولتی، اصلاح و تصویب اساسنامه شرکت‌ها، تصویب آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی اقدام نماید.

در تبصره الف ماده ۴ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مقرر شد که شرکت‌های مادر تخصصی سازمان دهی شده و زیر نظر وزارت خانه‌های ذی‌ربط در چارچوب اساسنامه مربوط اداره شوند. بنابر این، اساسنامه چهار شرکت مادرتخصصی با پیشنهاد وزارت نیرو و تأیید سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی به تصویب هیئت وزیران رسید و در نهایت به وزارت نیرو جهت اجرا و تشکیل ابلاغ شد.

۱- شرکت سهامی مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران (آب نیرو)

وظیفه این شرکت راهبری و اجرای طرح‌های ذخیره‌سازی واستحصال منابع آب و همچنین انتقال آب و اجرای شبکه‌های آبیاری و زهکشی توسط شرکت‌های زیر مجموعه است.

شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با هدف به فعل درآوردن بخش قابل توجهی از پتانسیل‌های کشور ایران در زمینه انرژی برق‌آبی (به خصوص سدهای بزرگ) و توسعه تأسیسات ذخیره و انتقال آب در سال ۱۳۶۸ تأسیس شده است. این شرکت که از لحاظ ساختاری زیر مجموعه وزارت نیرو محسوب می‌شود[۱] و از این روی یک شرکت فعال در بخش عمومی (دولتی) است که خدمات آن مورد استفاده تمامی شهروندان ایرانی است. این شرکت کارفرمای اصلی طرح‌های برق‌آبی بزرگ، متوسط و کوچک است و با بیش از ۶۰ شرکت مشاور و پیمانکار تخصصی همکاری و فعالیت دارد.

تاریخچه شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران[ویرایش]

شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با هدف به فعل درآوردن بخش قابل توجهی از پتانسیل‌های کشور در زمینه انرژی برق‌آبی (به خصوص سدهای بزرگ) و توسعه تأسیسات ذخیره و انتقال آب تأسیس شده است. این شرکت که از لحاظ ساختاری زیر مجموعه وزارت نیرو محسوب می‌شود کارفرمای اصلی طرح‌های برق‌آبی بزرگ، متوسط و کوچک است و از زمان تأسیس در سال ۱۳۶۸ تاکنون توانسته بیش از ۶۵۰۰ مگاوات به ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی کشور اضافه کند. این در حالی است که کل ظرفیت فعلی برق‌آبی کشور حدود ۹۳۹۹ مگاوات است.[۲]

اولین فعالیت شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران که در سال ۱۳۶۹ به انجام رسید ترمیم بدنه سد سفیدرود بود که به علت زلزله رودبار شکاف خورده بود و به این ترتیب امکان بهره‌برداری مجدد از سد سفیدرود فراهم شد. پس از اجرای این پروژه، فعالیت شرکت معطوف به اجرای بزرگترین طرح‌های برق‌آبی تاریخ ایران شد و این شرکت توانست عملیات احداث چهار طرح بزرگ برق‌آبی مسجدسلیمان، کرخه، کارون ۳ و کارون ۴ که از شاهکارهای مهندسی معاصر ایران به شمار می‌آیند و همچنین طرح متوسط کوهرنگ، لوارک وشهید رجایی وچندین طرح کوچک را به پایان برد. ظرفیت تولید انرژی این نیروگاه‌ها ۶۹ درصد کل ظرفیت برق‌آبی کشور است.[۲]

سد و نیروگاه‌های گتوندعلیا، سیمره، سیاه‌بیشه، رودبار لرستان، بختیاری، خرسان۳، تنگ معشوره، چم شیر، پارسیان و دو طرح کوچک برق‌آبی طرح‌های در حال احداث شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران هستند که هم اکنون مراحل اجرایی آنها در حال انجام است و با اتمام این طرح‌ها ۵۱۹۳ مگاوات دیگر به ظرفیت تولید برق کشور افزوده خواهد شد. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران همچنین بیش از ۵۰ طرح سد و نیروگاه از نوع مخزنی، جریانی و تلمبه ذخیره‌ای را در دست مطالعه دارد که پس از اجرا و بهره‌برداری از این طرحها حدود ۱۶ هزار مگاوات به ظرفیت نصب شده نیروگاه‌های کشور اضافه شده و به موجب آن حدود ۲۱۳۰۰ گیگاوات ساعت در سال به تولید انرژی برق آبی کشور اضافه خواهد شد. همچنین با اجرای این طرح‌های مطالعاتی بیش از ۲۶ میلیارد متر مکعب به حجم آب مخازن سدهای کشور اضافه خواهد شد.

شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به عنوان کارفرمای اصلی پروژه‌های برق‌آبی به دنبال گسترش حضور بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری این بخش در این عرصه است. این شرکت در حال حاضر زمینه‌های این مشارکت را فراهم آورده و آماده است طی قراردادهای B.O.T, B.O.O و فاینانس بتواند اجرای طرح‌های برق‌آبی خود را به بخش خصوصی ایرانی و یا خارجی واگذار کند. همچنین شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران برای اجرای مأموریت خود و ایفای نقش در جهت افزایش ظرفیت‌های صنعت برق‌آبی کشور در نقش یک نهاد توسعه‌ای توانمند ظاهر شده و ضمن ایجاد ارتباط مؤثر و هماهنگ با سایر نهادهای مرتبط به یکپارچه‌سازی تصمیم‌ها در حوزه مطالعات، توسعه سازه‌ها و تأسیسات برق‌آبی، مدیریت مستقیم طرح‌های اجرایی، بهبود ظرفیت‌های بخش خصوصی از طریق توسعه بخش‌های مهندسی و اجرایی و ارتقاء سطح مدیریت در صنعت آب و برق کشور همت گماشته است.[۳]

چشم‌انداز[ویرایش]

چشم‌انداز شرکت توسعه منابع آب ونیروی ایران به فعلیت درآوردن تمامی ظرفیت‌های برق آبی ومهارآب‌های مشترک غرب ایران در افق چشم‌انداز بیست ساله کشور با رویکرد مدیریت یکپارچه منابع آب و سازگار با شرایط اقلیمی و زیست‌محیطی است. در این راستا، شرکت به گونه‌ای عمل خواهد کرد تا در نقش یک بنگاه توسعه‌ای توانمند و سرآمد در جلب سرمایه و مشارکت بخش خصوصی، مدیریت پروژه و بهره‌برداری از سد و نیروگاه‌های برق آبی در سطح ملی و منطقه‌ای ظاهر شود.[۴]

ماموریت[ویرایش]

شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران وظیفه خود را بالفعل کردن پتانسیل‌های کشور در زمینه تولید انرژی برق‌آبی و توسعه تأسیسات ذخیره و انتقال آب با هدف مهار آب‌های مشترک و انتقال آب‌های بین حوزه‌ای و همچنین مدیریت بهره‌برداری از تأسیسات ایجاد شده می‌داند. برای اجرای این مأموریت، شرکت در نقش یک نهاد توسعه‌ای ظاهر شده و با شناسایی و جذب سرمایه‌های خصوصی به توسعه ظرفیت بخش خصوصی در این حوزه کمک خواهد کرد. برای اجرای رسالت فوق، شرکت آب و نیرو نقش کلیدی در توسعه پایدار و یکپارچه‌سازی تصمیمات در حوزه مطالعات و توسعه نیروگاه‌های برق‌آبی و سازه‌ها و تأسیسات مدیریت منابع آب کشور را با اولویت مطالعه و اجرای طرح‌های آب‌های مشترک بر عهده خواهد داشت. شرکت علاوه بر مدیریت طرح‌ها و پروژه‌ها، از طریق توسعه و ارتقای پیمانکاران و مشاورین به بهبود ظرفیت‌های مدیریتی و مهندسی در داخل کشور و صدور خدمات فنی و مهندسی به خارج از کشور و در نتیجه ارتقای سطح مدیریت صنعت آب و برق کشور کمک خواهد کرد. شرکت آب و نیرو در بخش بهره‌برداری با استفاده از تجربه و توان مدیریتی متخصصین خود ضمن مدیریت بهره‌برداری بهینه، در عرصه برق و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر فعالیت می‌کند. شرکت آب و نیرو در راستای سیاست‌ها و ماموریت‌های تعیین شده در بخش آب و برق در زمینه راهبری و مدیریت دستیابی، بومی‌سازی و به کارگیری فناوری‌های نوین در صنعت برق‌آبی با شناخت نیازهای کشور و منطقه و نگاه به آینده از طریق جلب مشارکت کارکنان، پیمانکاران و مشاوران و مراکز علمی و دانشگاهی اقدام می‌کند.[۳]

باورها و ارزش‌ها[ویرایش]

  1. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به توسعه ظرفیت‌های بخش خصوصی داخلی اعم از مشاوران، پیمانکاران، سازندگان و سرمایه‌گذاران مرتبط با طرح‌ها در حوزه منابع آب و برق‌آبی اعتقاد داشته و در این راستا بر توسعه شبکه‌ای از شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران‌های صلاحیت‌دار تأکید خواهد کرد.
  2. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به جامعه محلی طرح‌های خود توجه داشته و برای کمک به توسعه محلی در منطقه اجرای طرح‌ها اهتمام می‌ورزد. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران می‌کوشد ضمن توجیه تأثیرات مثبت طرح بر جامعه محلی، مشارکت آنها را برای اجرای هر چه بهتر طرح جلب نماید.
  3. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به حفظ محیط زیست و میراث فرهنگی متعهد بوده و طرح‌ها و پروژه‌های خود را با رعایت استانداردهای مرتبط مطالعه و اجرا می‌نماید.
  4. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، شرکت‌های آب و برق منطقه‌ای را همکار خود تلقی می‌کند. عملکرد شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران باید به گونه‌ای باشد که سایر نهادهای مرتبط در نظام مدیریت منابع آب و برق کشور، آب و نیرو را به عنوان یک همکار و حامی خود تصور کنند.
  5. شیوه اداره شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران باید بر اساس الگوهای کارآمد با محوریت فناوری اطلاعات باشد. در این رابطه اثربخشی، کارایی اقتصادی، توان رقابتی، شکستن انحصار و انعطاف‌پذیری باید به اصول مورد باور در تمامی سطوح شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران تبدیل شود.
  6. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، دانش شکل گرفته در بخش‌های مختلف خود را سرمایه ملی به شمار آورده و در این زمینه به شیوه ارتباطات باز، سریع و ایمن با سایر نهادهای خصوصی و دولتی عمل می‌نمایند.
  7. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در تعامل با طرف‌های قراردادی خود به صورت شفاف و قانونمند عمل می‌نمایند.
  8. نگاه به تولید داخل در ارجاع بخش‌های فنی - اجرایی پروژه و جلب سرمایه و دانش فنی خارجی مورد توجه شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران قرار دارد.
  9. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، نیروی انسانی را سرمایه اصلی خود تلقی کرده و به توسعه قابلیت‌ها و مهارت‌های ایشان پایبند است.
  10. شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، تعالی سازمانی را به عنوان یک آرمان در اهداف و برنامه‌های خود مورد نظر قرار داده است.[۲][۳][۴]

خط مشی و ارزش‌ها[ویرایش]

شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران خط مشی خود را در چارچوب نظام اقتصادی و مالی؛ توسعه فعالیت‌ها و افزایش مشارکت بخش غیردولتی؛ تحقیقات و منابع انسانی؛ مدیریت اجرا و بهره‌برداری از طرح‌های برق‌آبی و ذخیره‌سازی و انتقال آب؛ مطالعات پایه و طراحی؛ و بهبود سیستم‌ها، روش‌ها و ارتقای سازمانی به شرح زیر تعریف نموده است.[۲][۳][۴]

نظام اقتصادی و مالی[ویرایش]

  1. مدیریت کارآمد و مؤثر منابع مالی از طریق تنوع بخشی، تأمین و تخصیص به موقع و بهینه منابع موردنیاز و افزایش نقدینگی جهت اجرای طرح‌های شرکت
  2. استفاده حداکثری از منابع عمومی و داخلی و تمامی ظرفیت‌ها و نهادهای بازار پول و سرمایه و بهره‌گیری از روشهای نوین تأمین و تجهیز منابع مالی داخلی و خارجی برای تولید انرژی پاک
  3. مدیریت هزینه و کاهش هزینه‌های اجرای طرح‌ها و پروژه با رویکرد مهندسی ارزش و مدیریت بهینه منابع مالی[۲][۳][۴]

توسعه فعالیت‌ها و افزایش مشارکت بخش غیردولتی[ویرایش]

  1. اتخاذ روش‌های مناسب درخصوص مدیریت ریسک منابع مالی و سرمایه‌گذاری‌ها در طرح‌های شرکت
  2. ارتقاء، بهبود و توسعه سیستم‌های مالی
  3. جلب مشارکت‌های مردمی و واگذاری فعالیت‌ها در حوزه سرمایه‌گذاری، طراحی، اجرا و بهره‌بردای از پروژه‌های آبی و برق‌آبی به بخش خصوصی
  4. حضور مؤثر در بازار برق به منظور فروش برق نیروگاه‌های برق‌آبی و سایر خدمات جانبی آن
  5. توسعه فعالیت‌های شرکت در خارج از کشور در راستای اجرای موافقتنامه‌های دولت و پشتیبانی از صادرات و مبادله آب، انرژی برق‌آبی و صدور خدمات فنی و مهندسی[۲][۳][۴]

تحقیقات و منابع انسانی[ویرایش]

  1. ارتقای توانمندی‌ها و توسعه قابلیت‌های منابع انسانی موردنیاز شرکت از طریق طراحی و استقرار و بهبود زیر نظام‌های منابع انسانی و جذب نخبگان علمی و اجرایی برای انجام فعالیت‌های شرکت
  2. راهبری و مدیریت دستیابی، بومی‌سازی و بکارگیری دانش و فناوری‌های نوین در ابعاد مغزافزاری، نرم‌افزاری وسخت‌افزاری در صنعت برق‌آبی و انتقال تکنولوژی با شناخت نیازهای کشور و منطقه و نگاه به آینده
  3. توسعه پژوهش‌های کاربردی در صنعت برق آبی و مباحث مدیریتی و اقتصادی آن مطابق با اهداف و نیازهای کشور و شرکت[۲][۳][۴]

مدیریت اجرا و بهره‌برداری از طرح‌های برق‌آبی و ذخیره‌سازی و انتقال آب[ویرایش]

  1. اولویت دهی به شروع عملیات اجرای طرح‌ها و پروژه‌های برق‌آبی و ذخیره‌سازی و انتقال آب براساس معیارهای اقتصادی و تأمین منابع مالی و توان ظرفیت اجرایی و با تأکید بر کاهش زمان اجرای پروژه‌ها و تحقق کیفیت طراحی و اجرا براساس استانداردها و مشخصات فنی موردنظر در چارچوب هزینه‌های تعیین شده
  2. حفظ سهم انرژی برق‌آبی از کل تولید انرژی نیروگاه‌های کشور تا پایان برنامه پنجم
  3. طراحی و اجرای الگوی بهینه و کارآمد مدیریت بهره‌برداری و نگهداری سد و نیروگاه‌های برق‌آبی
  4. توسعه فعالیت‌های شرکت به عنوان محور توسعه منطقه‌ای و ایفای مسئولیت‌های اجتماعی در محل اجرای طرح‌ها و در راستای به حداقل رساندن آسیب‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مرتبط با اجرای طرح‌ها و تملک اراضی[۲][۳][۴]

مطالعات پایه و طراحی[ویرایش]

  1. شناسایی، ارزیابی و مطالعه تمامی ظرفیت‌های انرژی برق‌آبی و تلمبه‌ذخیره‌ای در سطح کشور با اولویت‌دهی به زمان و کیفیت مطالعات با توجه به ساختگاه‌های موجود
  2. انجام مطالعات سیستمی و جامع با نگرش برنامه‌ریزی، طراحی و بهره‌برداری از حوضه آبریز و اولویت‌دهی اجرای طرح‌های توسعه در حوضه آبریز با توجه به اهداف آمایش سرزمین، محدودیت‌ها و منابع موجود
  3. لحاظ نمودن اثرات تغییر اقلیم و استراتژی‌های مدیریت خشکسالی بر طرح‌های در دست مطالعه، اجرا و بهره‌برداری و ارایه راهکارهای کاهش اثرات منفی در جهت توسعه پایدار ملی و منطقه‌ای[۲][۳][۴]

بهبود سیستم‌ها، روش‌ها و ارتقای سازمانی[ویرایش]

  1. طراحی و استقرار نظام جامع مدیریت پروژه بر مبنای استاندارد PMBOK در سطح شرکت با تمرکز بر حوزه‌های زمان، هزینه و کیفیت و یکپارچگی
  2. توسعه و بهبود سیستم‌های مدیریتی شرکت در راستای افزایش ظرفیت‌های مدیریتی و جلب رضایت و حمایت ذی نفعان با اولویت بکارگیری و بومی‌سازی استانداردهای بین‌المللی در زمینه مدیریت کیفیت، ایمنی، بهداشت و محیط زیست
  3. بهبود مستمر سیستم‌ها و فرایندهای شرکت با محوریت فناوری اطلاعات و طراحی و استقرار نظام جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT Master Plan) در سطح شرکت
  4. طرح‌ریزی و پیاده‌سازی نظام مدیریت عملکرد به منظور ارتقای بهره‌وری و بهبود مستمر فعالیت‌های شرکت
  5. توسعه سیستم‌های اطلاع‌رسانی داخل و خارج شرکت با هدف اطلاع‌رسانی سریع، امن و مطمئن در سطح شرکت و ذینفعان آن
  6. متناسب نمودن تشکیلات و ساختار شرکت و طرح‌های آن براساس مأموریت، اهداف و چرخه حیات شرکت و طرح‌ها با هدف بهینه نمودن فعالیت‌ها، کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری نیروی انسانی
  7. ارتقاء سطح خدمات کارفرمایی و بهبود کیفی و کمی شبکه پیمانکاران و مشاوران و توسعه ارتباطات و تعاملات سازنده و خلاق بین کارفرما، مشاور و پیمانکار[۲][۳][۴]

نقش شرکت در توسعه منابع آب و نیروی ایران[ویرایش]

شرکت طی سالیان فعالیت خود در موضوعات و موارد زیر به ایفای نقش پرداخته است؛ از جمله:

  • تأمین، انتقال و ذخیره‌سازی آب پایدار برای شرب، کشاورزی و صنعت
  • تولید انرژی الکتریکی پاک از منابع تجدیدپذیر
  • مهار سیلاب‌های مخرب
  • ایجاد رونق در عرصه کشاورزی
  • انتقال فناوری و تکنولوژی روز دنیا به داخل کشور و ساخت و اجرای داخلی
  • توسعه ظرفیت‌های فنی مهندسی و اجرایی شرکت‌های مشاور و پیمانکار داخلی
  • ایجاد توسعه منطقه‌ای
  • پرورش مدیران، کارشناسان و توسعه نیروی انسانی
  • ایجاد منافع زیست‌محیطی و صرفه‌جویی حاصل از عدم مصرف سوخت‌های فسیلی در تولید انرژی
  • ایجاد اشتغال
  • ایجاد پایداری بیشتر در شبکه برق منطقه
  • ایجاد راه‌ها و جاده‌های استاندارد برای روستاها و شهرهای منطقه احداث طرح‌ها
  • ایجاد رونق اقتصادی در حین اجرای پروژه و در دوران پس از آن
  • ایجاد جاذبه‌های گردشگری در منطقه
  • ساخت و احداث بناهای عمومی در منطقه مانند موزه، مسجد، مدرسه و غیره[۲][۳][۴]

طرح‌های شرکت[ویرایش]

طرح‌های این شرکت بدین شرح می‌باشند:[۲][۳][۴]

طرح‌های در حال بهره‌برداری[ویرایش]

  1. سد کارون۳
  2. سد کارون۴
  3. سد کرخه
  4. سد مسجد سلیمان

طرح‌های در حال اجرا[ویرایش]

  1. سد بختیاری
  2. سد پارسیان
  3. سد چم‌شیر
  4. سد خرسان۳
  5. سد رودبار لرستان
  6. سد سیاه‌بیشه
  7. سد سیمره
  8. سد گتوند

طرح‌های مطالعاتی[ویرایش]

طرح نیروگاه‌های آبی متوسط و کوچک[ویرایش]

  1. اجرایی
    1. سد تاریک
    2. سد زایندرود
  2. آماده اجرایی
  3. بهره‌برداری

پیمانکاران و مشاوران[ویرایش]

شرکت توسعه منابع آب و نیرو با بیش از ۶۰ شرکت مشاور و پیمانکار و موسسات علمی و تخصصی مشغول به همکاری است. این شرکت‌ها به شرح زیر می‌باشند: شرکت قدس نیرو،[۵] شرکت مهندسان مشاوربندآب،[۶] شرکت آزمونه فولاد،[۷] پژوهشگاه زلزله شناسی،[۸] شرکت مهندسی مشاورلار،[۹] شرکت سکو، شرکت مهاب قدس، شرکت تهران سحاب،[۱۰] شرکت ستیران،[۱۱] شرکت دزآب،[۱۲] شرکت مشاوریکم،[۱۳] شرکت خاک آزما،[۱۴] شرکت سازه پردازی ایران،[۱۵] شرکت طوس آب، شرکت مهندسی مشاورآبان پژوه، شرکت مشانیر،[۱۶] شرکت ره آور،[۱۷] شرکت هرازراه،[۱۸] شرکت تهران برکلی،[۱۹] شرکت ایستاسنج دقیق،[۲۰] مرکزتحقیقات ساختمان ومسکن،[۲۱] شرکت تجهیزات صنعت آب وبرق ایران،[۲۲] پژوهشکده باستان‌شناسی،[۲۳] ساحل نقشه گستر، آزمایشگاه فنی ومکانیک خاک،[۲۴] شرکت سابیر،[۲۵] دانشگاه تربیت مدرس،[۲۶] شرکت رایان نقشه، شرکت صنعت پژوهان مطرح، شرکت اشتوکی، شرکت تحکیم کاو، شرکت پارس گستره،[۲۷] شرکت کرخه پایاب، شرکت مکانیک خاک، شرکت بن پژوه، شرکت ابنیه طراحان البرز،[۲۸] شرکت لرزه نگارپارسیان، شرکت پردیسان سازه،[۲۹] شرکت فناوری داده‌های زمین (ژئوبایت)، شرکت هگزا، شرکت رستاب، شرکت خط سوم، شرکت مهندسی مشاورمترا، مهندسین مشاور نوآوران طرح وبرنامه، شرکت بوم نگارپارس، شرکت راه یاب ملل،[۳۰] شرکت زمین کاوگستر، شرکت فنون آب هستی، شرکت تماوان،[۳۱] شرکت راهبردانرژی،[۳۲] شرکت آبراه گسترتدبیر، شرکت خاک وسنگ، شرکت پایش صنعت آسیانوین، شرکت صحراکاو،[۳۳] شرکت اروندپیمایش، شرکت آب وتوسعه پایدار، شرکت پاراب فارس،[۳۴] شرکت فن آوران آب سازه، شرکت آبگیر، شرکت آب موجان، سازمان نقشه‌برداری کشور،[۳۵]

۲- شرکت سهامی مادرتخصصی مهندسی آب و فاضلاب کشور

وظیفه این شرکت راهبری و نظارت بر بخش آب و فاضلاب کشور و اجرای طرح‌ها در این زمینه توسط شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و روستایی است.

۳- شرکت سهامی مادر تخصصی تولید، انتقال وتوزیع نیروی برق ایران (توانیر)

وظیفه این شرکت راهبری و مدیریت تولید، انتقال و توزیع برق به سراسر کشور توسط شرکت‌های برق منطقه‌ای، توزیع و مدیریت تولید برق است.

ج) سطح سه (سطح عملیاتی)[ویرایش]

شرکت‌ها، مؤسسه‌ها و مجتمع‌های آموزشی، تحقیقاتی وپژوهشی که درسطح صف و عملیات اجرای طرح‌ها و برنامه‌های اصلی وزرات نیرو را برعهده دارند.

۱- شرکت‌های برق منطقه‌ای - ۱۶ شرکت

۲- شرکت‌های آب منطقه‌ای - ۳۰ شرکت

۳- شرکت‌های آب و فاضلاب شهری (استانی) - ۳۴ شرکت

۴- شرکت‌های آب و فاضلاب روستایی - ۳۰ شرکت

۵- شرکت‌های توزیع نیروی برق - ۴۲ شرکت

۶- شرکت‌های بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری و زه کشی - ۲۰ شرکت

۷- شرکت‌های مدیریت تولید برق - ۲۸ شرکت

۸- شرکت‌های اقماری (زیر مجموعه شرکت مادر تخصصی ساتکاب)- ۱۱۰ شرکت

  • این شرکت‌ها قرار است از طریق سهام به بخش خصوصی واگذار شوند.

۹- مؤسسه آموزش عالی علمی- کاربردی صنعت آب و برق و مجتمع‌های آموزشی زیرمجموعه ۱۰ مجتمع

۱۰- پژوهشگاه نیرو

۱۱- دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور) که به وزارت علوم منتقل شده و در حال حاضر به عنوان پردیس فنی دانشگاه شهید بهشتی فعال است.

۱۲- مؤسسه تحقیقات آب

۱۳- سازمان توسعه برق ایران

۱۴ شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران

۱۵- سازمان آب و برق خوزستان

وزیران نیرو جمهوری اسلامی ایران[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «سطوح عملیاتی وزارت نیرو». وزارت نیروی ایران. بازبینی‌شده در ۹ مارس ۲۰۱۴. 
  2. ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ . http://fa.iwpco.ir/default.aspx. 
  3. ۳٫۰۰ ۳٫۰۱ ۳٫۰۲ ۳٫۰۳ ۳٫۰۴ ۳٫۰۵ ۳٫۰۶ ۳٫۰۷ ۳٫۰۸ ۳٫۰۹ ۳٫۱۰ ۳٫۱۱ کتابچه معرفی شرکت.
  4. ۴٫۰۰ ۴٫۰۱ ۴٫۰۲ ۴٫۰۳ ۴٫۰۴ ۴٫۰۵ ۴٫۰۶ ۴٫۰۷ ۴٫۰۸ ۴٫۰۹ ۴٫۱۰ بسته مالتی‌مدیای معرفی شرکت.
  5. . شرکت قدس نیرو. http://portal.ghods-niroo.com/internet/GNEC_Glance/Gnce.aspx. بازبینی‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۴. 
  6. . شرکت مهندسین بندآب. http://www.bandab.com. بازبینی‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۴. 
  7. . مهندسین مشاور آزمونه فولاد. http://azmouneh.com/Aboutus.aspx. بازبینی‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۴. 
  8. . پژوهشگاه زلزل‌شناسی ایران. http://www.iiees.ac.ir/index.php. 
  9. . شرکت مهندسین مشاور لار. http://www.lar-co.com/. بازبینی‌شده در ژانویه ۲۰۱۴. 
  10. . شرکت تهران سحاب. http://company8096.ecasb.com/fa/home. 
  11. . شرکت ستیران. http://www.setiran.com/cms4. 
  12. . شرکت دزآب. http://www.dezab.com. 
  13. . شرکت مشاور یکم. http://www.yekom.com/index_f.asp. 
  14. . شرکت خاک‌آزما. http://khakazmanegin.ir/fa. 
  15. . شرکت سازه‌پردازی ایران. http://www.sazehpardazi.ir. 
  16. . شرکت مشانیر. http://www.moshanir.com/fa. 
  17. . شرکت ره‌آور. http://www.rahavar-ce.com. 
  18. . شرکت هرازراه. http://harazrah.ir/1010.html. 
  19. . شرکت تهران برکلی. http://www.tehranberkeley.com. 
  20. . شرکت ایستاسنج دقیق. http://www.istasanj.com/index.php?cat=16. 
  21. . وزارت راه و شهرسازی: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی. http://www.bhrc.ac.ir/portal. 
  22. . شرکت مهندسی تجهیزات آب و برق ایران. http://www.iweee.net. 
  23. . سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری: پژوهشکده باستان‌شناسی. http://www.icar.ir. 
  24. . وزارت راه و شهرسازی:آزمایشگاه فنی ومکانیک خاک. http://www.tsml.ir/portal.aspx. 
  25. . شرکت سابیر. http://www.sabir.ir. 
  26. . دانشگاه تربیت مدرس. http://www.modares.ac.ir. 
  27. . شرکت مشاوران پارس‌گستره. http://www.parsgostareh.com. 
  28. . ابنیه طراحان البرز. http://ata-eng.com/FA/. 
  29. . مهندسان مشاور پردیسان سازه. http://www.pardisansazeh.com/fa. 
  30. . مهندسین مشاور راه‌یاب ملل. http://rahyabmelal.com. 
  31. . شرکت مهندسین مشاور تماوان. http://www.tamavan.com/about_fa.htm. 
  32. . شرکت راهبرد انرژی. http://rahbordeng.com/default.aspx. 
  33. . شرکت مهندسین مشاور صحراکاو. http://www.sahrakav.ir. 
  34. . شرکت مهندسی مشاور پاراب‌فارس. http://www.parabfars.ir. 
  35. . سازمان نقشه‌برداری ایران. http://www.ncc.org.ir/homepage.aspx?site=NCCPortal&tabid=1&lang=fa-IR. 

پیوند به بیرون[ویرایش]