مراقبه

مراقبه در اخلاق و عرفان اسلامی بخش مهمی از سیر سلوک است که پس از توبه و مشارطه و پیش از محاسبه است. شیخ محمد بهاری در باره لفظ مراقبه می‌گوید:«مراقبه یعنی کشیک نفس را کشیدن که مبادا اعضا و جوارح را به خلاف وا دارد و عمر عزیز را که هر آنی از آن بیش از تمام دنیا و ما فیها قیمت دارد، ضایع بگرداند.»

آیت الله عبدالکریم حق‌شناس نیز در باب اهمیت مراقبه می‌گوید:

شیطان کاملا به وضعیت شما مطلع است که چه کسی احکام شرع را یک دستی گرفته و چه کسی خودش را در حضور پروردگار می داند و چه کسی نمی داند؛ چه کسی مراقب است و چه کسی مراقب نیست پس بنابر این حضرت [امام صادق] فرمودند:کسی از شر این خبیث (شیطان) محفوظ است که دایم در مقام مراقبه باشد و خودش را در حضور و محضر پروردگار بداند و در ادامه فرمودند:آن کسی که شب و روزش را بی تفاوت می گذراند، دایم صید شیطان است. «واماالمهمل لاوقاته فهو صید الشیطان»

لفظ مراقبه

مراقبه کلمه‌ای عربی است که از ماده رقبه به معنب گردن گرفته شده است و بدانجهت که «انسان به هنگام نظارت و مواظبت از چیزی گردن می‌کشد، و اوضاع را زیر نظر می‌گیرد، این واژه بر معنی نظارت و مواظبت و تحقیق و زیر نظر گرفتن چیزی، اطلاق شده است.»

پیوند به بیرون

• مراتب مراقبه از دیدگاه علامه طباطبایی