مدافینیل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مدافینیل
Modafinil enantiomers.svg
(R)-(−)-modafinil (armodafinil; top)
(S)-(+)-modafinil (bottom)
نام‌گذاری آیوپاک
2-[(diphenylmethyl)sulfinul]acetamide
اطلاعات درمانی
نام تجاری Provigil, others (see below)
AHFS/دراگز monograph
مدلاین پلاس a602016
اطلاعات مجوز سازمان غذا و دارو آمریکا:پیوند
ردهٔ بارداری
  • AU: B3
  • US: C (احتمال خطر رد نشده‌است)
وضعیت قانونی
میزان
اعتیاد
وابستگی روانی: بسیار کم[۲]
وابستگی جسمی: ناچیز[۲]
اعتیاد بسیار اندک[۱]
روش مصرف دارو خوراکی (قرص)
اطلاعات فارماکوکینتیک
فراهمی زیستی Not determined due to the aqueous insolubility
پیوند پروتئینی 62%
سوخت و ساز Hepatic (primarily via amide hydrolysis;[۳] CYP1A2, CYP2B6, CYP2C9, CYP2C19, CYP3A4, CYP3A5 involved [۴]
نیمه‌عمر (داروشناسی) 15 hours (R-enantiomer),
4 hours (S-enantiomer)[۵]
دفع ادرار (۸۰٪)
شناسه‌ها
سی‌ای‌اس 68693-11-8 ✔Y
ای‌تی‌سی N06BA07
پاب‌کم CID: 4236
IUPHAR/BPS 7555
دراگ‌بنک DB00745 ✔Y
کم‌اسپایدر 4088 ✔Y
UNII R3UK8X3U3D ✔Y
KEGG D01832 ✔Y
ChEBI CHEBI:31859 N
ChEMBL CHEMBL1373 ✔Y
مترادفs CRL-40476; Diphenylmethylsulfinylacetamide
اطلاعات شیمیایی
فرمول شیمیایی C15H15NO2S
وزن مولکولی 273.35 g/mol
 N✔Y (این چیست؟)  (بررسی)

مُدافینیل (انگلیسی: Modafinil) یک داروی محرک است که برای افزایش هوشیاری و کاهش خواب‌آلودگی استفاده می‌شود. این دارو در آمریکا با نام تجاری پروویجیل (به انگلیسی: Provigil) و در ایران با نام‌های مختلفی همچون پروفینیل، نارکوفینیل، مدافنیل و مفینال عرضه می‌شود.

موارد مصرف[ویرایش]

این دارو برای کنترل نارکولپسی، اختلالات خواب ناشی از شیفت کاری و اختلالات خواب ناشی از آپنه خواب استفاده می‌شود.

ممکن است مدافینیل برای افزایش تمرکز، کنترل اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی و کاهش خستگی استفاده شود ولی برای این موارد تأیید نشده‌است.

مدافنیل توسط خلبانان نیروی هوایی آمریکا، هند و بریتانیا در زمان عملیات برای کاهش خستگی و افزایش هوشیاری استفاده می‌شود.[۶][۷][۸]

عوارض جانبی[ویرایش]

اعتیاد[ویرایش]

این دارو برخلاف دیگر محرک‌ها اعتیادآور نیست و باعث وابستگی نمی‌شود و ایجاد نشئگی نمی‌کند ولی ممکن است با قطع مصرف دارو دوباره عوارض بیماری عود کند.[۲][۱]

عوارض عمده[ویرایش]

یک سوم بیمارن ممکن است دچار سردرد شوند.

در ۱۱٪ بیماران تهوع و در ۱۰٪ بیماران هیجان، عصبانیت، اضطراب، سرگیجه و اسهال گزارش شده‌است.

عوارض نادر[ویرایش]

بصورت بسیار نادر نشانگان استیونز–جانسون در بعضی بیماران بروز کرده‌است.

مکانیسم اثر[ویرایش]

مکانیسم اصلی این دارو هنوز بطور کامل شناخت شده نیست.

مدافینیل به صورت ضعیف بازجذب دوپامین را مهار می‌کند و همچنین میزان هیستامین را در هیپوتالاموس افزایش می‌دهد، نوراپی‌نفرین را هم در مغز و هم در خون افزایش می‌دهد، آگونیست نسبی گیرنده D2 دوپامینی است و همچنین Catechol-O-methyltransferase را مهار می‌کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Mignot EJ (Oct 2012). "A practical guide to the therapy of narcolepsy and hypersomnia syndromes". Neurotherapeutics. 9 (4): 739–52. doi:10.1007/s13311-012-0150-9. PMC 3480574Freely accessible. PMID 23065655. Because of the relatively low risk of addiction, modafinil can be more easily prescribed in patients without a clear, biochemically defined central hypersomnia syndrome, and is also easier to stop, if needed. It is also a schedule IV compound. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Case reports:
     • Krishnan R, Chary KV (March 2015). "A rare case modafinil dependence". Journal of Pharmacology & Pharmacotherapeutics. 6 (1): 49–50. doi:10.4103/0976-500X.149149. PMC 4319252Freely accessible. PMID 25709356. He claimed to have symptoms of worsening of lethargy, tremors of hands, anxiety and erratic sleep hours when he skipped modafinil, patient reported a sense of well-being only with the drug and with the above dose [(1200mg/day)]. ... He reported sleep disturbance, increased sense of body warmth, lethargy and low mood during the process of tapering the drug. Low dose of clonazepam was added to reduce the withdrawal symptoms. 
     • Kate N, Grover S, Ghormode D (2012). "Dependence on supratherapeutic doses of modafinil: a case report". The Primary Care Companion for CNS Disorders. 14 (5). doi:10.4088/PCC.11l01333. PMC 3583757Freely accessible. PMID 23469316. 
  3. Robertson P, Hellriegel ET (2003). "Clinical pharmacokinetic profile of modafinil". Clinical Pharmacokinetics. 42 (2): 123–37. doi:10.2165/00003088-200342020-00002. PMID 12537513. 
  4. Robertson P, DeCory HH, Madan A, Parkinson A (Jun 2000). "In vitro inhibition and induction of human hepatic cytochrome P450 enzymes by modafinil". Drug Metabolism and Disposition. 28 (6): 664–71. PMID 10820139. 
  5. Nuvigil Prescribing Information
  6. Air Force Special Operations Command Instruction 48–101 (sects. 1.7.4), U.S. Air Force Special Operations Command, November 30, 2012.
  7. "Pilot pill project". News – City. PuneMirror. February 16, 2011. Retrieved July 4, 2012. 
  8. Wheeler B (October 26, 2006). "BBC report on MoD research into modafinil". BBC News. Retrieved July 4, 2012. 

پیوند به بیرون[ویرایش]