بافت (کرمان)

مختصات: ۲۹°۱۳′۵۹″شمالی ۵۶°۳۶′۰۳″شرقی / ۲۹٫۲۳۳۰۳۸۰°شمالی ۵۶٫۶۰۰۸۹۷۰°شرقی / 29.2330380; 56.6008970
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بافت (شهر))
بافت
Image 2019 9 24-12 24 6 765 hIN.jpg
کشور ایران
استانکرمان
شهرستانبافت
بخشمرکزی
نام(های) پیشیناقطاع، بافد
سال شهرشدن۱۳۲۸[۱]
مردم
جمعیت۳۴٬۵۱۷ نفر در سال ۱۳۹۵[۲]
رشد جمعیت۴٫۲۶+% در پنج سال
جغرافیای طبیعی
مساحت۱۴Km²
ارتفاع۲٬۲۸۰ متر (تقریبا در مرکز شهر)[۳] تا ۲٬۳۳۰ متر از سطح دریا در محلات شمالی شهر (مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزار نفر ایران)
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه۲۵۳ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردارعلی خدادادی[۴]
تأسیس شهرداری۱۳۲۸[۱]
ره‌آوردگردو، پته، زیره، قاووت، کلمپه، گلیم، لبنیات، میوه‌های سردسیری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۴
وبگاهپایگاه جامع گردشگری شهرستان بافت،پایگاه خبری طلوع کرمان
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۶۵-س[۵]
کد آماری۱۳۲۸
بافت بر ایران واقع شده‌است
بافت
روی نقشه ایران
۲۹°۱۳′۵۹″شمالی ۵۶°۳۶′۰۳″شرقی / ۲۹٫۲۳۳۰۳۸۰°شمالی ۵۶٫۶۰۰۸۹۷۰°شرقی / 29.2330380; 56.6008970
منظره‌ای از کوه شاه با ارتفاع ۴٬۴۰۲ متر یکی از بلندترین کوه‌های ایران در ۱۲ کیلومتری شمال شهر بافت

بافت، مرکز شهرستان بافت در استان کرمان است که در ۱۵۹ کیلومتری جنوب غربی شهرکرمان، با ارتفاعی نزدیک به ۲٬۳۰۰ متر از سطح دریا از مرتفع‌ترین شهرهای ایران است. بافت با داشتن شرایط دمایی مناسب، ارتفاع بالا و بارش مناسب دارای بزرگ‌ترین پهنهٔ جنگلی جنوب شرق ایران با مساحت ۳۵۰٬۰۰۰ هکتار است.[۶] جمعیت شهر بافت بنا بر سرشماری سال ۱۳۹۵ مرکز آمار ایران، ۳۴٬۵۱۷ نفر بوده‌است.[۲] شهر بافت توسط سازمان بهداشت جهانی به عنوان یکی از ۷۰ شهر سالم ایران و یکی از هزار شهر سالم جهان معرفی شده است.[۷][۸]بافت دومین تولیدکنندهٔ گردو در ایران است. شهر بافت مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران محسوب می‌شود به همین دلیل به 'بام کویر ایران' یا 'بام جنوب ایران' معروف است.[۳] [۹]

دیرینگی بافت[ویرایش]

قدمت بافت به بیش از ۱٬۰۰۰ سال می‌رسد. به‌طوری‌که از حفاری‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسی بر می‌آید بنای شهر قدیم بافت که در ناحیهٔ جنوبی شهر کنونی قرار دارد منسوب به هفتصد سال پیش بوده و شهر نو در حدود دویست سال پیش ساخته شده‌است.

سازمان جهانی بهداشت: بافت یکی از ۱۰۰۰ شهرپاک دنیا
مناطق کوهستانی شهرستان بافت

بافت، درگذر تاریخ[ویرایش]

مارکوپولو، جهانگرد معروف از بافت عبور کرده‌است.

گفته شده‌است که مردم این سرزمین در قدیم در جایی به نام دشتاب زندگی می‌کردند، اما در مورد زمان انتقال آن‌ها به بافت، در منابع مطلبی نیامده‌است. بافت از جمله شهرهایی بوده که مارکوپولو از طریق آن به کرمان مراجعت کرده‌است. اشرف افغان نیز پس از شکست یافتن از نادرشاه، به جهرم، لار، سیرجان و بافت رفته‌است. در زمان آقا محمدخان قاجار قلعهٔ رابر در شهر رابر توسط باباخان برادرزادهٔ وی محاصره و تسخیر شد.[۱۰] بخشی از مردم بافت در سالیان دور از استان فارس به این شهر مهاجرت کرده‌اند. به نظر گابریل، احتمالاً اسکندر، در بازگشت از مشرق ایران، از طریق گلاشکرد، در پنجاه کیلومتری مغرب کَهنوج، از مسیر صوغان و بافت به سیرجان رفته‌است (ص ۳۱). نخستین بار، صاحب حدودالعالم در ۳۷۲ از بافت نام برده و بافت و خیر (احتمالاً خَبْر) را دو شهرک آبادان و با نعمت از کرمان معرفی کرده‌است (ص ۱۲۶). هنگامی که ملکشاه سلجوقی در جیرفت درگذشت (۵۶۲)، پسر و جانشین او، ملک بهرام، از راه بافت روانهٔ بردسیر (شهر کرمان) شد (افضل الدین کرمانی، ص ۶۶). به نوشتهٔ محمدبن ابراهیم (ص ۸۲)، در ۵۷۰، اتابک محمد از راه بافت به جیرفت رفت و در ۵۹۴، غُزان، پس از شکست از نصرت‌الدین اتابک، سردار هندوخان پسر خوارزمشاه، به بافت و سیرجان عقب نشستند (همان، ص ۱۹۵). بافت در اوایل سدهٔ هفتم، پیش از حملهٔ مغول، از بلاد و نواحی کرمان و شهری آباد و نامدار بوده‌است (افضل‌الدین کرمانی، ص ۱۳۲). در همان زمان، بافت در معجم البلدان (ج ۱، ص ۴۷۴)، به صورت «بافد» و از شهرهای کرمان در راه شیراز ذکر شده‌است. به قول شیندلر، مارکوپولو در نیمهٔ سدهٔ هفتم هنگام بازگشت به کرمان، از راه بافت سفر کرده‌است (سایکس، ص ۳۰۳). در ۷۶۸، شاهزاده قطب‌الدین اویس به حوالی بلوک اقطاع (بافت) آمد (عبدالرزاق سمرقندی، ج ۱، ص ۳۹۰). در ۷۸۵، سلطان احمد، حاکم کرمان، پس از گذراندن چند روز در بافت، برای درهم شکستن شورشی که حیدر نامی آن را رهبری می‌کرد، به کرمان بازگشت (میرخواند، ج ۴، ص ۵۸۹). در ۸۵۷، میرزا سلطان سنجر، پس از به بند کشیدن یاراحمد، به بلوک اقطاع رفت (ژان اوبن، ج ۲، ص ۱۲۴–۱۲۶). در ۸۵۸، الوند بیگ بن اسکندر میرزا بن قره‌یوسف ترکمان از خراسان به جیرفت و رودبار آمد. محمود فارسی، پس از تسلیم منطقه به وی، در بلوک اقطاع اقامت گزید (روملو، ص ۳۴۴). در ۱۱۳۲، سپاهیان محمود افغان، پس از تسخیر کرمان، با قزلباش‌ها وارد نبرد شدند. سالار عسکرِ بلوکِ اقطاع نیز به قزلباش‌ها پیوست (مرعشی صفوی، ص ۵۴). در ۱۱۳۸، سالار عسکر بلوک اقطاع (بافت) با سید احمدخان مصاف داد (مرعشی صفوی، ص ۶۸–۶۹). در ۱۲۰۷، فتحعلی‌خان قاجار (بعدها فتحعلی شاه)، به فرمان شاه قاجار، قلعهٔ رابر را در رابر محاصره و تسخیر کرد (وزیری کرمانی، ص ۱۴۱–۱۴۲). در ۱۳۱۰ ه‍. ش، قصبهٔ بافت مرکز اقطاع به‌شمار می‌آمد (کیهان، ص ۲۵۲–۲۵۴). در ۱۳۲۱ ش، قصبهٔ بافت ۵۵۴، ۲تن جمعیت داشت و دارای ۲۲ دهستان بود که اغلب دهستان‌های امروزی شهرستان بردسیر جزو آن قید شده‌است. (ایران. وزارت کشور، ج ۲، ص ۳۸۳–۳۸۶).

در سدهٔ اول هجری و در دورهٔ صفاریان، بافت یکی از حوزه‌های سیرجان بوده‌است. در اواخر سدهٔ چهارم و اوایل سدهٔ پنجم هجری به بخش‌هایی از بافت و حومهٔ اقطاع می‌گفتند و در دورهٔ سلجوقیان، افرادی از فرزندان ملک قاوَرد یا همان سلجوقیان کرمان دررابر ساکن شدند و بر مردم آنجا حکمرانی می‌کردند. در دورهٔ قراختائیان یکی از حکمرانان کرمان، حکمرانی بافت و ارزوئیه را به جلال‌الدین بن سلطان قطب‌الدین واگذار کرد. در دورهٔ آل مظفر برخی پادشاهان در بافت و ارزوئیه به جنگ مشغول بوده و جنگ امیر مظفر با شیخ ابواسحاق در بافت روی داده‌است. در دورهٔ صفویه، افشارها به سرکردگی درگاه قلی بیگ حاکم بافت گردند و بر همین اساس به بافت در آن زمان اقطاع افشار می‌گفتند. هنگامی که نادرشاه افشار به کرمان آمد، دستور داد سر از تن خاندان قلی‌بیگ جدا کردند. در دوران زندیه، هزار سوار و تفنگچی کریم خان زند به سرکردگی نضیرخان لاری حاکم لار که قصد تصرف کرمان را داشت، ابتدا وارد ارزوئیه و از آنجا به اقطاع آمدند و سپس به قصد تصرف کرمان از بافت رفتند. در دورهٔ قاجار و قاجاریه، بافت به صورت ملوک‌الطوایفی اداره می‌شد و هر ناحیه‌اش برای خود کلانتر یا کدخدایی داشته‌است. میرزا حسین وزیر، علی محمد خان، عدل السلطان، ملا غلامحسین خان بافتی (امین الرعایا)، صمدالله شیبانی (امین دیوان) و مرآت اسفندیاری از آن جمله حاکمان و کلانتران بوده‌اند. در اواخر همین دوره بخش وسیعی از بافت تحت نفوذ غنجعلی خان افشار، ایلخان بزرگ قرار گرفت و پس از او حاکمیت اقطاع و افشار به برادرش ه‍ژبرالسلطنه واگذار شد. افراد دیگری مانند مرتضی قلی‌خان سرهنگ، میرزا خان سرتیپ و فرزندش احمد علی خان ایلخانی نیز حاکم بافت بوده‌اند. خلاصه آنکه در دورهٔ قاجاریه، افشارها نقش مهمی در حکومت داشتند و در سال ۱۲۰۷ ه‍.ق به دستور آقامحمدخان قاجار، فتحعلی شاه به قصد تصرف کرمان عازم می‌شود و نخست به سیرجان و از آنجا به بافت ورود پیدا می‌کنند. گروهی از ریش سپیدان و بزرگان از جمله، آخوند ملا محمد صالح بافتی، حیدر خان هشونی و امیر باقر گوغری به گرمی از او و سپاهش استقبال کردند تا اینکه فتحعلی شاه حکمرانی بافت را به میرزا حسین پسر آقا علی واگذار کرد و به رابر حمله‌ور شد، مردمرابر به سختی با او مقابله کردند ولی در نهایت قلعهٔ رابر به محاصره و تصرف فتحعلی شاه درآمد.[۱۱]

سراسرنمای نقشه ایران در ۱۸۱۴میلادی. بافت جزئی از ایالت بزرگ کرمان بوده‌است

وجه تسمیه و نام‌های قدیمی[ویرایش]

در حدود العالم (۳۷۲ هـ. ق) بافت مرکز اقطاع ذکر شده‌است. در صورت الارض و تقویم البلدان این شهر به نام «بافد» آمده و سپس به «بافت» تبدیل شده‌است.

جایگاه جغرافیایی[ویرایش]

بافت در ۱۵۶ کیلومتری مرکز استان کرمان، یکی از مرتفع‌ترین و خوش آب و هواترین شهرهای استان کرمان و ایران می‌باشد.[۱۲] شهر بافت با ارتفاع ۲٬۲۸۰ متر از سطح دریا مرتفع‌ترین شهر جنوب ایران و مرتفع‌ترین شهر بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران محسوب می‌شود. قرارگیری در ارتفاع زیاد و همجواری با کوه شاه سبب اعتدال هوای این شهر در تابستان شده‌است. این تعادل آب و هوایی و وجود رودهای بزرگ و پرآب آسیاب جفته و زردشت سبب شکل‌گیری تمدن باستانی حوزهٔ هلیل‌رود در شهرستان بافت شده‌است. شهر کنونی بافت ۱٬۲۰۰ سال قدمت تاریخی دارد اما قدمت نقاطی از شهرستان بافت به پنج هزار سال پیش از میلاد می‌رسد.

سراسرنمای شهربافت، بام کویرایران در تابستان

امکانات فرهنگی[ویرایش]

کتابخانه‌های عمومی[ویرایش]

شهر بافت دارای چهار کتابخانهٔ رسمی و تحت پوشش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد. این چهار کتابخانه عبارتند از:

  • کتابخانهٔ شهید دستغیب[۱۳]
  • کتابخانهٔ نیک نفس[۱۴]
  • کتابخانهٔ امام محمد باقر[۱۵]
  • کتابخانهٔ شهید نعمت‌الله افشار

سینما[ویرایش]

  • سینما غدیر

مراکز فرهنگی[ویرایش]

  • مصلی امام خامنه‌ای[۱۶]
  • گلزار شهدا
  • گلزار شهدای گمنام
گلزار شهدای گمنام در شرق شهربافت
  • مهدیه بافت که در حال توسعه و پیشرفت می‌باشد.

تغییرات جمعیتی[ویرایش]

جمعیت شهر در سال ۱۳۳۵ تعداد ۳٬۸۶۱ نفر بوده و در سال ۱۳۶۵ جمعیت ۱۷٬۲۲۹ نفر و آخرین سرشماری سال ۱۳۸۶ جمعیت شهر ۳۸٬۲۰۰ نفر را در خود جای داده بود. در سال ۱۳۸۷ خورشیدی درجه شهرداری ۷ و کارکنان شهرداری بافت یکصدو شصت نفر بود.[۱۷] جمعیت کنونی شهر بافت نزدیک به۳۵٬۰۰۰ نفر بر اساس سرشماری سال ۹۵ می‌باشد.[۲]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۶۵۱۷٬۲۲۹—    
۱۳۸۵۳۵٬۰۰۸+۱۰۳٫۲٪
۱۳۹۰۳۳٬۱۰۷−۵٫۴٪
۱۳۹۵۳۴٬۵۱۷+۴٫۳٪

ویژگی‌های جمعیتی[ویرایش]

زبان مردم بافت فارسی با لهجهٔ بافتی است. مردم این شهر مسلمان و شیعه هستند.

جغرافیا[ویرایش]

بافت شهری کوهپایه‌ای با ارتفاع حدود ۲٬۳۰۰ متر است که در کنارهٔ رشته‌کوه ایران مرکزی و در دامنهٔ کوه شاه قرار گرفته‌است. رود بافت از کنارهٔ خاوری شهر می‌گذرد و باغ‌های حاشیهٔ شهر را آبیاری می‌کند. سه رشته قنات به نام‌های باقرآباد و کهن شهر و هنگوییه نیز در شهر جریان دارند و سایر باغ‌های شهر را آبیاری می‌کنند.

جنگل سه چاه در شرق پارک ملی خبر واقع در جنوب شهرستان بافت
کوه بلند خبر در فصل بهار، ارتفاع: ۳۸۵۱متر
چمنزار جوچار در کوه شاه ارتفاع چهارهزار متری
بارش برف در بلندی‌های پارک ملی خبر

کوهستان‌ها[ویرایش]

کوهستان‌های شاخص شهرستان شامل ارتفاعات ۴٬۴۰۰ متری کوه شاه در شمال و کوه‌های ۳٬۸۰۰ متری گوغر در شمال غرب همچنین ارتفاعات خبر در جنوب به بلندای ۳٬۸۵۰ متر و ارتفاعات پراکندهٔ مناطق گوشک و طرنگ با متوسط ارتفاعی ۳٬۰۰۰ متر است. کوه شاه در محدودهٔ شهرستان بافت و در ۲۰ کیلومتری شمال شرقی این شهر قرار گرفته‌است. نظرات متعددی در مورد وجه تسمیهٔ این کوه وجود دارد؛ همان‌طور که از سنگ نوشته‌های تخت شاهزاده برمی آید کوه شاه همواره تحت محافظت و قرق شکاربانان و قرقچیان شاه بوده و از گذشته تا اواخر سلطنت ناصرالدین شاه قاجار شاهان و شاهزادگان برای تفرج و شکار به این کوهستان زیبا می‌آمدند؛ دلیل دیگر شکل قلهٔ غربی مشهور به «کلهٔ برفی» است که به صورت تک‌قله از اکثر مناظر مشاهده می‌شود و با کوهستان‌های اطراف اختلاف ارتفاع زیادی دارد؛ به‌طوری‌که در روزهای صاف از سیرجان و بردسیر و تقریباً همهٔ نقاط شهرستان قابل دیدن است. مرتفع‌ترین نقطهٔ این کوهستان قلهٔ شرقی آن موسوم به «برزانتی» است که ۴٬۴۰۸ متر ارتفاع از سطح دریا را داراست. قلهٔ کله‌برفی که مناظر بدیعی در زمستان دارد ۴٬۴۰۲ متر ارتفاع دارد. در گذشته جنگل زیبایی از درختان ارس و کهکم و بنه دامنه‌های این کوهستان را تا نزدیکی شهر بافت پوشانده بود که به دلیل عدم حفاظت و قطع درختان برای مصرف به عنوان سوخت و چرای بی‌رویه تنها آثار معدودی از آن‌ها در چند نقطهٔ دوردست برجای مانده‌است. حیات‌وحش این منطقه روزگاری زبان‌زد بوده که با شکار و تخریب و ناامنی زیستگاه به خصوص در دههٔ ۶۰ تقریباً تمام کل و قوچ و پلنگ این منطقه نابود شد. در سال‌های اخیر نیز متأسفانه با آغاز به کار معدن آهن تلخه چار در ارتفاع ۴٬۰۰۰ متری و معدن سرب قنات مروان شاهد ویرانی عظیمی در کوه شاه هستیم.[۱۸]

آب و هوا و اقلیم[ویرایش]

به لحاظ اقلیمی آب و هوای شهر بافت معتدل کوهستانی است. ارتفاع شهر بافت از سطح دریا ۲٬۲۸۰ متر است که سومین شهر مرتفع بالای ۲۵ هزار نفر جمعیت ایران نام گرفته‌است. در تابستان‌ها هوای بافت خنک و دلپذیر و در زمستان‌ها سرد و یخبندان است.

رودها[ویرایش]

رودخانهٔ بافت از سرشاخه‌های هلیل رود، از کوه شاه سرچشمه گرفته و از مشرق شهر می‌گذرد. پیرامون رود را باغ‌های انبوه گردو احاطه کرده‌است.

برخی مناطق گردشگری طبیعی و تاریخی در شهرستان بافت[ویرایش]

قلعه قنجعلی خان افشار
  • جنگل بنه گوشک
  • قدیمی‌ترین درخت گردوی جهان: این درخت با ۲۵۰۰ سال قدمت در شهرستان بافت قرار دارد.[۱۹]
  • غار شب‌پره
  • قلعه کردعلی
  • قلعه‌های تاریخی دشتاب
  • سد بافت
  • باغ‌های گردوهای کهنسال گوغر
  • منطقه یاس چمن
  • دره بندر گوغر
  • منطقه حفاظت شده انجرک
  • باغ شهربزنجان
  • روستای باصفای خافکوییه
  • آبشارهای خوشکار
  • آبشار بنگان
  • آرامگاه سلطان فقیه الدین
  • روستاهای تاج آباد.امرودوییه.نمزاد.مشکنان.زمان آباد

روستاهای گردشگری[ویرایش]

منظره زمستانی کوه شاه از روستای کیسکان

بی شک یکی از زیباترین مناطق این شهرستان منطقه مرتفع و سرسبز گوغر میباشد البته می‌توان به روستاهای ترنگ، کیسکان و باغ فخروییه و تلخه چار و بنگان و خَبر نیز اشاره کرد.[نیازمند منبع][۲۰]

پارک ملی خبر[ویرایش]

پارک ملی خبر، با ۱۴۹ هزار و ۹۸۳ هکتار وسعت یکی از مناطق شگفت‌انگیز شهرستان بافت در استان کرمان محسوب می‌شود. پارک ملی خبر در دامنه کوه خبر با ارتفاع۳۸۵۱متر قرار گرفته‌است. این پارک به دلیل دارا بودن تنوع زیستی ناشی از وجود ارتفاعات بلند، دشت‌های متعدد، حوزه‌های آبخیز متنوع، در استان کرمان و کشور ایران کم‌نظیر است. پارک ملی خبر یازدهمین منطقه‌ای است که در ایران عنوان پارک ملی را به خود اختصاص داده‌است. پارک ملی خبر در سال ۱۳۵۰ با عنوان منطقه حفاظت شده و در سال ۱۳۵۴ تحت عنوان پناهگاه حیات وحش خبر و روچون مورد حفاظت قرار گرفت و در نهایت این منطقه در سال ۱۳۷۰ به عنوان منطقه گردشگری فرهنگی در سازمان فرهنگی یونسکو به ثبت رسید و هشت سال بعد نیز به پارک ملی ارتقاء یافت. تنوع و تراکم پوشش گیاهی و جانوری در پارک ملی به همراه خصوصیاتی از قبیل یکی بودن زیستگاه‌های بومی، وجود برخی گونه‌های ذخیره ژنتیکی موجود به ویژه در کوهستان‌های منطقه، گونه‌های جانوری نظیر رودک عسل خوار، گورکن، عقاب دو برادر و گونه‌های نادر گیاهی مانند زیتون وحشی، انار شیطان، بنه، درمنه، قیچ و ارس تفریحگاه‌های متنوعی را ایجاد کرده‌است که بسیاری از آن‌ها در معرض انقراض قرار دارند. این تنوع زیستی شامل ۶ درصد گونه‌های گیاهی، ۱۵ درصد پستانداران و ۲۰ درصد گونه‌های پرندگان کشور است. وجود چنین تنوع گیاهی و جانوری پارک ملی خبر را به منطقه‌ای بسیار مناسب برای استفاده پژوهشگران، محققین، علاقه‌مندان به طبیعت و گردشگری و عکاسان تبدیل کرده‌است.[نیازمند منبع][۲۱]

درخت بنه در پارک ملی خبر که با ریشه‌هایی بسیار قوی مانع از فرسایش خاک می‌شود
بارش برف در پارک ملی خبر

منطقه حفاظت شده انجرک[ویرایش]

در ۸ کیلومتری شرق شهر بافت واقع شده‌است؛ و از تنوع زیستی جانوری و گیاهی زیادی برخورداراست.[نیازمند منبع]مهمترین روستای این منطقه روستای انجرک است و از آب و هوای کوهستانی برخوردار است.

درخت چنار کهنسال طرنگ[ویرایش]

درخت چنار کهنسال طرنگ یک درخت چنار کهنسال در روستای طرنگ از توابع شهرستان بافت در استان کرمان است. این درخت چنار بر اساس گمانه زنی صورت گرفته بر تنه درخت و طبق نظر کارشناسان، دارای قدمتی ۱۴۰۰ ساله است، که جزو قدیمی‌ترین درختان چنار کهنسال کشور محسوب می‌گردد. این درخت در حال حاضر در روستای طرنگ واقع در بخش خبر شهرستان بافت و در جوار امام زاده احمد و در بستر رود طرنگ واقع شده‌است. این درخت به عنوان یکی از مهم‌ترین ذخایر ژنتیکی گیاهی کشور مطرح است. در فاصله صد متری در پایین دست چنار کهنسال طرنگ و در نزدیکی امام زاده احمد دو چنار کهنسال دیگر قد برافراشته‌اند که از نظر ارتفاع با درخت هم ترازند اما از نظر سن و قطر تنه به گفته کارشناسان سازمان میراث فرهنگی حداقل نیمی از سن این درخت چنار را دارا هستند. قطر تنهٔ این درخت در ارتفاع دو متری از سطح زمین، ۳متر و قطر آن در پای درخت حدود ۸/۱۵ متر است. قطر تاج درخت حدود ۳۵متر است. درخت مذکور از سمت غرب دچار شکستگی در یکی از شاخه‌های اصلی شده‌است. این درخت آب مورد نیاز خود را از چشمه‌ای که در نزدیکی این درخت از زمین می‌جوشد و همین‌طور رودی که در پای آن جاری است فراهم می‌کند.

قلعه‌های تاریخی دشتاب و خبر[ویرایش]

در بخش خبر (دشتاب) قلعه‌هایی وجود دارد که مجموعه آن‌ها را به عنوان قلعه تاریخی دشتاب می‌شناسند. این قلعه‌ها هرکدام در نواحی مختلفی از منطقه دشتاب واقع شده‌اند و می‌توان گفت که قریب به ۴ قرن قدمت دارند.

قلعه زهرا خانم[ویرایش]

این قلعه در منطقه دشتاب و مقر حکومتی زهرا خانم فرمانفرما و حاکم دشتاب بوده‌است. زهرا خانم در زمان حکمرانی فردی بسیار سخت گیر بوده و روایت می‌شود: با کسانی که از فرمان او سرپیچی می‌کردند، به شدت برخورد می‌کرده و گوش افراد متمرد را با میخ به روی تخته کوبیده و دستور شلاق زدن می‌داده‌است. این قلعه با اعتباری بالغ بر۳۰۰ میلیون ریال قرار است که مورد بازسازی و احیا قرار گیرد.[۲۲]

قلعه کرد علی[ویرایش]

با توجه به موقعیت جغرافیایی که داشته‌است، از قلعه‌های معتبر حاکم‌نشین بافت بوده‌است. قلعه کردعلی در وکیل آباد دشتاب قرار داشته و توسط شخصی به نام کردعلی ساخته شده‌است. کردعلی که در این قلعه حکمرانی می‌کرده‌است برای دفاع از این قلعه، خندق بزرگی در اطراف آن حفر کرده و در روز توسط پل تخته‌ای از روی این خندق رفت‌وآمد می‌کرده‌اند و شب‌ها پُل را از روی خندق برمی‌داشته‌اند تا از هجوم غارتگران محفوظ باشند. این قلعه حد واسط قلعه هشون و قلعه مرتضی خَبر قرار داشته و در هنگام خطر و درگیری با روشن کردن آتش و ایجاد دود قلعه‌های دیگر را برای پشتیبانی خبر می‌کرده‌اند.[۲۳]

قلعه هشون[ویرایش]

بنای این قلعه به دوران صفوی بر می‌گردد که به واسطهٔ فرمانروایی گنجعلی خان افشار که از حاکمان محلی بافت بوده‌است به نام وی خوانده می‌شود. این قلعه در کنارهٔ راه بافت به سیرجان قرار گرفته‌است.

غار طرنگ[ویرایش]

بزرگ‌ترین غار آهکی استان کرمان در دهستان گوشک و در روستای طرنگ و در دامنه کوه طرنگ با ارتفاع ۳۳۳۳متر از سطح دریا قرار دارد. با اشکال و مناظر جالب و شگفت‌انگیز خود همواره مورد توجه گردشگران بوده‌است.[۲۴] غار طرنگ که یک غار آهکی محسوب می‌شود، به عنوان مهم‌ترین و طولانی‌ترین غار استان کرمان که در نوع خود بی‌نظیر ودارای مناظر و جلوه‌های طبیعی بسیار زیبا و پدیده‌های شگفت‌انگیز است که خود از جاذبه‌های طبیعی گردشگری استان کرمان محسوب می‌گردد و می‌تواند به عنوان یک قطب گردشگری در جنوب غربی استان کرمان ایفای نقش نماید. این غار از جمله غارهای متعدد مناطق کوهستانی استان کرمان می‌باشد که در فاصله ۲۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر کرمان واقع شده‌است.[۲۴][۲۴]

غار جفریز گوغر[ویرایش]

درمنطقه خوش آب و هوای گوغر قرار دارد.[نیازمند منبع]

غار شب‌پره[ویرایش]

در منطقه خبر و در حوزه پارک ملی خبر در بخش خبر قرار دارد.[نیازمند منبع]

سنگ نوشته‌ای تاریخی در ارتفاعات بافت[ویرایش]

سنگنبشته‌ای موسوم به تخت شاهزاده در ارتفاعات بالای ۴۰۰۰ متری این کوه قرار گرفته که متن آن را در ذیل می‌بینید:

«لدوله فرمانفرما سالی یکمرتبه تشریف به شکار می‌آوردند به کوه شاه در سنه ۱۳۰۵ تشریف آوردند و امسال بهروز بادتر از همه سال شکار کردند و از آن جمله در یک کمین پنج قوچ هفت سال با تفنگ نازنین زدند و بنده حقیر نصرالله بگ تفنگدار لاله زاری که قورقچی این شکارگاه هستم فرمودند که این تفصیل را بر این سنگ بیادگار بنگار که حکام بعد به کرمان تشریف می‌آورند هریک عامل شکار باشند و باینکوه تشریف می‌آورند یادی از ما می‌فرمایند و بدانند ما هم از مستان این می‌بوده‌ایم.» لازم است ذکر شود که این ارتفاعات یکی از نقاط استثنایی کشور است و به خاطر ارتفاع زیاد از سطح دریا و همچنین برفگیر بودن پتانسیل این را دارد که به قطب گردشگری استان تبدیل شود. حیات وحش این منطقه همان‌طور که از متن سنگ‌نگاره برمی آید روزگاری زبانزد بوده که با شکار بی‌رویه به خصوص در دههٔ ۶۰ تقریباً تمام شکار این منطقه نابود شد.


فضای سبز شهری[ویرایش]

به دلیل موقعیت آب وهوایی مناسب بافت و بارش مناسب برف و باران فضای سبز شهری بافت تقریباً ترکیبی از درختان کهنسال و جوان است که بیشتر شامل گردو، بادام، چنار، سرو و نارون هستند.

پارک‌ها و بوستان‌ها[ویرایش]

  • بوستان بهشت (ساحلی): قرارگرفته در بلوار خروجی شرقی بافت به سمت کرمان
  • پارک شهر: قرارگرفته در بلوار امام خمینی
  • پارک بانوان
  • پارک ولیعصر (عج): قرارگرفته در بلوار امیرکبیر
  • بوستان غدیر: قرارگرفته در بلوار۲۲ بهمن
  • پارک جنگلی بهاران: قرارگرفته در خروجی شرقی بافت به کرمان
  • بوستان نشاط: قرارگرفته در بلوار شهدا
  • بوستان خبرنگار: قرارگرفته در بلوار۲۲ بهمن
  • بوستان کوهستان: قرارگرفته در بلوارشهید چمران
  • پارک بزرگ ۵۰ هکتاری فدک:یکی از بزرگترین پارک‌های استان کرمان (در حال احداث)[۲۵] این پارک در ورودی غربی بافت قرار دارد.

سد بافت[ویرایش]

سد بافت با گنجایش حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در شمال شرقی شهر بافت قرار دارد.[۲۶]

دیدنی‌های شهر بافت[ویرایش]

  • درختان کهنسال گردو حاشیه رودخانه بافت، درخت چنار کهنسال باغ شکوه زاده
  • باغ‌های حاشیهٔ رود آسیاب جفته
  • خانه تاریخی ایرانمنش بافت: خانه ایرانمنش مربوط به دوره پهلوی است و در بافت، خیابان طالقانی، کوچه بابک، پ ۲ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۲۷]
  • سد مخزنی بافت: سد مخزنی بافت یکی از سدهای مهم استان کرمان است که در جوار شهر بافت قرار گرفته‌است.[۲۸]
  • بوستان ساحلی بافت
  • قنات معدنی گرگیشان
  • چمنزار حسن‌آباد و باغ‌های عباس‌آباد
  • قدیمی‌ترین درخت گردوی جهان: این درخت با ۲۵۰۰ سال قدمت در منطقهٔ گوغر شهرستان بافت قرار دارد.[۲۹]

سوغات[ویرایش]

سوغاتی‌های مهم این شهر شامل گردو(که به عنوان نماد بافت شناخته شده‌است)، زیره، عسل، فراورده‌های لبنی و انواع گلیم و قالیچه می‌باشد.[۳۰]

صنایع دستی[ویرایش]

صنایع دستی بافت بیشتر شامل قالی و گلیم و شیرکی پیچ و پته دوزی می‌باشد.

نمونه‌ای از قالیچه‌های عشایری شهرستان بافت که به قالیجه‌های افشاری معروف هستند. نقش سه کله به‌طور گسترده در این منطقه بافته می‌شده‌است
  • پته دوزی
  • قالی بافت: بافت از مراکز مهم قالیبافی استان کرمان و کشور است. فرش دستباف شهر بافت به دلیل اقلیم خاص خود از نقشه‌های خاصی برخوردار است که از سایر نواحی استان کرمان متمایز است. قالی‌هایی که در این شهرستان تولید می‌شود دارای طرح کرمانی و نقش‌های شاه عباسی، گلدانی، حشمتی، گل بادامی و گل سرخی هستند.

هتل‌ها و مراکز اقامتی[ویرایش]

  • هتل چهارستاره بام بافت ★★★★(در دست ساخت)[۳۱][۳۲]
  • هتل شایگان[۳۳]
  • هتل آپارتمان پاییز[۳۴]
  • مهمانپذیر طلوع
  • خانه معلم
  • مهمانسرای شهرداری

اقتصاد[ویرایش]

بافت از قطب‌های تولید گردو در ایران

بافت به لحاظ کشاورزی از مناطق مهم در استان کرمان و حتی در سطح ایران محسوب می‌شود. بافت بیشترین سطح زیر کشت گردو در ایران را به خود اختصاص داده‌است. اقتصاد بافت بر پایه کشاورزی شامل کشت انواع صیفی جات و انواع میوه‌های سردسیری شامل گردوانار، بادام، هلو، سیب، آلبالو، گیلاس، زردآلو و سایر میوه جات، دامپروری، بافت صنایع دستی و نیز صنعت استوار است. بافت دومین تولیدکننده گردو ی ایران است. [۳۵]

صنایع و کارخانه‌ها[ویرایش]

بافت بیشترین ذخایر معدنی استان کرمان را در اختیار دارد، اما در حوزه بهره‌برداری از معادن جایگاه خوبی در استان کرمان ندارد. بیشتر صنایع و کارخانه‌های بافت در شهرک صنعتی بافت متمرکز شده‌اند. بخشی از کارخانه‌ها و صنایع شهرستان نیز در نواحی اطراف شهر و توابع بافت احداث شده‌اند یا در حال احداث می‌باشند. برخی از کارخانه‌ها و صنایع مهم شهرستان بافت:

  • صنایع فولاد بافت[۳۶] کارخانه فولاد بافت توانسته‌است در یکماه فعالیت میزان ۶۵ هزارتن آهن اسفنجی تولید کند که این یک رکورد به‌شمار می‌آید[۳۷]
  • کارخانه آرد
  • کارخانه تولید شیر و لبنیات پاستوریزه
  • کارخانه کرک بافت: شهرستان بافت به لحاظ تولید کرک رتبه دوم تولید را پس از کشور چین به خود اختصاص داده‌است.

امام جمعه[ویرایش]

امام جمعه فعلی شهر بافت، حجت الاسلام محمد محمدزاده‌است.[۳۸]

نماینده مردم بافت در مجلس شورای اسلامی[ویرایش]

نماینده فعلی[ویرایش]

نماینده فعلی بافت در مجلس شورای اسلامی آقای صمدالله محمدی است.[۳۹]

وبگاه‌های خبری و اطلاع‌رسانی[ویرایش]

برخی پایگاه‌های خبری و اطلاع‌رسانی شهرستان بافت بر بستر وب به شرح زیر است:

اماکن ورزشی[ویرایش]

  • استادیوم شهید شهابی
  • باشگاه ورزشی شهید یاراحمدی
  • زورخانه شهید هاشم نادری
  • سالن کشتی
  • استخرشهدا

شهر بافت ورزشکاران زیادی را به ورزش ایران و جهان معرفی کرده‌است.

باشگاه‌های ورزشی[ویرایش]

  • باشگاه ورزشی فولاد بافت
  • تیم والیبال گاز بافت: حضور در لیگ برتر والیبال استان کرمان

مراکز علمی دانشگاهی و حوزوی[ویرایش]

شهر بافت از نقاط نخبه پرور ایران است و پزشکان و مهندسان زیادی را به دنیا معرفی کرده‌است. دانشجویان زیادی از شهر بافت در ایران و خارج از ایران تحصیل می‌کنند و از سرمایه‌های علمی بافت، ایران و جهان هستند. بافت همچنین یکی از شهرهای دارای بیشترین میزان قبولی در آزمون سراسری دانشگاه‌ها در استان کرمان است و تا پایان سال ۹۰ خورشیدی بیش از هشتصد پزشک به این مرز و بوم هدیه نموده‌است.

مراکز حوزوی[ویرایش]

دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی[ویرایش]

  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت:[۴۲] دانشگاه آزاد اسلامی، نخستین مرکز آموزش عالی شهرستان بافت می‌باشد که نقش بسیار ارزنده‌ای در توسعه منطقه ایفا کرده‌است. هم‌اکنون در مقاطع تحصیلی کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی در رشته‌های مختلف و هم‌چنین رشته دکتری عمومی دامپزشکی با امکانات آموزشی و پژوهشی نظیر کتابخانه تخصصی، و با آزمایشگاه‌ها کلینیک‌ها و کارگاه‌های مجهز، داروخانه دامپزشکی پذیرای داوطلبان عزیز می‌باشد. نخستین رئیس این دانشگاه، دکتر محمود آقاجانی بوده‌است، در حال حاضر نیز آقای دکتر علیرضا مرادی پس از دکتر ابراهیم خراسانی پاریزی عهده‌دار ریاست این واحد می‌باشند. ریاست دانشکده دامپزشکی و مدیر گروه دامپزشکی آقای دکتر بابک خیرخواه می‌باشد. رشته دکتری عمومی دامپزشکی از سال ۹۵ با پذیرش از راه آزمون سراسری سازمان سنجش آموزش کشور در این واحد دانشگاهی بوده و تا کنون فعال است و واحد بافت تنها واحد دانشگاه آزاد اسلامی در جنوب شرق است که مجری رشته دکتری عمومی دامپزشکی می‌باشد. رشته دامپزشکی در دانشگاه آزاد اسلامی زیر نظر معاونت علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان می‌باشد. این واحد دانشگاهی دارای دانشکده‌های دامپزشکی و فنی مهندسی می‌باشد.
  • آموزشکده فنی امام حسین: این آموزشکده دولتی بوده و پذیرای دانشجویان است.
  • دانشگاه پیام نورمرکز بافت: از مهم‌ترین دانشگاه‌های پیام نور استان کرمان می‌باشد.[۴۴]
  • مجتمع آموزش عالی سلامت بافت این مجتمع آموزش مجری رشته بهیاری می‌باشد.

بازارها و مراکز خرید[ویرایش]

  • بازار قدیمی بافت معروف است به بازار "کلاحاجی شفیعی" (کل حاجی). در این بازار بیشتر گیاهان دارویی و محصولات خوراکی به فروش می‌رسد.
  • بازار جدیدتر بافت هم بازار "میثم" نام دارد و تقریباً در مرکز شهر قرار دارد.
  • بازار ولی عصر بازار دیگری است که تقریباً در مرکز شهر قرار دارد.

همه بازارهای یاد شده روزانه جمعیت زیادی را برای خرید در خود جای می‌دهند.

بیمارستان‌ها و مراکز درمانی[ویرایش]

  • بیمارستان خاتم‌الانبیا[۴۵]
  • کلینیک آیت الله کاشانی
  • درمانگاه تأمین اجتماعی
  • درمانگاه‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

حمل ونقل[ویرایش]

شهری[ویرایش]

حمل و نقل شهری بافت از طریق خطوط تاکسی صورت می‌گیرد. تاکسیرانی شهر بافت در مسیرهای شمال به جنوب و شرق به غرب دارای خطوط تاکسی است.

بین شهری[ویرایش]

حمل و نقل بین شهری بافت از طریق جاده‌ها صورت می‌گیرد و این شهر فاقد راه‌آهن و فرودگاه است. مطالعات برای احداث راه‌آهن سیرجان - بافت انجام شده ولی هنوز کار عملیاتی برای احداث آن آغاز نشده‌است.[۴۶] درحال حاضر پروژه‌های اتوبان کرمان - بافت و اتوبان بافت - سیرجان در حال انجام می‌باشد. بدین ترتیب راه‌های شهر بافت به شهرهای مهم کشور یعنی کرمان و شیراز از مسیر سیرجان به صورت دوبانده و بزرگراه خواهندشد. در آینده قرار است کار احداث اتوبان‌های بافت - جیرفت[۴۷] و بافت - حاجی‌آباد (هرمزگان) نیز عملیاتی شود.

خیابان‌ها و میدان‌های مهم بافت[ویرایش]

  • میدان آزادی
  • میدان امام خمینی
  • بلوار شهید باهنر
  • میدان قدس
  • بلوار شهدا
  • بلوار شهید بهشتی
  • خیابان شهابی
  • بلوار امام خمینی
  • بلوار امیرکبیر
  • خیابان دانشگاه
  • میدان امام علی
  • خیابان شهید چمران
  • میدان کشاورز
  • خیابان هاشمی
  • شهرک گلها

مسیرهای منتهی به شهر[ویرایش]

مسافت تا سایر شهرها[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ /کارمانیا:تاریخ تأسیس شهرداری‌های استان کرمان[پیوند مرده]
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «// سایت سازمان هواشناسی کشور، ارتفاع شهرهای ایران و ویژگی‌های ایستگاه‌های سینوپتیک و مختصات و ارتفاع». بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۵ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۲ مه ۲۰۱۳.
  4. خبری طلوع کرمان:علی خدادادی شهرداربافت شد[پیوند مرده]
  5. پلاک وسایل نقلیه استان کرمان
  6. «عطالند». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱ فوریه ۲۰۰۹.
  7. «پایگاه شهرداری بافت:بافت یکی از 70 شهر سالم کشور و یکی از 1000 شهر سالم جهان». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱ اکتبر ۲۰۱۹.
  8. خبرگزاری ایلنا:بافت یکی از شهرهای سالم ایران[پیوند مرده]
  9. شهرداری بافت[پیوند مرده]
  10. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی بایگانی‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine، بافت.
  11. «وبگاه بافت شهر من». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۲.
  12. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اوت ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۶ اوت ۲۰۱۶.
  13. اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی شهید دستغیب
  14. اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی نیک نفس
  15. اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمان-کتابخانه عمومی امام محمد باقر
  16. خوانی قرآن در مصلی امام خامنه‌ای بافت[پیوند مرده]
  17. «شهرداری بافت». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ ژانویه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱ فوریه ۲۰۰۹.
  18. «کوه شاه». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ فوریه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰ فوریه ۲۰۱۴.
  19. شبکه اطلاع‌رسانی دانا:قدیمی‌ترین درخت گردوی جهان با ۲۵۰۰ سال قدمت در شهرستان بافت قرار دارد.
  20. http://www.negahmedia.ir/mob/media/show_video/79868
  21. http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/پارک_های_ملی_ایران/پارك_ملي_خبر.htm
  22. «وبگاه بافت شهر من:قلعه زهرا خانم». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۱۲.
  23. «وبگاه بافت شهر من:قلعه کردعلی دشتاب». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ نوامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۱۲.
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ «شناخت استان‌ها، کرمان، بافت». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۱۲.
  25. «وبگاه شهرداری بافت». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۱۴.
  26. فرمانداری بافت:بازدید وزیر نیرو از سد مخزنی بافت[پیوند مرده]
  27. خانه تاریخی ایرانمنش بافت
  28. خانه تاریخی ایرانمنش بافت
  29. شبکه اطلاع‌رسانی دانا:قدیمی‌ترین درخت گردوی جهان با ۲۵۰۰ سال قدمت در شهرستان بافت قرار دارد.
  30. بیابان‌ها و کویرهای ایران، بازدید: ژانویه ۲۰۰۹.
  31. از پروژه‌های بانک گردشگری در استان کرمان/هتل ستاره بام کویر بافت
  32. جامع گردشگری شهرستان بافت/معرفی هتل چهارستاره بام بافت[پیوند مرده]
  33. جامع گردشگری شهرستان بافت/معرفی هتل شایگان[پیوند مرده]
  34. جامع گردشگری شهرستان بافت/معرفی هتل آپارتمان پاییز[پیوند مرده]
  35. درباره شهر بافت[پیوند مرده]
  36. احیا فولاد بافت به بهره‌برداری می‌رسد
  37. کرمان:رکورد شکنی فولاد بافت در یکماه فعالیت[پیوند مرده]
  38. [ https://www.farsnews.ir/kerman/news/13990408000013/حجت‌الاسلام-محمد-محمدزاده-امام-جمعه-جدید-بافت-شد/حجت الاسلام محمدزاده امام جمعه جدید شهر بافت]
  39. سایت مجلس/صمدالله محمدی نماینده مردم بافت،رابر و ارزوئیه
  40. دفتر امام جمعه بافت-بازدید امام جمعه از حوزه علمیه امام حسین بافت[پیوند مرده]
  41. طلاب حوزه علمیه امام حسین بافت[پیوند مرده]
  42. دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت
  43. دانشکده مدیریت و اقتصاد بافت[پیوند مرده]
  44. پیام نور بافت[پیوند مرده]
  45. بیمارستان خاتم الانبیا بافت
  46. دانانیوز، طرح‌هایی برای توسعه استان کرمان[پیوند مرده]
  47. نشریه پاسارگاد:آغاز عملیات احداث بزرگراه جیرفت-بافت-سیرجان[پیوند مرده]