میدان گنجعلی خان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۰°۱۷′۲۶٫۲۴″ شمالی ۵۷°۴′۴۱٫۵۹″ شرقی / ۳۰٫۲۹۰۶۲۲۲°شمالی ۵۷٫۰۷۸۲۱۹۴°شرقی / 30.2906222; 57.0782194

میدان گنجعلی خان
میدان گنجعلی خان3.jpg
نام میدان گنجعلی خان
کشور  ایران
استان استان کرمان
شهرستان کرمان
اطلاعات اثر
کاربری میدان
کاربری کنونی میدانتوریستی
دیرینگی دوره صفوی
دورهٔ ساخت اثر دوره صفوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۸۲۹
تاریخ ثبت ملی ۲۶ اردیبهشت ۱۳۴۷

یکی از آثار مجموعه‌ی گنجعلی‌خان، میدانی در مرکز شهر است که در حاشیه‌ی بازار بزرگ قرار دارد. در ۳ ضلع میدان، بازار واقع شده و در ضلع دیگرش مدرسه گنجعلی‌خان قرار دارد.[۱]

معماری[ویرایش]

طاق‌نماهای آجری، کاشی‌کاری، فضای سبز و حوض آب از عناصر میدان گنجعلی خان هستند. این میدان به لحاظ اصول شهرسازی نیز ازجمله میادینی است که در ایران تعریف درست میدان را می‌توان به آن اطلاق کرد و عناصر شاخص شهری در اطراف آن با تناسبات معین و درستی قرار گرفته و محور پیاده است و اصلاً تردد اتومبیل در آن صورت نمی‌گیرد.[۱]

در بخش جنوبی، شمالی و غربی میدان، بازار قرار دارد و در سمت راست بازار جنوبی حمام گنجعلیخان و یک ردیف از مغازه‌ها قرار گرفته‌اند. در انتهای بازار شمالی نیز مجموعه ابراهیم خان قرار دارد.[۲]

در ضلع شرقی میدان، مدرسه گنجعلی خان قرار گرفته است که در روزگار صفویان، مدرسه‌ای پر رونق نیز بوده است. کتیبه سردر آن به خط علیرضا عباسی، خوشنویس بزرگ عصر صفوی، یادآوری می‌کند که بنا به دست «الامیر الکبیر، حاکم بالعدل بین الناس... زین الاماره و الایاله... گنجعلیخان» در سال 1007 هجری قمری، ساخته شده است.[۲]

در ضلع مقابل مدرسه نیز آب‌انبار مجموعه قرار دارد. بنایی که گنجعلیخان آن را آغاز کرد و فرزندش علیمردان خان به پایان رساند.[۲]

مسجد در ضلع شمال‌شرقی میدان است. مسجدی کوچک که احتمالاً بیشتر به منظور ساخت یک مصلی برای مدرسه ساخته شده است.[۲]

ضرابخانه در ضلع شمالی میدان است. بنایی با گنبدی بلند که در بالای آن کلاه فرنگی‌ای ساخته شده که نور داخل بنا را تأمین می‌کند. ضرابخانه‌ای که امروز موزه سکه کرمان است.[۲]

پیشینه[ویرایش]

این میدان سال ها مرکز اقتصادی شهر و شاهد حوادث و وقایع تاریخی چندی بوده است. میدان در دوره هایی مقر حکومتی و محل تجمع سربازان بود. شکایت مردم در این محل حل و فصل می شد حتی برخی مجرمین نیز در این محل سیاست می شدند.[۳]

سراسر نما[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «مجموعه گنجعلی خان کرمان، یادگار دوران صفویه».
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «مجموعه گنجعلیخان کرمان، قدرت و هنر در خدمت مردم».
  3. «بررسی و تحلیل تزئینات معماری در مجموعه گنجعلی خان». باغ نظر. باغ نظر. بهار و تابستان ۱۳۸۷.