یخدان جو مؤیدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از یخدان جو مویدی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یخدان جو مؤیدی
یخدان جو مؤیدی.jpg
نام یخدان جو مؤیدی
کشور  ایران
استان استان کرمان
شهرستان کرمان
اطلاعات اثر
کاربری یخدان
دیرینگی دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۶۷۵۵
تاریخ ثبت ملی ۱۰ دی ۱۳۸۱
اطلاعات بازدید
امکان بازدید دارد

یخدان جو مؤیدی کرمان مربوط به دوره قاجار است و در بلوار پیروزی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۷۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱]

معماری[ویرایش]

عناصر تشکیل دهنده این یخدان عبارت اند از: مخزن، حصار، استخر و چاله یخ.

پلان مخزن دایره شکل و گنبدی از نوع پستو روی آن احداث کرده اند. حصارش نسبتاً بلند و ۱۲ متر ارتفاع دارد. بنا از خشت خام و ملات گل ساخته شده است. کاربری یخدان در گذشته نگه داری یخ برای ایام تابستان مردم شهر بوده است.[۲]

نحوه ساخت یخ[ویرایش]

در پشت دیوارهای بلند و قطور آن سطوحی صاف تعبیه می کردند که در شبهای زمستان بطور یکنواخت روی آن آب قرار می گرفت و در سرمای شدید زمستان یخ می بست وظیفه دیوار بلند این بود که در طول روز از تابش آفتاب بر روی آب های منجمد شده قبلی جلوگیری کند در صورتی که در شرق و غرب کمی آفتاب بر روی سطوح یخ گیری می تابید آن وقت در این نقاط هم دیوارهای جانبی بنا می کردند.

مقدار آبی که هر شب روی توده های منجمد از یخ های قبلی هدایت می شد تا حدودی بود که سرمای یک شب بتواند آن را منجمد سازد و یا به عبارت دیگر ارتفاع آب روی سطوح یخ گیر از چند سانتی متر تجاوز نمی کرد این شرط فنی به خوبی می رساند که یخچال سازان مجبور بودند با کمال دقت سطوح یخ گیری را طراز کنند.

پس از آن تقریبا قطر یخ به 30 تا 40 سانتیمتر می رسید، یخ ها را قطعه قطعه کرده و به داخل یخدان که در مجاورت سطوح یخ گیری قرار داشت می بردند و انبار می کردند. در کف یخدان ، یک یا چند چاه پیش بینی شده بود تا آب هائی که احتمالا در فصل گرما از آب شدن یخ ها بوجود می آمد از کف یخدان دور گردد و روی هر طبقه از یخ ها مقداری کاه می ریختند تا از چسبیده شدن آنها به یکدیگر جلوگیری شود.[۳]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  2. «یخدان جو مؤیدی».
  3. «بزرگترین یخچال خشت و گلی جهان در کرمان/ اسرار یکی از کهن ترین سیستمهای آبرسانی شهری در قلب کویر».